آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

بررسی تطبیقی مبانی تربیت اجتماعی در قرآن و انجیل (با تکیه بر نظریه سرمایه اجتماعی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
دانشگاه قرآن و حدیث
10.22034/iued.2025.2051141.2729
چکیده
چکیده
تربیت اجتماعی به‌عنوان بستری برای شکل‌گیری و پویایی جوامع انسانی، از اهمیت بنیادینی برخوردار است و چگونگی شکل‌گیری آن در ادیان مختلف موضوعی قابل‌بررسی است. این پژوهش با روش تحلیلی-تطبیقی، به بررسی مبانی تربیت اجتماعی در قرآن و انجیل با تکیه بر نظریهی سرمایه‌ی اجتماعی می‌پردازد. نظریه‌ی سرمایه‌ی اجتماعی با سه شاخص اصلی پیوندهای اجتماعی، پل‌های اجتماعی و پیوند با نهادها، چهارچوب مناسبی را برای تحلیل روابط اجتماعی و نقش آن‌ها در توسعه و انسجام جامعه فراهم می‌کند. در حوزه‌ی پیوندهای اجتماعی، قرآن بر تربیت بر پایهی احترام، مسئولیت‌پذیری و نظم در خانواده و مشارکت اجتماعی و اصلاح جامعه در سطح وسیع‌تر تأکید دارد، درحالی‌که انجیل بر تربیت بر پایهی محبت، فداکاری و گسترش دایرهی شمول روابط اجتماعی متمرکز است. در سطح پل‌های اجتماعی، قرآن بر تربیت بر پایه‌ی منطق، استدلال، حفظ حقوق و عدالت تأکید می‌کند، درحالی‌که انجیل بر تربیت بر پایه‌ی بخشش، گذشت، تحمل و محبت به همنوع تمرکز دارد. در زمینهی پیوند با نهادها، قرآن بر تربیت بر مشارکت فعال و مسئولانه در جامعه و تقویت نهادهای جامعه اسلامی (خانواده، نهادهای دینی) تأکید می‌کند، درحالی‌که انجیل بر تربیت برای اطاعت از حکومت و خدمت به همه‌ی افراد جامعه، صرف‌نظر از دین و باورشان، تمرکز دارد. قرآن الگویی از تربیت اجتماعی را ارائه می‌دهد که بر تعادل میان حقوق و تکالیف، عدالت و نظم اجتماعی و مشارکت فعال در جامعه تأکید دارد. در مقابل، انجیل الگویی مبتنی بر محبت، ایثار، گذشت و خدمت بی‌قیدوشرط به همنوع را توصیه می‌کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Comparative Study of Social Education Foundations in the Quran and the Bible (Based on Social Capital Theory)

نویسندگان English

fatemeh hesni
Azadeh Abbasi
muhammad taqi Sobhani nia
Quran Hadith University
چکیده English

Social education, as a foundation for the formation and dynamics of human societies, is of fundamental importance, and examining how it is shaped in different religions is a significant topic. This study employs an analytical-comparative method to examine the foundations of social education in the Quran and the Bible, with a focus on social capital theory. Social capital theory, with its three main indicators of social ties, social bridges, and linkage with institutions, provides an appropriate framework for analyzing social relationships and their role in the development and cohesion of society. In the realm of social ties, the Quran emphasizes education based on respect, responsibility, and order in the family and broader social participation and reform, while the Bible focuses on education based on love, sacrifice, and expanding the inclusivity of social relationships. Regarding social bridges, the Quran emphasizes education based on logic, reasoning, rights preservation, and justice, while the Bible focuses on education based on forgiveness, tolerance, and love for others. In terms of linkage with institutions, the Quran emphasizes education for active and responsible participation in society and strengthening the institutions of Islamic society (family, religious institutions), while the Bible emphasizes education for obedience to governance and serving all community members, regardless of their religion and beliefs. The Quran presents a model of social education that balances rights and duties, justice and social order, and active participation in society, while the Bible advocates a model based on love, sacrifice, forgiveness, and unconditional service to others.

