آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

بررسی مؤلفه‌های تحقق مکانیسم تنبیه از منظر آموزه‌های قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشکده الهیات دانشگاه ایلام
2 استاد تمام دانشگاه ایلام
3 دانشجوی دانشگاه فردوسی مشهد
10.22034/iued.2024.1995603.2415
چکیده
یکی از روش‌های ادیان آسمانی برای تربیت انسان و اصلاح مسیر حرکت او «تنبیه» است. در محیط‌های آموزشی و حرفه‌ای نیز تنبیه راهکاری برای اصلاح مسیر متربیان و کارکنان و دستیابی به اهداف سازمانی است.مقصود ازتنبیه،اتخاذروشی است که به وسیله آن فرد را نسبت به رفتار نادرست وزشت خود آگاه نموده و او را از بدی وکجی بازداشت.با توجه به وجود ساز و کار تنبیه در محیط‌های آموزشی و حرفه‌ای و بروز آسیب‌های احتمالی و نیز نبودِ الگویی جامع برای آن،لازم است این مسئله مورد واکاوی دقیقی قرار گیرد.اهمیت این مسئله تا آنجاست که «تنبیه» به عنوان عاملی بازدارنده یا عبرت گیرنده در نظام تربیتی و تشریعی اسلام بسیار مورد تأکید قرار گرفته است.پژوهش حاضر می کوشد با رویکردی توصیفی،تحلیلی و با روش کتابخانه ای،مولفه های تحقق مکانیسم تنبیه را از منظر آیات مورد بررسی قرار دهد.از مجموع این مباحث،نکاتی قابل برداشت است.از جمله:قدرت مکانیسم تنبیه،تبیین تفاوت معنایی تنبیه،انذار و مجازات،موارد تحقق تنبیه صحیح از قبیل:«ترک أولی»، «ظلم و ستم»،«نقض عهد و پیمان»، «سستی و تنبلی»،«منیت و هوای نفس»،«استکبار گری و غرور» و «شجره ممنوعه».از دستاوردهای مهم این پژوهش، بیان مصادیق صحیح تنبیه و مجازات در آیات قران،و تعیین محدوده این دو است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigating the components of the implementation of the punishment mechanism from the perspective of the teachings of the Qur'an

نویسندگان English

mahdi akbarnezhad 2
soltanali ghadri 3
2 ilam
3 mashhad
چکیده English

 
"Punishment" is one of the methods of heavenly religions to train man and correct his path. In educational and professional environments, punishment is a way to correct the path of trainers and employees and achieve organizational goals. The purpose of punishment is to adopt a method by which a person is made aware of his wrong and ugly behavior and stops him from doing bad things. Considering the existence of the punishment mechanism in educational and professional environments and the occurrence of possible injuries and the absence of a model. Comprehensive for that, it is necessary to analyze this issue carefully. The importance of this issue is to the extent that "punishment" as a deterrent or learning factor has been emphasized a lot in the educational and legislative system of Islam. The present study tries to find out the components of the implementation of the punishment mechanism with a descriptive, analytical and library method. Examine from the perspective of the verses. Some points can be taken from all of these discussions, such as: the power of the punishment mechanism, the explanation of the difference in the meaning of punishment, warning and punishment, the cases of correct punishment such as: "symptoms and turning away", "exclusion from society", "darkness and trouble" ", "Deprivation of divine permission", "Relegation from the status of angels", "Descent to earth" and "Rejection and exile". One of the important achievements of this research is stating the correct examples of punishment and punishment in the verses of the Qur'an, and determining the scope and difference between the two.
 
