آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

واکاوی ابعاد روش تربیت الگویی در پرتو معارف علوی(ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیأت علمی گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران
10.22034/iued.2024.2032211.2645
چکیده
 
چکیده
در آموزش از روش­های مختلفی می­توان استفاده کرد که مهم­ترین آن­ها الگوسازی است. در این روش، فرد یا افرادی با رفتار مطلوب به عنوان الگو انتخاب می­شوند و برای تقلید و هم­ذات پنداری به افراد ارائه می­شوند­. نقش الگوها در شکل دادن به رفتار و منش کودکان، نوجوانان و جوانان و ایجاد یا تقویت شخصیت و زندگی اجتماعی آن­ها بسیار جالب توجه است. به این ترتیب، یادگیری غیر­مستقیم و از طریق مشاهده اتفاق می­افتد که یکی از بهترین راه­های یادگیری است. پیروی از الگوهای حسنه نقش مهمی را در شکوفایی استعدادها ایفا می­کنند و به همین دلیل در منابع اسلامی بر بهره­گیری از آن­ها بسیار سفارش شده است. این ادعا با بررسی آیات قرآن و سخنان پیامبر اسلام(ص) و امامان معصوم(ع)، به خصوص امیرمؤمنان علی(ع) به وضوح قابل مشاهده است. لذا به دلیل اهمیت موضوع، غایت پژوهش حاضر آن است که روش تربیتی الگویی را بر اساس کلام امام علی(ع) در منابع روایی مختلف به ویژه در نهج­البلاغه، به روش کتاب­خانه­ای و به صورت توصیفی- تحلیلی مورد واکاوی قرار دهد و به بررسی  ابعاد مختلف این روش تربیتی بپردازد.                                                                                  
کلید واژه­ها
امام علی(ع)، تربیت، الگو، نهج­البلاغه
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Analyzing the dimensions of model education in the light of Alevi teachings

نویسنده English

Akram Ahmadian Ahmadabadi
Faculty Member Department of Islamic Education, Farhangian University, P.O. Box 14665-889, Tehran, Iran
چکیده English

 
Abstract
Different methods and methods can be used for education, the most important of which is the modeling method. In this method, a person or people who have desirable behavior is used as a role model and is exposed to the observation of the person and trained to follow his behavior and identify himself with him. The influence of role models in the formation of the behavior and character of children, teenagers and young people and the formation or stabilization of their moral and social character is extremely impressive. In this method, learning is done indirectly and through observation, which is one of the most effective types of learning. Following good role models play an important role in the development of talents and for this reason, it is highly recommended to use them in Islamic sources. This claim is clearly visible by examining the verses of the Quran and the words of the Prophet of Islam (pbuh) and the infallible imams (pbuh), especially Commander of the Faithful Ali (pbuh). Therefore, according to the importance of the topic, the purpose of the current research is to investigate the educational method of the model based on the words of Imam Ali (A.S) in different narrative sources, especially Nahj al-Balagha, using the library method and a descriptive-analytical method, and to investigate the different dimensions of this method It is educational.
key words
Imam Ali (A.S), Education, Model, Nahj al-Balagha

