آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

تبیین مؤلفه‌های مؤثر در رشد و تعالی انسان از منظر صحیفه سجادیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی یزد- دانشکده علوم انسانی- گروه معارف و الهیات
2 گروه علوم قرآن و حدیث . واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی یزد، ایران
3 گروه علوم قرآن و حدیث ، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی یزد، ایران
4 گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران
10.22034/iued.2024.2009477.2494
چکیده
چکیده
رشد؛ فرآیندی لاینفک از وجود انسان است که بنا به هدف خلقت او باید به نحو مطلوب بروز یابد. از این‌رو تحقق چنین ضرورتی وابسته به مؤلفه‌هایی است که بسیار حائز اهمیت‌اند و از طرفی اکثریت صاحب‌نظران و پژوهشگران کوشیده‌اند به‌گونه‌ای آن‌ها را به انسان ارائه دهند. حال‌ آن‌که هدف این پژوهش، دستیابی به چنین شاخص‌های تأثیرگذار از منظر منابع دین اسلام بالاخص نیایش‌های هدایتگرانۀ صحیفه سجادیه است؛ علاوه بر پیش‌درآمدهای تک‌بعدی مؤثر؛ نظیر ایمان، اخلاص، عبودیت، استغفار و سایر فضایل اخلاقی و رفتاری، مؤلفه‌های جامعی، هدفِ نیایشی و مورد تأکید امام سجاد می‌باشد که موارد مذکور را تحت پوشش خود دارند. با این رویکرد و توجه به هم‌ارز‌ بودن رشد با هدایت از نتایج پژوهش می‌توان به این مطلب دست یافت که؛ ستایش پروردگار، گشودن دروازه‌های علم، انگیزه صحیح، ذکر صلوات، ورود به ماه مبارک رمضان و وداع با آن، برنامه ریزی صحیح و کارآمد، انواع توفیق‌الهی و طیف گسترده عافیت؛ اهم سازه‌ها و زیرساخت‌هایی هستند که رشد مطلوب و متعالی انسان را برای رسیدن به قرب‌الهی پدیدار می‌سازند.
کلید واژه: رشد، انسان، صحیفه سجادیه، مؤلفه، معرفت.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Explanation of the effective components in human growth and excellence from the perspective of Sajjadiyeh

نویسندگان English

Aghdas Mahdidokht 1
Shahrbanoo Mahini 2
Seid Hamid Shamerizi 3
Mhmood Kamali Zarch 4
1 Islamic Azad University of Yazd - Faculty of Humanities - Department of Education and Theology»
2 Department of Quranic and Hadith Sciences, Yazd Branch, Islamic Azad University of Yazd, Iran
3 Department of Quranic and Hadith Sciences, Yazd Branch, Islamic Azad University of Yazd, Iran
4 Department of Psychology, Payam Noor University, Tehran
چکیده English

Human development is an inseparable process of his existence which according to the purpose of his creationmust be favorably manifested. Obviously, such necessity depends on several factors.In this regard, many experts and researchers have tried to find ways to achieve human development.The aim of the current research is to find out the factors influencing human development from the perspective of the sources of Islam - especially the guiding prayers in the Sajjadiyyah.In addition to one-dimensional effective factors such as faith, sincerity, devotion, forgiveness and other moral and behavioral virtues, other comprehensive components are emphasized by Imam Sajjad (PBUH) which cover the mentioned cases. Given the dependence of human development on guidance, from the results of the research, it can be concluded that praising God, opening the gates of knowledge, correct motivation, mentioning blessings, entering the holy month of Ramadan and saying goodbye to it, correct andeffective planning, types of divine success, and a wide range of well-being are the most important factors that provide the desirable and sublime development of human to reach nearness to God.
 
Keywords:Human Development, SajjadiyyahBook, Components of Human Excellence.
 
.

