آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

نگاه تربیتی به انواع طرح‌واره‌های تصویری در نهج البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه آموزشی زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی
2 آدرس: ایلام، بلوار پژوهش، دانشگاه ایلام، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه زبانشناسی
10.22034/iued.2023.553079.2262
چکیده
طرحواره‌های تصویری از مهمترین موضوعات در زبان شناسی شناختی هستند که بیانگر فرایندهای شناختی هستند که در اثر تجربه‌های فیزیکی در مواجه با جهان خارج شکل می‌گیرند و درک مفاهیم انتزاعی را میسر می‌کنند. پژوهش حاضر بر اساس نظریه طرحواره، به بررسی تعدادی از خطبه-های امام علی(ع) درچارچوب زبان شناسی شناختی پرداخته است. هدف از این پژوهش بررسی میزان بسامد طرح‌واره‌های تصویری و تحلیل تربیتی کاربرد آنها در خطبه‌های نهج البلاغه بوده است. بدین صورت که طرحواره‌های تصویری به‌کارگرفته شده در خطبه‌های منتخب استخراج و سپس به صورت توصیفی- تحلیلی و از منظر دینی و زبانشناختی بررسی شدند. براساس یافته‌ها، در خطبه‌های بررسی شده انواع طرح‌واره‌‌های تصویری شامل(قدرتی-حرکتی-حجمی) وجود دارد و هم چنین جملاتی در بین خطبه‌ها وجود دارد که حاکی از وجود همزمان دو نوع طرح‌واره است. نتایج حبیانگر آن است که از بین طرح‌واره‌های تصویری، طرح‌واره‌ی حرکتی بیشترین بسامد را به خود اختصاص داده است، که از منظر تربیتی به نوعی تأکید بر مسیر زندگی، گذرایی و فانی بودن آن است. همچنین این طرحواره نشان‌دهنده عزم و اراده، جنبش و حرکت و پویایی است. طرح‌واره‌ی حجمی نیز بعد ازطرح واره‌ی حرکتی بیشترین بسامد را داشته است، که به لحاظ تربیتی دال بر ظرفیت وجودی انسان است، که نیرو و حرکت توأمان در طرحواره حجمی موجود است. در نهایت طرح‌واره‌ی قدرتی و طرح‌واره‌های دوجانبه و متعلق به دو گروه هستند کمترین بسامد را به خود اختصاص داده‌اند. که این هم به لحاظ تربیتی دال بر قدرت محدود انسان و ناتوانی او در برابر قدرت لایزال الهی می باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An educational investigation of types of visual schemas in Nahj al-Balaghah

نویسندگان English

maryam tafaroji yeganeh 1
nooshin khosravi 2
1 ilam university
2 ilam university
چکیده English

Visual schemas are one of the most important topics in cognitive linguistics that express cognitive processes that are formed as a result of human physical experiences in outside world and make it possible to understand abstract concepts. The present study has examined a number of sermons of Imam Ali (as) in the book of Nahj al-Balaghah in the framework of cognitive linguistics. The purpose of this study is to analyze the frequency of schemas in the mentioned book. The visual schemas used in the selected sermons were extracted and then descriptively examined from a religious and linguistic perspective. The results show that there are all kinds of image schemas (container- path- force) and there are also some sentences which show they have two kinds of schemas. Also the results shows that between the image schemas, the path schemas has the most frequent in the sermons. Which from an educational perspective is a kind of emphasis on the path of life, transience and it is mortal, starting from a point and ending somewhere.
Container schemas has the most frequent after path schemas. Which in terms of education indicates the existential capacity of human beings, that force and motion are present in the volumetric schema. Eventually the force schemas and the schemas which are related to two groups have the least frequent in the table of frequency. This, in terms of education, can indicate the limited power of man and his inability to face the eternal divine power.

