آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

کارکردهای تربیتی موضوع نظارت همگانی از دیدگاه نهج البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه
2 دانشگاه آزاد ماکو
3 دانشگاه آزاد ارومیه
10.22034/iued.2025.2046539.2709
چکیده
این پژوهش با هدف بررسی عمیق کارکردهای تربیتی نظارت همگانی (امر به معروف و نهی از منکر) از منظر نهج‌البلاغه انجام شده است. پژوهش حاضر به دنبال پاسخ به این سوالات کلیدی است: 1- بینش نهج‌البلاغه درباره نظارت همگانی چیست؟ 2- کارکردهای تربیتی نظارت همگانی کدامند؟ 3- چه موانعی بر سر راه اجرای موفق نظارت همگانی وجود دارد؟ نتایج پژوهش نشان می‌دهد که نظارت همگانی در نهج‌البلاغه فراتر از یک وظیفه فردی، یک جهاد مستمر و کنشی قلبی است که ریشه در ایمان و اخلاق دارد. کارکردهای تربیتی نظارت همگانی به دو دسته کلی مادی و معنوی تقسیم می‌شود. در حوزه مادی، این فریضه به پیشگیری از جرم، بهبود محیط زندگی و افزایش امنیت و آرامش کمک می‌کند. در سطح معنوی نیز به تقویت ایمان، تعلیم نفس و رشد شخصیت فردی می‌انجامد. همچنین، نظارت همگانی در تقویت خیر جمعی، تقویت عدالت اجتماعی نقش بسزایی دارد. با این حال، اجرای موفق نظارت همگانی با چالش‌هایی همچون عدم آگاهی، روش‌های نادرست، مقاومت مخاطبان، مشکلات اقتصادی و ناکارآمدی ساختارهای اجتماعی روبرو است. برای رفع این موانع، پیشنهاداتی همچون ترویج فرهنگ نقدپذیری، آموزش مهارت‌های ارتباطی، تقویت ساختارهای حمایتی و همکاری بین‌بخشی ارائه شده است. در نهایت، این پژوهش نشان می‌دهد که نظارت همگانی یک ابزار قدرتمند برای اصلاح جامعه و ارتقای سطح زندگی افراد است. با شناخت دقیق کارکردها و موانع اجرای این فریضه، می‌توان به سمت ایجاد جامعه‌ای سالم‌تر و پویاتر حرکت کرد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Educational Functions of Public Oversight from the Perspective of Nahj al-Balagha

نویسندگان English

Fakhrali mehdi golizadeh 1
sadra alipour 2
reza mirzaei 3
1 Urmia azad uni
2 Maku Azad uni
3 Urmia Azad uni
چکیده English

This research aimed to conduct an in-depth investigation into the educational functions of public oversight (amr-be-ma'ruf and nahi-an-al-munkar) from the perspective of Nahj al-Balagha. The present study seeks to answer the following key questions: 1. What is the perspective of Nahj al-Balagha on public oversight? 2. What are the educational functions of public oversight? 3. What are the obstacles to the successful implementation of public oversight? The results of the research indicate that public oversight in Nahj al-Balagha is more than an individual duty; it is a continuous jihad and a heartfelt action rooted in faith and ethics. The educational functions of public oversight can be divided into two main categories: material and spiritual. In the material realm, this duty helps prevent crime, improve the living environment, and increase security and peace. At the spiritual level, it leads to the strengthening of faith, self-education, and personal character development. Moreover, public oversight plays a significant role in strengthening the common good and promoting social justice. However, the successful implementation of public oversight faces challenges such as lack of awareness, inappropriate methods, resistance from the audience, economic problems, and inefficiencies in social structures. To overcome these obstacles, suggestions such as promoting a culture of criticism, teaching communication skills, strengthening support structures, and inter-sectoral cooperation have been presented. Ultimately, this research shows that public oversight is a powerful tool for reforming society and improving people's lives.