کلیدواژه‌ها English

Human development
Safiha Sajjadiyeh
the components of human excellence
  •  

    • قرآن کریم؛ ترجمه مهدی الهی قمشه­ای،تهران: آرمان پارینه چاپ،1386ش.
    • نهج­البلاغه؛ سید­رضی، محمد بن حسین، ترجمه: محمد دشتی، قم: نشر مشهور،1379ش.
    • صحیفه­ سجادیه؛ ترجمه: محمد مهدی رضایی، نشرجمال،1385ش.
    • ابن­منظور، محمد­بن مکرم­؛ لسان­العرب؛ چاپ سوم، بیروت: دار صادر، 1414ق.
    • اخوت، احمدرضا؛ فرآیند شناسی رشد؛ تهران: نشر قرآن واهل بیت نبوت علیهم السلام، 1393ش.
    • انصاریان، حسین؛ تفسیر و شرح صحیفه سجادیه؛ قم : دارالعرفان، جلد( اول- چهاردهم)،1389 ش.
    • برک،لورا؛روانشناسی­رشد نوجوانی تا پایان عمر؛ترجمه یحیی سیدمحمودی، جلد دوم، تهران: ارسباران، 1400ش.
    • بیات، عبدالرسول؛ فرهنگ واژه­ها؛ تهران:اندیشه و فرهنگ دینی.1386ش.
    • جرجانی،علی­بن­محمد؛ التعریفات؛ تهران:ناصر­خسرو،1370ش.
    • جوادی آملی، عبدالله؛ تفسیر موضوعی قرآن کریم هدایت در قرآن؛ تحقیق و تنظیم علی عباسیان، قم:اسراء،1401ش.
    • حاج علی­اکبری، محمد­جواد؛ تمنای کمال؛ قم: معارف،1399ش.
    • حسینی­رامندی،سید­علی­اکبر؛ «تحلیل روان­شناختی رشد قرآنی و نشانه­های آن»، دو­فصلنامه علمی مطالعات اسلام و روان­شناسی، س 15،ش29،
    • خالقیان، فضل الله؛ دانشنامه صحیفه سجادیه؛ تهران: مدرسه،1398ش
    • راغب­اصفهانی، حسین­بن­محمد؛المفردات فی غریب القرآن؛ بیروت: دارالعلم الدارالشامیه،1412ق.
    • سجادی­جزی،سید­احمد؛لغت­نامه جامع صحیفه­سجادیه؛اصفهان:مرکزتحقیقات­رایانه­ای­حوزه علمیه،1396ش.
    • صابری،حسین؛ بوستان­سالکان در شرح صحیفه­سرورساجدان؛مشهد: بنیاد ­پژوهش­های اسلامی،جلد نخست،1397ش.
    • ----،-----؛بوستان­سالکان در شرح صحیفه­سرورساجدان ؛مشهد: بنیاد پژوهش­های اسلامی،جلد دوم،1398ش.
    • ----،----؛ بوستان­سالکان در شرح صحیفه­سرورساجدان؛مشهد: بنیاد پژوهش­های اسلامی،جلد چهارم و پنجم،1400ش.
    • ----،----؛ بوستان­سالکان در شرح صحیفه­ سرورساجدان؛مشهد: بنیاد پژوهش­های­ اسلامی،جلد سوم،1399ش.
    • ---،-----؛ بوستان­سالکان در شرح صحیفه ­سرور ساجدان ؛مشهد: بنیاد پژوهش­های اسلامی،جلد ششم،1401ش.
    • صدوق، محمد­بن­علی؛ عیون اخبارالرضا؛ تهران: نشرجهان، 1378ق.
    • طباطبایی، سید­محمد­حسین؛ المیزان فی تفسیر القرآن؛ ترجمه سید محمد باقر موسوی همدانی؛چاپ پنجم، قم: انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه.1374ش.
    • طریحی، فخرالدین؛ مجمع­البحرین؛ بیروت: الهلال،1985م.
    • علم الهدی، جمیله؛ نظریه اسلامی رشد انسان؛ تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی،1398ش.
    • فلسفی، محمد­تقی؛ شرح و تفسیر دعای مکارم­الاخلاق(از صحیفه­سجادیه)،تهران:انتشارات دفتر نشر فرهنگ­اسلامی،1379ش.
    • فیروزمهر، محمد­مهدی؛ «عوامل مؤثر بر رشد اخلاقی قرآنی»، فصلنامه مطالعات علوم­قرآن،2(4)،1399.
    • قاسم­پور،محسن؛ مبانی و شاخص­های رشد معنوی انسان در قرآن،فصلنامه پژوهش دینی،15، 1386.
    • قرشی بنایی، علی اکبر؛ قاموس قرآن؛ تهران: دارالکتب الاسلامیه،1371ش.
    • مصباح­یزدی، محمدتقی؛ بدرود بهار شرح دعای وداع ماه رمضان از صحیفه­سجادیه؛ قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)،1396ش.
    • -------، ------؛ صهبای حضور؛ شرح دعای چهل­و­چهارم صحیفه سجادیه؛ تدوین و نگارش اسدالله طوسی؛ قم: مؤسسۀ آموزشی­و­پژوهشی امام­خمینی (ره)،1397ش.
    • مدنی­شیرازی، سید­علی­خان؛ ریاض­السالکین فی شرح صحیفۀ سید­الساجدین؛ تحقیق سید­محسن حسینی­امینی؛ قم: انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین­حوزه علمیه،1415ق.
    • مصطفوی­تبریزی،حسن؛ التحقیق فی کلمات القرآن الکریم؛ تهران: موسسه الطباعه و النشر،1360ش.
    • مکارم شیرازی،ناصر؛ عرفان اسلامی؛ شرحی­جامع بر صحیفه­سجادیه؛جلد دوم­و­سوم، قم:امام علی­بن­ابی­طالب،1397ش.
    • -----،-----؛ عرفان اسلامی؛ شرحی­جامع بر­صحیفه سجادیه؛ جلد ­چهارم؛ قم: امام علی­بن­ابی­طالب ،1400ش.
    • ممدوحی کرمانشاهی،حسن؛ شهود و شناخت؛ ترجمه­و­شرح صحیفه سجادیه؛ج (اول – چهارم)، قم: مؤسسه بوستان کتاب،1390ش.

     

  • تاریخ دریافت 26 مرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 12 دی 1402
  • تاریخ پذیرش 09 اردیبهشت 1403