کلیدواژه‌ها English

image schemas
schemas (path
force
container)
Nahjolbalaqeh
  •  
  • قرآن کریم.
  • نهج‌البلاغه.
  • آملی، عزالدین؛ ترجمه و شرح نهج‌البلاغه؛ قم: امـور فرهنگـی و اجتمـاعی آسـتان قـدس رضوی، 1355 ش.
  • ابن‌فارس، احمدبن‌فارس؛ معجم مقاییس اللغه؛ ج 3، قم: مکتب الاعلام الاسلامی، 1404 ق.
  • ابن‌میثم، علی‌بن‌میثم بحرانی؛ شرح نهج‌البلاغه؛ ج 1، تهران: الکتاب، 1362 ش.
  • بیابانی، احمدرضا؛ «بررسی استعاره‌ی جهت‌گیرانه و طرح‌واره‌های تصویری در شعر شاملو»؛ پژوهشنامه‌ی نقد ادبی، شماره‌ی 1، 1391 ش.
  • جانسون، امیلی؛ مفهوم و استعاره؛ ترجمه‌ی احمد نیکزاد؛ تهران: کوشش، 1365 ش.
  • خزائلی، محمدعلی؛ شرح و تفسیر چهل خطبه نهج‌البلاغه؛ قم: اجر، 1386 ش.
  • دشتی، محمد؛ ترجمه‌ی نهج‌البلاغه؛ قم: یاسین، 1384 ش.
  • ذوالفقاری، اختر و عباسی، نسرین؛ «استعاره‌ی مفهومی و طرح­واره­های تصویری در اشعار ابن‌خفافه»؛ پژوهش­های ادبی و بلاغی، سال 3، 1394 ش.
  • زمانی، مهدی؛ «تفکیک ساخت­های احساسی و ارادی تقوا در نهج‌البلاغه و تعامل آن‌ها با ساخت­های باور، کردار و گفتار»؛ آموزه­های تربیتی در قرآن و حدیث، دوره‌ی 6، شماره‌ی 2، 1400 ش.
  • سعیدی، فاطمه ، زینوند لرستانی، ربابه و رضازاده جودی، مهدی ؛ «تبیین سازوکار تربیتی الگوی اخلاقی در نهج‌البلاغه با نگاهی به نظریه­ی زاگزبسکی»؛ آموزه­های تربیتی در قرآن و حدیث، دوره‌ی 7، شماره‌ی 1، 1400 ش.
  • شارحی از قرن هشتم؛ شرح نهجالبلاغه؛، مصحح مکارم شیرازی و جمعی از فضلا، انتشارات قم: ، 1375 ش.
  • فتوحی، محمود؛ سبک شناسی: نظریه­ها، رویکردها و روش­ها؛ تهران: سخن، 1390 ش.
  • فضائلی، سیده مریم و شریفی، شهلا؛ «بررسی طرح‌واره‌های قدرتی در برخی از ضرب‌المثل های زبان فارسی»؛ زبان‌شناسی و گویشهای خراسان دانشگاه فردوسی مشهد، شماره­‌ی 8، 1392 ش.
  • فیض‌الاسلام، سید علینقی؛ ترجمه و شرح نهجالبلاغه؛ ج 1، تهران: فقیه، کانون پژوهش، 1375 ش.
  • گل فام، ارسلان؛ زبان‌شناسی شناختی و استعاره؛ تازههای علوم شناختی، شماره‌ی 15، 1381 ش.
  • صالحی، پیمان، افشار، طاهره و ثباتی، الهام؛ «بررسی زبان‌شناختی تشبیهات تربیتی در داستان‌های قرآنی با تکیه بر رویکرد استعاره­ی ساختاری لیکاف و جانسون»؛ آموزه­های تربیتی در قرآن و حدیث، دوره‌ی 7، شماره‌ی 1، 1400 ش.
  • صفوی، کوروش؛ درآمدی بر معنی‌شناسی؛ تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، حوزه هنری، 1387 ش.
  • ــــــــــــــ؛ «بحثی درباره‌ی طرح‌واره‌های تصویری از دیدگاه معنی‌شناسان شناختی»؛ فرهنگستان، شماره‌ی 21، 1382 ش.
  • ــــــــــــــ؛ درآمدی بر معنی‌شناسی؛ تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، حوزه هنری، 1381 ش.
  • محمدی آسیابادی، علی؛ صادقی، اسماعیل؛ طاهری، معصومه؛ «طرح­واره­های حجمی و کاربرد آن در زبان عرفانی مبیدی»؛ پژوهش­های ادب عرفانی (گوهر گویا)، سال 6، شماره‌ی 2، 1391 ش.
  • francisco, Santibanez. (2002). the Object Image-Schemas and Other Dependent Schemas, Atlantis: Revista de la Asociación Española de Estudios Anglo-Norteamericanos, ISSN 0210-6124, Vol. 24, No 2, 183-202.
  •  Johnson, M. (1987).The Body in the Mind: The Bodily Basis of Meaning, Imagination Reason. Chicago: Univ. of Chicago Press.
  • Lakoff, G. and M. Johnson, (1980), Metaphors We Live By. Chicago: Univ. of Chicago Press; 1980
  • Lakoff, G, The contemporary theory of metaphor, In A. Ortony) Ed. , Metaphor and thought, Second edition, Cambridge: University Press Cambridge, 1993.
  • Velasco, O. I. D. (2001). Metaphor, metonymy and image-schemas: an analysis of conceptual interaction patterns. Journal of English studies, (3), 47-64..

  • تاریخ دریافت 12 اردیبهشت 1401
  • تاریخ بازنگری 13 تیر 1401
  • تاریخ پذیرش 08 بهمن 1401