آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

نقش احسان در الگوی آموزش یادگیرنده‌محور از منظر قرآن‌کریم (با تأکید بر سوره یوسف)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری قرآن وعلوم تربیتی،جامعه المصطفی، قم، ایران
2 هیئت علمی گروه اخلاق، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، قم
3 دکتری علوم قرآن وحدیث،جامعه المصطفی، قم، ایران
10.22034/iued.2024.2009451.2493
چکیده
چکیده
یادگیری انسان تحت‌تأثیر عوامل متعددی صورت می­پذیرد. قرآن کریم فراتر از عوامل تجربی و شناخته‌شده، به اموری نیز می­پردازد که نقش مهمی در یادگیری و آموزش، به‌ویژه در حوزه­ی مسائل معنوی دارد. قرآن کریم به ‌صراحت، در سورۀ یوسف آیه ۲۲ می‌فرماید: چون یوسف (ع) از محسنین بود، به او علم و حکمت دادیم. پژوهش حاضر، با روش توصیفی، تحلیلی و استنطاقی (تفسیر موضوعی) به بررسی نقش احسان در یادگیری پرداخته است. نتایج این بررسی، نشان داد که از طریق احسان و نیکی‌کردن فقط برای رضای خداوند متعال، روح و روان انسان باتقوا، زمینه‌ی کسب عنایات و الهامات الهی را به دست می‌آورد. این عنایت الهی   عام است و می­تواند نصیب هر محسنی که بنده­ی باتقوای خداوند متعال باشد، شود. به این نکته نیز اشاره‌ شده است که این سنخ از علم، هم در امور دنیوی و هم امور معنوی امکان‌پذیر است. یافته‌های این تحقیق، می­تواند در الگوی آموزش یادگیرنده‌محور، به‌ویژه در حوزه علوم­تربیتی، اخلاق و معنویت موردتوجه قرار گیرد.
کلید واژگان: قرآن کریم، روان‌شناسی‌تربیتی، احسان، نیکوکاری، یادگیری،  الگوی آموزش یادگیرنده محور
 
 
 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The role of benevolence in the model of learner-centered education from the perspective of the Holy Quran (with emphasis on Surah Yusuf)

نویسندگان English

Syed Shoaib Heydar Abedi 1
Syed Mohammad Reza Musavi Nasab 2
h alavy mehr 3
1 .
2 Faculty of Ethics, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom
چکیده English

 
 
Human learning is influenced by many factors. The Holy Quran, beyond the experimental and known factors, also deals with matters that play an important role in learning and education, especially in the field of spiritual issues. The Holy Quran clearly says in Surah Yusuf verse 22; Because Yusuf (a.s.) was one of the good people; We gave him knowledge and wisdom. The current research has investigated the role of benevolence in learning with a descriptive, analytical and inferential method (thematic interpretation). The results of this study showed that through benevolence and doing good, the soul of a pious person obtains the ground for obtaining divine favors and inspirations. This divine favor is common and can be given to any benefactor who is a pious servant of almighty God It has also been pointed out that this type of knowledge is possible in both worldly and spiritual affairs. The findings of this research can be considered in the model of learner-centered education, especially in the field of educational sciences, ethics and spirituality.
 
Keywords:
 
Holy Quran, benevolence, education model, learner-centered education, educational psychology

کلیدواژه‌ها English

Holy Quran
benevolence
education model
learner-centered education
educational psychology
  1.           قرآن کریم، ترجمه: رضایى اصفهانى و همکاران، چ اول، قم، دارالذکر، 1383.

     

