آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

بررسی نظریه افلاطون در تعلیم و تربیت اسلامی براساس آیات و روایات با تأکید بر نگاه استاد مطهری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدرسی معارف اسلامی رشته مبانی نظری اسلام،دانشگاه معارف اسلامی قم
2 استادیارگروه علوم قرآن وحدیث دانشگاه معارف اسلامی قم(نویسنده مسئول).
3 دانشگاه قم
10.22034/iued.2024.2007844.2482
چکیده
از آنجا که قرآن کریم کتابی برای هدایت همه ی انسانهادر تمام دورانهاست وبخش مهم و عمده تعالیم پیامبراسلام -همانند سایرانبیای الهی- نیز شامل مباحث تربیتی واخلاقی که هدفش تربیت وتعالی انسان و رساندن او به سعادت و کمال نهایی بوده است لذا آیات و روایات اسلامی دربردارنده نظام تربیتی و اخلاقیست برای اینکه انسان رابه سعادت برساند.افلاطون فیلسوفی است که بر اساس نظریات فلسفی خویش نظریه تربیتی را ارائه داده است که برخی نظریات فلسفی او را فیلسوفان مسلمان پذیرفته‌اند یادارای اشتراکاتی درمباحث تربیتی با استادمطهری که نظریه خود را از متون دینی گرفته است، می‌باشد.براساس این پژوهش طبق نظر افلاطون،معرفت پیدا کردن که مقدمه برای عمل است و تربیت‌پذیر بودن درسنین کودکی قائل است که تربیت حوزه فردی و اجتماعی رادربرمی گیرد وباپیروی ازفضیلت،سعادت حاصل می شود، در حالی که براساس آیات وروایات اسلامی در زمینه تعلیم وتربیت،نظریه افلاطون،کاستی مانند نبودن مراتب سیروسلوک درنظرافلاطون، درنظر نگرفتن مراقبه و محاسبه نفس،عدم توجه به بحث انگیزه ونیت واخلاص درعمل و...دارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigation of Plato's theory in Islamic education and training based on verses and traditions with emphasis on Professor Motahari's point of view

نویسندگان English

keyvan khojaste mehr 1
kamran oveysi 2
ali naghfaghihi 3
1 Doctoral student of the Islamic Studies Faculty, Department of Theoretical Foundations of Islam, Qom University of Islamic Studies
2 Assistant Professor, Department of Quran and Hadith Sciences, Qom University of Islamic Education
3 University of Qom
چکیده English

Since the Holy Qur'an is a book for the guidance of all human beings in all ages and the most important and major part of the teachings of the Prophet of Islam - like the size of the divine prophets - also includes educational and moral topics whose purpose was to educate and elevate man and bring him to ultimate happiness and perfection, therefore Islamic verses and traditions It includes the educational and moral system in order to bring people to happiness. Plato is a philosopher who based on his philosophical ideas presented an educational theory, some of his philosophical ideas have been accepted by Muslim philosophers, or he has something in common in educational debates with Ustad Motahari who based his theory on texts. According to this research, according to Plato, finding knowledge is the prelude to action and being educable in childhood, he believes that education includes the individual and social spheres and happiness is achieved by following virtue, while Based on Islamic verses and narratives in the field of education and training, Plato's theory has shortcomings such as the absence of levels of conduct in Plato's view, not considering meditation and self-calculation, not paying attention to the discussion of motivation, intention and sincerity in action, etc.