 
Key words: Quran, punishment, deviation, correction, punishment
 

کلیدواژه‌ها English

: Quran
deviation
correction
punishment
 
-قرآن مجید
-آمدی تمیمی، عبدالواحد بن محمد، 1366،غرر الحکم و درر الکلم، ترجمه: هاشم رسولی محلاتی، تهران: دفتر  نشر فرهنگ اسلامی، چاپ دوم.
-ابن فارس،احمد،1404،معجم مقاییس اللغه،قم:مکتب الاعلام الاسلامی
- ابن منظور، محمد بن مکرم،1414، لسان العرب، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
-احمدی فر،مصطفی،1396،روش های اصلاحی در تربیت اخلاقی قران کریم،فصلنامه آموزه های قرانی،شماره 26.
- پناهی،علی احمد،1397،اقتضائات اخلاقی کاربرد تشویق و تنبیه در پرورش فرزند،فصلنامه علمی ترویجی اخلاق
-- ثقفی تهرانی،محمد،1398،تفسیر روان جاوید،تهران:انشارات هدایت،چاپ سوم.
- حسینی شاه عبدالعظیمی،حسین،1363،تفسیر اثنا عشری ،تهران:چاپ اول.
- حسینی زاده، علی، 1377، تنبیه از دیدگاه اسلامی، فصلنامه روش شناسی علوم انسانی، شماره14
- حسینی همدانی,سید محمد حسین،انوار درخشان،1404،تهران:کتابفروشی لطفی.
- حر عاملی، الشیخ ابوجعفر(1412ق)، وسائل الشیعه، بیروت: آل البیت
- حکیم، محمد باقر،1417، علوم القرآن، مجمع الفکر الاسلامی، قم.
-حویزی،عبدعلی بن جمعه،1415،تفسیر نورالثقلین،قم:انتشارات اسماعیلیان،چاپ چهارم.
-جعفری،یعقوب ،تفسیر کوثر،قم:انتشارات هجرت،چاپ اول،بی تا
- دهخدا، على اکبر،1337، لغت نامه، تهران، دانشگاه تهران.
- رازی، ابوالفتح،1408، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، بنیاد پژوهشهای اسلامی
آستان قدس رضوی ، مشهد.
-راوندی،قطب الدین سعید بن هبه الله،1430،قصص الانبیاء،قم:مکتبه العلامه المجلسی،چاپ اول.
-سیف، علی اکبر، 1374، تغییر رفتار و رفتار درمانی، تهران: دانا، چاپ اول.
سیف، علی اکبر،1385، روان شناسی تربیتی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
-سهرابی،حیدر،1398،الگوی تنبیه بر اساس آیات قران و سیره علوی،فصلنامه مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی،سال چهارم،شماره3.
-سید کریمی حسینی،سید عباس،1382،تفسیر علیین،قم:انتشارات اسوه،چاپ اول.
-صادق زاده،علیرضا،1391،رویکرد تربیتی به آیات انذار و تبشیر،فصلنامه پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی،سال بیستم.
- صدری،محمد جعفر،1426،المعجم المفهرس لالفاظ القران الکریم،تهران:مکتبه السهروردی للدراسات و النشر.
-صدوق، محمد بن على بن بابویه،1382،عیون اخبار الرضا، قم:جامعه مدرسین، چاپ دهم.
-.صدوق،محمد بن علی بن حسین،خصال،قم:موسسه الاعلمی للمطبوعات.چاپ سوم،1334
- طباطبایی، سیدمحمدحسین  ،١۴١٧ ق، المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ پنجم، قم، دفتر انتشارات اسلامی
-  طبرسی،فضل بن حسن،1377،مجمع البیان فی تفسیر القران،تهران:انتشارات ناصر خسرو
- طبری ، محمد بن جریرطبری،1408، تاریخ الطبری ،دارالکتاب علمیه بیروت.
- طبری ، محمد بن جریرطبری،1412جامع البیان فی تفسیر القران،بیروت:دارالمعرفه.،
- طوسی ، شیخ،بی تا،الامالی موسسه البعثه قم.
-عوده،عبدالقادر،1390،مجازات،مبانی و اقسام آن،ترجمه فرهودی نیا،تهران،چاپ اول،یادآوران
فیروز آبادی،محمد بن یعقوب،1415،القاموس المحیط،بیروت:دارالکتب العلمیه،
- فیض کاشانی ، ملا محسن )بی تا (، الصافی فی تفسیر القرآن ، موسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت
-قرشی،علی اکبر،تفسیر احسن الحدیث،تهران:بنیاد بعثت،چاپ چهارم،1377
-قمی ، علی بن ابراهیم بن هاشم قمی،1404،تفسیر القمی، مؤسسه دارالکتاب قم.
-کابلی،قاسم علی،1392،روش و مراحل تنبیه در داستان های قران،فصلنامه مشکوه،شماره120
-مجلسی ، محمد باقر،1403،بحارالانوار ، داراحیا التراث الاسلامی، بیروت.بی چا
- مرجانی خلیل آباد،زهرا،1387،نقش تنبیه در تربیت از دیدگاه اسلام،مجله پیام زن،شماره21.
- مشایخ، فاطمه،۱۳۸۱، قصص الأنبیاء؛ تهران: انتشارات فرحان، چاپ اول.
- معین،محمد،1371،فرهنگ فارسی،تهران:انتشارات امیر کبیر،چاپ سیزدهم.
-مکارم شیرازی،1374،ناصر،تفسیر نمونه،تهران:دارالکتب الاسلامیه.
-........................1386،پیام قران،تهران:دارالکتب الاسلامیه.چاپ نهم
- موسوی شوشتری،محمدرضا،1395،اصول تنبیه از دیدگاه قران،فصلنامه احسن الحدیث
- نصری ،عبدالله،1376، مبانی رسالت انبیاء در قرآن ، انتشارات سروش ،تهران.
- نوری،محمد،1394،شعیب پیامبر جامعه ساز،قم:دفتر فرهنگ معلولین.
-هادوی تهرانی،مهدی،1389،بررسی رویکرد قران کریم به مجازات،پژوهشنامه علوم و معارف قران،سال دوم،شماره70
 

  • تاریخ دریافت 15 اسفند 1401
  • تاریخ بازنگری 17 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 09 اردیبهشت 1403