کلیدواژه‌ها English

Quran
Bible
social education
social capital
rights
· قرآن کریم؛ ترجمه‌ی انصاریان؛ وب‌سایت پارس قرآن.
· کتاب مقدس، عهد جدید؛ تهران: اساطیر.
· ابن‌عاشور، محمدطاهر؛ تفسیر التحریر و التنویر؛ تونس: الدار التونسیة للنشر، ۱۹۸۴ م.
· ارشادی‌مقدم، منا؛ نقش ادیان در گفتمان تمدن‌سازی؛ دین و دینداری، ۱۳۹۵ ش.
· اسلامی، ادریس؛ محمدی، آزاد؛ احمدآبادی آرانی، نجمه؛ رشیدی، حسن؛ «اصول و روشهای تربیت اجتماعی مبتنی بر سه رویکرد جامعه‌شناختی کلان‌نگر، خرد‌نگر و تلفیقی»؛ تعلیم و تربیت، ۱۴۰۲ ش.
· افقری، منتظرالقائم؛ «فرهنگ و تمدن اسلامی در نظرگاه استاد شهید مرتضی مطهری (با تأکید بر نظام‌سازی فرهنگی)»؛ علم و تمدن در اسلام، ۱۴۰۲ ش.
· ثعلبی، احمد‌بن‌محمد؛ ساعدی، نظیر؛ ابن‌عاشور، ابی‌محمد؛ الکشف و البیان عن تفسیر القرآن؛ بیروت - لبنان: دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۲۲ ش.
· جوادی آملی، عبدالله؛ جامعه در قرآن؛ قم: اسراء، ۱۳۹۱ ش.
· حسینی، سیده لطیفه؛ محمدزاده، ناهید؛ «فرادینی یا دینی بودن حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه»؛ مطالعات حقوق بشر اسلامی، شماره‌ی ۱۳، دوره‌ی ۶، ۱۳۹۶ ش.
· رحیمی (روشن)، حسن و احمد امین‌­پور؛ «بررسی سیاست اسلام نسبت به برده‌داری، در آیات قرآن»؛ مطالعات اجتماعی قرآن، شماره‌ی ۳، دوره‌ی ۱، ۱۴۰۳ ش.
· رسولی، عصمت؛ دلقندی، جلال؛ خنیفر، سلیمی؛ «تربیت به منزله‌ی یک سرمایه‌ی اجتماعی در پسامدرن»؛ مدیریت سرمایه‌ی اجتماعی، ۱۴۰۳ ش.
· زمخشری، محمود‌بن‌عمر؛ حسین احمد، مصطفی؛ الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل؛ بیروت: دار الکتاب العربی، ۱۴۰۷۱۴۱۴ ق.
· زندیه، مهدی؛ «تأثیر دین بر گسترش معماری در ایران و جهان»؛ پژوهش‌های علم و دین، ۱۳۹۸ ش.
· سلطان علی‌شاه، سلطان محمد‌بن‌حیدر؛ بیان السعادة فی مقامات العبادة؛ بیروت - لبنان: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۸ ق.
· سیوطی، عبدالرحمن­‌بن‌ابی‌بکر؛ ترکی، عبدالله‌بن‌عبدالمحسن؛ یمامه، عبدالسند حسن؛ مرکز هجر للبحوث و الدراسات العربیة و الاسلامیة؛ الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور؛ قاهره: مرکز هجر للبحوث و الدراسات العربیة و الاسلامیة، ۱۴۲۴ ق.
· صیامی، لیلا؛ سرمدی، محمدرضا؛ ملکی، حمید؛ فرج­اللهی، مهران؛ «شناسایی عوامل زمینه‌ساز و مؤثر در الگوی تربیت اجتماعی متناسب با ویژگی‌های دانش‌آموزان دوره ابتدایی با تأکید بر اسناد بالادستی»؛ سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، ۱۴۰۲ ش.
· طباطبایی، محمدحسین؛ تفسیر المیزان؛ قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه‌ی علمیه قم، ۱۳۸۶ ق.
· طبرسی، فضل‌­بن‌حسن؛ مجمع البیان؛ بیروت لبنان: دار المعرفة، ۱۴۰۸ ق.
· طبری، محمد‌بن‌جریر؛ جامع البیان فی تفسیر القرآن؛ بیروت لبنان: دار المعرفة، ۱۴۱۲ ق.
· طوسی، محمد‌بن‌حسن؛ التبیان فی تفسیر القرآن؛ بیروت لبنان: دار إحیاء التراث العربی، بی‌تا
· فخر رازی، محمد‌بن‌عمر؛ مکتب تحقیق دار احیاء التراث العربی؛ التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)؛ بیروت لبنان: دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۲۰ ق.
· قلی‌پور، حسن؛ «ازدواج در ادیان الهی و فرهنگ اجتماعی و تأثیر آن در جنبه‌های حقوقی و اجتماعی»؛ جامعه‌شناسی مطالعات جوانان، ۱۳۹۳ ش.
· مکارم شیرازی، ناصر؛ آشتیانی، محمدرضا؛ تفسیر نمونه؛ تهران: دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۴ ش.
· ممتحن، محمدی، گردآفرین؛ «بررسی تجلی و حضور مضامین دینی در ادبیات فارسی پیش از قرن هفتم»؛ مطالعات ادبی متون اسلامی، ۱۳۹۱ ش.
· نوایی؛ «اخلاق اجتماعی، سرمایه‌ی معنویت دینی»؛ پژوهش‌های اجتماعی اسلامی، شماره‌ی ۹۵، ۱۳۹۱ ش.
 
Coleman, J. S. Social capital in the creation of human capital. American journal of sociology, 1988.
Putnam, R. D. Social capital and public affairs. Bulletin of the American Academy of Arts and Sciences, 1994
Alpino, M., & Mehlum, H. Two notions of social capital. The Journal of Mathematical Sociology, 2023.
Chetty, R., Jackson, M. O., Kuchler, T., Stroebel, J., Hendren, N., Fluegge, R. B., ... & Wernerfelt, N. Social capital I: measurement and associations with economic mobility. Nature, 2022
Jhang, F. H. Bonding social capital and political participation: the mediating role of political interest. The Social Science Journal, 2021
Claridge, T. Functions of social capital–bonding, bridging, linking. Social capital research, 2018
 
 
 
دوره 11، شماره 1
شهریور 1404
صفحه 1-21

  • تاریخ دریافت 30 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 12 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 25 شهریور 1404