کلیدواژه‌ها English

Islamic education and training
Hadith
Saadat
Quran
Platonic ideals
 
­قرآن کریم.
ابن بابویه، محمد بن علی،اعتقادات الإمامیة، قم: کنگره شیخ مفید،1414ق.
.ابن بابویه، محمدبن علی،من لا یحضره الفقیه، قم، جامعه مدرسین،1404ق.
ابن شهر آشوب،محمد، متشابه القرآن و مختلفه، قم،دار بیدار للنشر،1369ق.
ابن فارس، احمد،معجم مقاییس اللغه،بیروت،دار الفکر،1399ق.
افلاطون،پنج رساله،ترجمه: محمود رضایی، تهران، بنگاه و ترجمه و نشر کتاب،1343.
.افلاطون، جمهوری،ترجمه: محمدحسن لطفی،تهران، چاپخانه خوشه،1353.
.افلاطون،دوره کامل آثار افلاطون، ترجمه:محمدحسن لطفی و رضا کاویانی، تهران،خوارزمی،1366.
الماسی، علی­محمد،تاریخ آموزش و پرورش اسلام و ایران، تهران،امیرکبیر،1397.
امین زاده، محمدرضا،فرهنگ تعلیم و تربیت اسلامی،تهران،موسسه در راه حق،1376.
بحرانى،هاشم بن سلیمان،البرهان فی تفسیر القرآن، قم،موسسة البعثة،1415ق.
تمیمی آمدی،عبدالواحد،غررالحکم و دررالکلم، قم،دارالحدیث،1383.
حبیبی، شراره،مکاتب فلسفی و تعلیم و تربیت،تهران،انتشارات آوای نور،1394.
حسن، طلال،منطق فهم القرآن،قم،دار فراقد، 1433ق.
رضایی اصفهانی،محمدعلی،تفسیر قرآن مهر،قم،پژوهش­های تفسیر وعلوم قرآن،1388.
رضی،محمد بن حسین،خصائص الأئمة(ع)،مشهد،آستان قدس رضوی، 1406ق.
زبیدی،محمدمرتضی،تاج العروس من جواهر القاموس،بیروت،دار الهدایه،1385.
شکوهی،غلامحسین،مبانی و اصول آموزش و پرورش،مشهد،آستان قدس رضوی،1378.
شهید ثانى،زین الدین،منیة المرید، قم،مکتب الإعلام الإسلامی‏،1409ق.
طباطبایی،محمدحسین،اصول فلسفه و روش رئالیسم،قم، بوستان کتاب،1392.
.طباطبایی،المیزان فی تفسیرالقرآن،قم،مکتبه النشرالاسلامی،1417ق.
.طباطبایی،نهایه الحکمه،قم،انتشارات مرکز مدیریت،1437ق.
طریحی،فخرالدین،مجمع البحرین،تهران،مرتضوی،1362.
طوسى،محمد بن حسن،التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت،دار إحیاء التراث العربی، بی­تا.
.طوسی،تهذیب الأحکام،تهران،دار الکتب الإسلامیه‏،1407ق.
فتال نیشابورى،محمد،روضة الواعظین، قم، دلیل ما، 1423ق.
فراهیدی،خلیل بن احمد،العین،بیروت،مؤسسه الاعلمی للمطبوعات،1408ق.
فروغی،محمدعلی،سیرحکمت در اروپا،تهران،انتشارات زوار،1344ش.
فیض کاشانى،محمد،تفسیر الصافی،تهران،مکتبة الصدر، 1415ق.
کاپلستون،فردریک چارلز،تاریخ فلسفه،ترجمه: جلال­الدین مجتبوی، تهران،سروش،1362.
کاردان،علی محمد،سیر آراء تربیتی در غرب،تهران،سمت،1381.
کاسل،ای. بی،آموزش و پرورش کهن و نوین،ترجمه:مهین میلانی،تهران،بنگاه ترجمه و نشر کتاب،1349.
کلینی،محمد بن یعقوب، الکافی،قم،دار الحدیث،1429ق.
گوتک،جرالد.ال، مکاتب فلسفی وآراء تربیتی،ترجمه:محمدجعفر پاک­سرشت،تهران، سمت،1390.
مصباح یزدی،محمدتقی،آموزش عقاید،قم،موسسه امام خمینی(ره)،1377.
.مصباح یزدی،آموزش فلسفه،قم،موسسه امام خمینی(ره)،1389.
.مصباح یزدی،اخلاق در قرآن،قم،موسسه امام خمینی (ره)،1384.
.مصباح یزدی،بهترین ها و بدترین ها از دیدگاه نهج‌البلاغه،قم،موسسه امام خمینی (ره)،1388.
.مصباح یزدی،نقد و بررسی مکاتب اخلاقی،قم،موسسه امام خمینی(ره)،1384.
مطهری،مرتضی،احیاء تفکر اسلامی،قم،انتشارات صدرا،1380.
.مطهری،تعلیم و تربیت در اسلام،تهران،موسسه مدرسه برهان،1385.
.مطهری،مجموعه آثار،تهران،صدرا، 1372ش.
.مطهری،مجموعه یادداشت­های استاد مطهری، تهران،صدرا،1400ق.
مطهری،مسأله شناخت، قم،انتشارات صدرا،1388.
.مطهری،فطرت، تهران،صدرا،1382.
.مطهری،آزادی معنوی،تهران،صدرا،1400.
.مطهری،آشنایی باقرآن جلد3، تهران،صدرا،1396.
.مطهری،آشنایی با قرآن جلد4،تهران،صدرا،1397.
.مطهری،آشنایی با قرآن جلد5، تهران،دانشگاه امام صادق(ع)،1381.
.مطهری،آشنایی با قرآن جلد7، تهران،صدرا،1395.
.مطهری،آشنایی با قرآن جلد8،تهران،صدرا،1399.
. مطهری،آشنایی با قرآن جلد10،تهران، صدرا،1372.
مکارم شیرازى،ناصر،تفسیر نمونه،قم،دار الکتب الإسلامیة،1371.
ملاصدرا،الحکمة المتعالیة،قم،مکتبة المصطفوی،1368.
نراقی،احمدبن محمد،معراج السعاده،تهران،حوزه علمیه اسلامی،1348.
ورام، مسعود بن عیسى،مجموعة ورّام، م،مکتبه فقیه‏،1410ق.
 
مقاله:
آروانه،بهزاد ومحمد داودی، تحلیل و بررسی فطرت در آثار استاد شهید مطهری، نشریه معرفت کلامی، ش 1، 1390ش.
 
 
دوره 9، شماره 1
شهریور 1402
صفحه 173-195

  • تاریخ دریافت 03 مرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 13 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 24 بهمن 1402