آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

حقوق و وظایف زن درسوره‌ی نساء و استنباط نقش‌های تربیتی آن‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه آموزشی علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2 گروه آموزشی علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
3 گروه آموزشی علوم قرآنی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
10.22034/iued.2024.2018232.2554
چکیده
مبحث حقوق و وظایف زنان، به عنوان دو مبحث جدی و به هم پیوسته، جایگاه ویژه‌ای دارد. این امر، از ابعاد: تربیتی، اجتماعی، حقوقی، روان‌شناسی، تاریخی و سیاسی، همواره مورد توجه ادیان و مذاهب مختلف بوده است. نگرش ادیان به این موضوع، نگرشی تاریخی و متفاوت است. در این میان، قرآن در جاهای مختلف و البته به شیوه‌های مختلف، به تبیین ابعادی از این مسئله پرداخته است.ابعادی که هریک به تنهایی مهم است. بعد تربیتی اما، کمتر مورد توجه مفسرین و متخصصین بوده است. از این‌رو، پژوهش حاضر، با هدف پاسخ به این سوال که از منظر تربیتی جایگاه حقوق و وظایف زن در قرآن را چگونه می‌توان تبیین نمود، صورت گرفت. برای دست‌یابی به این هدف، از روش پژوهش‌های توصیفی- تحلیلی و استنباطی، بهره گرفته شد. این امر در دو گام اصلی و چند مرحله صورت پذیرفت: در گام نخست: سوره نساء و ترجمه‌ی آن چندین بار مطالعه‌ شد. در مرحله‌ی دوم، موضوع‌های خاص هر آیه، احصاء و حدود (118) موضوع در کل (۱76) آیه سوره بیان گردید.در مرحله‌ی دوم، مختصات واژه‌گان حوزه زنان در این سوره (کلمه، شماره آیه و تعداد تکرار)، در 134مورد احصاء شد. درگام دوم: استنباط دلالت‌های تربیتی از 32 آیه مرتبط با حوزه زنان در85 مورد صورت گرفت و58 استنباط تربیتی حاصل آمد که در 7 موضوع: عقلانی، اخلاقی، دینی، اجتماعی، اقتصادی، فقهی/ حقوقی، تربیتی، طبقه‌بندی شدند. کاربست یافته‌‌های تربیتی این مقاله در مواجه با نگره قرآنی در باب زنان در سوره نسا، مورد پیشنهاد است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Women's rights and duties in Surah Nisa and inferring their educational roles

نویسندگان English

Mazhar Babaee 1
Homayra MostafaNeJad 2
jahangir Valadbeygi 3
1 Department of Educational Sciences, Farhangian University, Tehran, Iran
2 Department of Educational Sciences, Farhangian University, Tehran, Iran.
3 Educational Department of Quranic Sciences, Farhangian University, Tehran, Iran.
چکیده English

 
The topic of women's rights and duties has a special place as two serious and interconnected topics. This issue has always been the concern of different religions from educational, social, legal, psychological, historical and political aspects. Religions' attitude towards this issue is historical and different. In the meantime, the Qur'an has explained aspects of this issue in different places and of course in different ways. Each aspect is important on its own. The educational aspect, however, has received less attention from commentators and experts. Therefore, the present research was conducted with the aim of answering the question of how to explain the position of women's rights and duties in the Qur'an from an educational point of view. To achieve this goal, descriptive-analytical and inferential research methods were used. This was done in two main steps and several stages: In the first step: Surah Nisa and its translation were studied several times. In the second stage, the specific topics of each verse, statistics and the number of (118) topics in the total (176) verses of the surah were stated. became. In the second step: the inference of educational implications from 32 verses related to the field of women was done in 85 cases and 58 educational inferences were obtained, which were classified into 7 subjects: rational, moral, religious, social, economic, jurisprudence/legal, educational. It is recommended to apply the educational findings of this article in the face of the Quranic view of women in Surah Nasa.
 
Keywords: inference, educational implications, woman, Surah Nisa, duties &right.
 