کلیدواژه‌ها English

Imam Ali (A.S)
Education
Model
Nahj al-Balagha
* قرآن کریم.
* نهج‌البلاغه: ترجمه محمد دشتی: مشهد: سنبله، 1386.
ابن ابی الحدید، عزالدین ابوحامد: شرح ابن ابی الحدید(ج11): تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم: قم، کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی، 1340. 
ابن منظور، محمد بن مکرم: لسان العرب(ج14): چاپ سوم، بیروت: دار صادر، 1414.
آلپورت، گوردون دبلیو و جونز، ادوارد ای: روان شناسی اجتماعی از آغاز تاکنون: مترجم: محمدتقی منشی طوسی:
 مشهد: آستان قدس رضوی، 1371.              
آمدی‌، عبدالواحد: تصنیف غررالحکم و دررالکلم: قم: دفتر تبلیغات اسلامی، 1366.
بحرانی، کمال الدین میثم بن علی ابن میثم: شرح نهج البلاغه(ج3): ترجمه قربانعلی محمدی مقدم و علی اصغر نوایی: مشهد: مجمع البحوث الاسلامیه، 1417.
بیرو، آلن: فرهنگ علوم اجتماعی: ترجمه باقر ساروخانی: چاپ چهارم، تهران: کیهان، 1380.
جوادی آملی، عبدالله: موجود موعود: چاپ پنجم، قم: اسراء، 1388.
حرانی، حسن  بن  علی ابن شعبه: تحف العقول عن آل الرسول: تصحیح علی اکبر غفاری: چاپ دوم، قم: جامعه مدرسین، 1404. 
حسینی نسب، داود و علی اقدم، اصغر: فرهنگ واژه ها، تعاریف و اطلاعات تعلیم و تربیت: تهران: احرار، 1376.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد: المفردات فی غریب القرآن: چاپ دوم، بی جا: نشر الکتاب، 1404.
زمخشری، محمود بن عمر: الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل(ج3): تصحیح حسین احمد مصطفی، بیروت: دارالکتاب العربی، بی‌تا.
ساروخانی، باقر: دائره المعارف علوم اجتماعی(ج1): چاپ سوم، تهران: کیهان، 1380.
طباطبایی، محمدحسین: المیزان فی تفسیر القرآن(ج16): چاپ پنجم، قم: جامعه مدرسین، 1417.
طبرسی، فضل بن حسن: تفسیر جوامع الجامع(ج2): تصحیح ابوالقاسم گرجی: قم: مرکز مدیریت حوزه علمیه، 1412.
طبرسی، علی بن حسن: مشکاه الأنوار فی غرر الأخبار: چاپ دوم، نجف: المکتبه الحیدریه، 1385.
عباسی مقدم، مصطفی: نقش اسوه ها در تبلیغ و تربیت: تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، 1371.
قائمی، علی: تربیت و بازسازی کودکان: تهران: انتشارات امیری، 1368.
قرائتی، محسن: تفسیر نور(ج11): چاپ هفتم، تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
قطب، محمد: روش تربیتی اسلام: ترجمه محمد ‌مهدی جعفری: چاپ دوم، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1353.
کرومبولتز، جان، دی و کرومبولتز، هلن بی: تغییر دادن رفتارهای کودکان و نوجوانان: ترجمه یوسف کریمی: تهران: انتشارات فاطمی، 1368.
کلاین برگ، اتو: روان شناسی اجتماعی(ج2): ترجمه علی محمد کاردان: تهران: فردوس، 1387.
متقی هندی، علی بن حسام الدین: کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال(ج11): تحقیق بکری حیانی و صفوة السقا: چاپ پنجم، بی‌جا: مؤسسه الرساله، 1401.
مجلسی، محمدباقر: بحارالأنوار(ج2، 13‌، 17، 33، 64): بیروت: دار إحیاء التراث العربی، 1403.
مطهری، مرتضی: تعلیم و تربیت در اسلام: تهران: الزهرا، 1360.
مصباح یزدی، محمد تقی: جامعه و تاریخ از نگاه قرآن: قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، 1390.
مکارم شیرازی، ناصر: پیام امام امیرالمؤمنین(ع)(ج 3): تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1386.
مکارم شیرازی، ناصر: تفسیر نمونه(ج 1): چاپ سی و دوم، تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1374.
 موسوی الخمینی، روح الله: آداب الصلاه: چاپ هفتم، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س)، 1378.
نصری، عبدالله: مبانی رسالت انبیاء در قرآن: تهران: جهاد دانشگاهی، 1365.
واثقی، قاسم: امام الگوی امت: تهران: کتاب‌فروشی امیری، بی‌تا.
هال، ورنون: راهنمای نظریه های روان‌شناسان بزرگ: ترجمه احمد به پژوه و رمضان دولتی: تهران: رشد، 1369.
هرگنهان، بی، آر و دیگران: مقدمه ای بر نظریه‌های یادگیری: ترجمه علی اکبر سیف: تهران: نشر دانا، 1374.
یعقوبی، احمد  بن ابی  یعقوب : تاریخ یعقوبی(ج 2): بیروت: دارصادر، بی تا.
 

  • تاریخ دریافت 26 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 26 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 21 مهر 1403