کلیدواژه‌ها English

public oversight
Nahj al-Balagha
educational functions
challenges
قرآن کریم؛ ترجمه‌ی انصاریان؛ وب‌سایت پارس قرآن.
علی بن ابی‌طالب؛ نهج‌البلاغه؛ گردآورنده: محمدبن­حسین شریف‌الرضی؛ ترجمه‌ی محمد دشتی؛ تهران: اساطیر، ۱۴۰۱ ش.
ابن­ابی­الحدید، ع؛ شرح نهج­البلاغة؛ قم: مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی، بی‌تا.
ابن­منظور، محمدبن­مکرم؛ لسان العرب؛ بیروت: دار الفکر، ۱۹۹۶ م.
احمدی، مرتضی؛ «ساختار نظارتی در تشکیلات جمهوری اسلامی ایران»؛ مجموعه مقالات نخستین همایش علمی پژوهشی نظارت و بازرسی در کشور، تهران: سازمان بازرسی کل کشور، ۱۳۷۶ ش.
اسلامی، سید حسن؛ «نقش امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر در مشارکت سیاسی»؛ ضمیمه خردنامه همشهری، شماره‌ی ۱۵، ۱۳۸۲ ش.
آرایی، وحید؛ «بررسی و تبیین جایگاه حق نظارت همگانی در حکمرانی اسلامی»؛ مطالعات حقوق بشر اسلامی، دوره‌ی ۱، شماره‌ی ۱۱، ۱۴۰۱ ش.
باباییان، داریوش و باباییان، سمیه؛ «فلسفه حفاظت از محیط‌زیست در نگاه اسلام»؛ پژوهش در آموزش زیست شناسی، دوره‌ی ۴، شماره‌ی ۲، ۱۴۰۱ ش.
بحرانی، ابن­میثم؛ شرح نهج‌البلاغه، ترجمه‌ی م. محمدی مقدم و ع. نوایی؛ مشهد: مجمع البحوث الإسلامیة، ۱۴۱۷ ق.
جمشیدی، مسلم؛ غلام جمشیدی محمدصادق؛ سیاح البرزی، هدایت؛ «تحلیلی نو و عملی از امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر در انتظام اجتماعی»؛ انتظام اجتماعی، شماره‌ی۴، ۱۳۸۸ ش.
جوینی­پور، سیما؛ پیروزفر، سهیلا؛ رستمی، محمدحسن؛ «بررسی نقش و تأثیر امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر در تقویت سرمایه اجتماعی»؛ اسلام و علوم اجتماعی، دوره‌ی ۸، شماره‌ی ۱۷، ۱۳۹۶ ش.
حر عاملی، محمدبن­حسن؛ وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة شعرانی؛ ابوالحسن، به کوشش محمد شریف رازی و عبدالرحیم ربانی شیرازی؛ تهران: اسلامیه، ۱۳۹۷ ش.
خویی، حبیب­الله­بن محمد؛ منهاج البراعة (خویی)؛ تهران: مکتبة الاسلامیة، ۱۴۰۰ ش.
دهخدا، علی اکبر؛ لغت نامه؛ تهران: دانشگاه تهران، ۱۳۷۳ ش.
دهقانی، روح‌­اله؛ شیداییان آرانی، مهدی؛ میرخلیلی، سیدمحمود؛ دارابی، شهرداد؛ «نقش امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر در پیشگیری از جرائم مرتبط با شبکه‌های اجتماعی؛ مبانی، منابع، فرصت‌ها و چالش‌ها»؛ مطالعات فقه و حقوق اسلامی، دوره‌ی ۱۳، شماره‌ی ۲۴، ۱۴۰۰ ش.
زهروی، رضا. قهرمانی، زهرا؛ «کارکردهای امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر در پیشگیری اجتماعی از جرم»؛ رهیافت پیشگیری از جرم، دوره‌ی ۲، شماره‌ی 3، ۱۳۹۸ ش.
سلیمی، علی؛ «جایگاه امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر در راهبرد حفظ نظم اجتماعی؛ بازخوانی اجتماعی آیات قرآن و روایت‏های اهل بیت»؛ علوم حدیث، دوره‌ی ۲۶، شماره‌ی ۱۰۱، ۱۴۰۰ ش.
فغفور مغربی، حمید؛ «اصول اخلاقی محیط‌زیست از منظر اسلام»؛ اخلاق پزشکی، دوره‌ی ۳، شماره‌ی ۸، ۱۳۸۸ ش.
فولادی، حفیظ‌الله و معارفی، غلامرضا؛ «نظارت اجتماعی در نهج‌البلاغه: مبانی، مصادیق»؛ اسلام و مطالعات اجتماعی، دوره‌ی ۹، شماره‌ی ۳ (پیاپی ۳۵)، ۱۴۰۰ ش.
کلینی، محمدبن­یعقوب؛ الکافی؛ تهران: دارالکتاب الاسلامیه، ۱۴۰۷ ق.
مردانی، علی؛ «امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر و تأثیر آن بر سلامت اجتماعی جامعه در آموزه های اسلامی»؛ پژوهش های اعتقادی کلامی (علوم اسلامی)، دوره‌ی ۱۰، شماره‌ی ۳۷، ۱۳۹۹ ش.
مطهری، مرتضی؛ جامعه و تاریخ؛ تهران: صدرا، ۱۳۷۲ ش.
معین، محمد؛ فرهنگ فارسی؛ تهران: چاپخانه سپهر، ۱۳۶۰ ش.
مکارم شیرازی، ناصر؛ پیام امام امیرالمؤمنین علیه­السلام (تهیه و تنظیم جمعی از فضلاء)؛ تهران: دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۸۶ ش.
منصور، جهانگیر؛ قوانین و مقررات مربوط به شوراهای اسلامی؛ تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۸۱ ش.
یزدان­پناه، سعید و اسدی، محمد؛ «تحلیلی بر نقش امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر در تبیین سلامت روان فرد و جامعه»؛ همایش اسلام و سلامت روان، ۱۳۹۱ ش.
 
Hu, Q. Jin, T. Jiang, Y. و Liu, X؛ «Reputation incentives with public supervision promote cooperation in evolutionary games»؛ Applied Mathematics and Computati, 2024.
 

  • تاریخ دریافت 03 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری 29 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 27 اسفند 1403