کلیدواژه‌ها English

inference
educational implications
woman
Surah Nisa
duties &right
ابن ابراهیم، قطب‌الدین (سیّد قطب) (ش 1386). فی ظلال القرآن، (مصطفی خرم‌دل، مترجم)، ج نخست، تهران: احسان.
ابن عاشور، محمدطاهر (1420ق). التحریر و التنویر المعروف بتفسیر ابن عاشور. لبنان- بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
بهشتی، سعید و احمدی‌نیا، مریم (ش ۱۳۸۵). تبیین و بررسی نظریه تربیتی فمینیسم و نقّد آن از منظر تعلیم‌وتربیت اسلامی. تربیت اسلامی، سال دوم، شماره 3، 88-41.
پاکتچی، احمد (۱۳۹۷ش). چالش ارزش‌گذاری جنسیت مؤنث در تفسیر آیه نساء/۱۱۷. فصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات قرآنی فرهنگ اسلامی، سال دوم، شماره 2، ۹۱-۱۰۹.
پیشگاهی فرد، زهرا و قدسی، امیر (1389ش). نظریه‌ها ی فرهنگی فمینیسم و دلالت‌ها ی آن بر جامعه ایران. مجله زن در فرهنگ و هنر (پژوهش زنان)، سال اول، شماره 3، 132-109.
توفیقی، فاطمه. یوسفی، ساجده (۱۳۹۷ش). تحلیل گفتمان تفاوت‌های جنسیتی در تفسیر آیه ۳۴ سوره نساء. فصلنامه علمی‌پژوهشی، سال نهم، شماره 3، 50-29.
حکمت، محمد آصف (۱۳۹۱ش). بررسی و نقّد نظریه تربیتی فمینیسم. اسلام و پژوهش‌های تربیتی، سال چهارم، شماره 1، 66-31.
روحانی مشهدی، فرزانه (۱۳۹۳ش). نقش اجتماعی زنان در مقایسه با مردان: از نگاه قرآن و روایات. مجله‌ی زن در فرهنگ و هنر، دوره شش، شماره 4، 460-445.
زحیلی، وهبة بن مصطفی (1422ق). تفسیر الوسیط. لبنان- بیروت، سوریه - دمشق: دارالفکر معاصر. نام کتاب: تفسیر الوسیط (زحیلی)
سبحانی، ناصر (1362). تفسیر سوره النساء (فایل صوتی دو ساعت). ایران- سنندج. کردستان.
سید قطب (سید بن قطب)، ابن ابراهیم شاذلی (1412ق). فی ظلال القرآن. لبنان - بیروت؛ مصر - قاهره: دار الشروق.
شاهدی، سامره؛ علی فرجودی، محمد (۱۳۹۸ش). جایگاه شغلی زن در خانواده و اجتماع از دیدگاه قرآن. فصلنامه علمی - پژوهشی زن و جامعه، سال نخست، شماره 4، 133-113.
الشوکانی، محمدبن علی (۱۴۱۴ق). فتح القدیر. لبنان - بیروت: دار ابن کثیر.
طباطبایی، محمد حسین (1374ش). ترجمه تفسیر المیزان. (ترجمه: سید محمد باقر موسوی همدانی). ایران - قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه‏ی
طبرسی، فضل بن حسن (۱۳۶۰ش). ترجمه تفسیر مجمع‌البیان. (ترجمه: هاشم رسولی و...). ایران - تهران: فراهانی.
عطاش، عبدالرضا (۱۳۹۲ش) جایگاه حقوقی زن در قرآن کریم. فصلنامه‌ی علمی - پژوهشی زن و فرهنگ، سال چهارم، شماره 16، 110-103.
فهرستی، فاطمه (۱۳۸۴ش). نقد آراء فاطمه مرنیسی در خصوص حجاب. پژوهش زنان، سال سوم، شماره 3، 194-177.
المحصی، محمد حسن (۱۳۶۹). مفردات قرآن، تهران: احسان.
المحصی، محمد حسن. (۱۳۶۹ش). مفردات قرآن، تهران: احسان.
محلی جلال‌الدین / جلال‌الدین سیوطی. (1416). تفسیر الجلالین. لبنان- بیروت: مؤسسه النور للمطبوعات.
مدرسین حوزه علمیه قم.
مراغی احمد بن مصطفی (بی تا). تفسیر المراغی. لبنان - بیروت: دار احیاء التراث العربی.
مرنیسی، فاطمه (۱۹۹۷م). زنان پرده نشین و نخبگان جوشن پوشن. ترجمه‌ی: ملیحه مغازه‌ای، تهران: نی.
مروتی، سهراب و زرگوش نسب، عبدالجبار (۱۳۸۷ش). قضاوت زنان در قرآن و سنت. پژوهش زنان، سال ششم، شماره 2، 24-5.
معلوف، لویس (۱۹۰۸م). المنجد فی الغه والاعلام، تهران: اسماعیلیان.
مکارم شیرازی، ناصر (1374ش). تفسیر نمونه. ایران- تهران: دار الکتب الإسلامیة.
ولدبیگی، جهانگیر (1401ش). ترجمه روان قرآن کریم. ایران - سنندج: تافگه.
 
 
 
Adnan,G. (2004). “Women and The Glorious Quran: An Analytical Study of Women-Related Verses of Sura
            An-Nisa”. German: Universitätsdrucke Göttingen.
 
Keshavarz, S. (2010). Quran pint of view on dimensions of reflection and its indications in education system.
            Procedia Social and Behavioral Sciences, (9):1812-1814.
 
 Masoud ,T.,& Jamal , A.,& Nugent,E. (2016). Using the quran to empower arab women? Theory and
            experimental evidence from egypt. Comparative Political Studies:1-44.
 
 Rejali,A.,& Vaezi,S. (2014). Education and conduct based on holy quran`s approach. Mediterranean Journal
            of Social Sciences MCSER Publishing, Rome-Italy, 20(5): 1277-1284.
 

  • تاریخ دریافت 27 آذر 1402
  • تاریخ بازنگری 08 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 09 اردیبهشت 1403