    1. ابن زکریا، ابی حسین احمد بن فارس، معجم مقاییس‌اللغة، مصحّح: اصلان، آنسه فاطمه محمد و مرعب، محمد عوض. لبنان، بیروت، داراحیاءالتراث العربی، ۱۴۲۲ ق.
    2. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، چ سوم، لبنان، بیروت، دار صادر، 1414 ق.
    3. اسلاوین، رابرت آیی، روانشناسی تربیتی، ترجمه: یحیی سید محمدی، ویراست هشتم، تهران، روان، 1385.
    4. برومند، سید مهدی، شیوه‌های تعلیم در قرآن و سنت، چ اول، رشت، انتشارات کتاب مبین، 1388.
    5. بهشتی، محمد، مبانی تربیت از دیدگاه قرآن، تهران، انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی،1387.
    6. جعفر صادق (ع)، حدیث عنوان بصری، ترجمه: صداقت، سید اکبر، چ دوم، قم، انتشارات رازبان1386.
    7. جوادی آملی، عبدالله، تسنیم، ج 41 و 42 چ اول، قم، مرکز نشر اسراء،1395.
    8. جواد عابدینی، درباره پژوهش، تحقیق و نگارش ، چ اول، قم، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى (قد)، 1389.
    9. حرانی ، ابن شعبه ، تحف العقول عن آلرسول (ص)، ترجمه و تحقیق: صادق حسن زاده، چ اول، ایران ، قم، انتشارات آل علی (ع)، 1382.
    10. دهخدا، علی‌اکبر، فرهنگ متوسط دهخدا، چ دوم، انتشارات دانشگاه تهران،1390.
    11. رازى، ابوالفتوح، روض‌الجنان و روح‌الجنان فی تفسیر القرآن، چ اول، مشهد، آستان قدس رضوى، بنیاد پژوهش‌های اسلامى، 1408 ق.
    12. راغب اصفهانى، حسین، مفردات الفاظ قرآن، ترجمه و تحقیق: غلام‏رضا خسروى حسینى، چ دوم، تهران، مرتضوی، 1374.
    13. رضایى اصفهانى، تفسیر قرآن مهر، چ اول، قم، پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن، 1387.
    14. زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف، چ سوم، لبنان، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴07 ق.
    15. سیف، علی‌اکبر، روانشناسی پرورشی نوین، چ دوازدهم، ویرایش ششم، تهران، دوران، 1390.
    16. ----------، ویرایش 7، چ: ششم،، تهران، دوران، 1392.
    17. شریعتمداری، علی، رسالت تربیتی و علمی مراکز آموزشی، چ پنجم، قم، سمت،1390.
    18. شعرانی، ابوالحسن، نثر طوبی، کتاب‌فروشی اسلامیه، تهران، 1398ق
    19. صفایى حائرى، بهار رویش، قم، لیلة القدر،1391.
    20. --------- ، حرکت، چ دوم، قم، لیلة القدر،1386.
    21. طباطبایى، سید محمدحسین، المیزان، ترجمه: محمدباقر موسوى همدانى‏، چ پنجم، قم، دفتر انتشارات اسلامى، 1374.
    22. طبرسى، على بن حسن، مشکاةلأنوار فی غررالأخبار، چ: اول، ایران، قم، موسسه آل البیت لاحیاءالتراث، ج2، 1423ق.
    23. طبرسى، فضل بن حسن، مجمع‌البیان، مترجم: نورى همدانى، حسین‏ و... چ اول، تهران، فراهانى، بی‌تا.
    24. طوسی، محمد بن حسن، التبیان، لبنان، بیروت، داراحیاءالتراث العربی، با چا. بی‌تا.
    25. عابدی، سید شعیب حیدر، تحلیل و تطبیق الگوی آموزش (یاددهنده-محور و یادگیرنده-محور) از منظر قرآن‌کریم و روان‌شناسی، رسالۀدکتری،‌ راهنما: محمدرضا موسوی نسب، رشته: قرآن و علوم تربیتی، مدرسه عالی قرآن و علوم، مجتمع عالی قرآن و حدیث، جامعة المصطفی (ص) العالمیة، قم،1398.
    26. علی بن ابراهیم القمی، ابوالحسن، تفسیر القمی، تحقیق: شیخ محمد الصالحی، چ: اول، ایران، قم، ذوی القربی، 1428ق.
    27. فخر رازی، التفسیر الکبیر، لبنان، بیروت، مکتب تحقیق داراحیاءالتراث العربی، بی‌تا.
    28. فراهیدى، خلیل بن احمد، کتاب العین، چ دوم، قم، نشر هجرت، 1409 ق.
    29. قرائتی، محسن، تفسیر نور، چ اول، تهران، مرکز فرهنگى درس‌هایی از قرآن، 1388.
    30. کاردان، علی‌محمد، علوم تربیتی: ماهیت و قلمرو آن، جمعی از نویسندگان، زیر نظر: کاردان، چ پنجم، تهران،، سمت، ۱۳۹۰.
    31. کدیور، پروین، روان‌شناسی یادگیری- از نظریه تا عمل، چ اول، تهران، سمت، 1392.
    32. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، مصحح: آخوندی، محمد و غفاری، علی‌اکبر، تهران، دارالکتب‌الاسلامیه، ۱۳۶۵.
    33. المجلسى، محمدباقر، بحارالانوار، چ: دوم، لبنان، بیروت، دارإحیاء التراث العربی‏، 1403 ق.
    34. مدرسى، سید محمدتقی، ‏من هدی القرآن، چ اول، ایران، تهران، دار محبى الحسین، 1419 ق.
    35. مصباح یزدی، محمدتقی، قرآن‌شناسی، تحقیق و نگارش: غلامعلی عزیزی کیا، (جلد دوم)، چ- ششم، قم، مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى(قد)، 1394.
    36. معرفت، محمدهادی، علوم قرآنی، چ یازدهم، قم، تمهید، 1389.
    37. -----------،التفسیر الاثری الجامع، قم، ط: الاولی، موسسۀ التمهید و المجمع العالمی للتقریب بین المذاهب الاسلامیه، 1387.
    38. -----------، التمهید (ویرایش قدیم)، 6 جلد، قم، چ: 1، جماعة المدرسین، مؤسسه النشر الإسلامی، بی‌تا.
    39. هدایی، محمد، دانشنامۀ آموزش‌وپرورش آموزش عالی و حوزۀ علمیه ایران، نشر نویسنده با همکاری دانشگاه آزاد اسلامی اراک... 1381.
    40. حسینی خامنه‌ای، سید علی(مقام معظم رهبری)، https://farsi.khamenei.ir/

  • تاریخ دریافت 26 مرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 05 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 21 مهر 1403