آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

دلالت پژوهی تربیتی در نظریه قرآنی قانونمندی اجتماع

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیات علمی دانشگاه امام صادق ع گروه معارف اسلامی و علوم تربیتی
10.22034/iued.2023.548361.2215
چکیده
چکیده :
نظام اعتقادی و ارزشی هرمکتبی از منابع مهم درتعیین اهداف واصول تربیتی و تصمیم گیریهای برنامه درسی به شما ر می آید . از آنجایی که قانونمندی اجتماع به عنوان یک نظریه قرآنی جزء لاینفک باور توحیدی است لازم است مورد توجه صاحب نظران تعلیم وتربیت اسلامی قرارگیرد. ایده اصلی این نظریه مبتنی بر رابطه مندی رویدادهای اجتماعی با کنش های انسانی است ، واقعیتی که هم بیانگرموقعیت انسان در پهنه هستی ونقش فعال او است وهم نشان پیامدهای عمل درخلال رویدادهای زندگی است .یافته های پژوهش نشان می دهد که برخی دلالتهای این نظریه در زمینه اهداف تربیتی عبارتند از : تقویت باورمندی متربیان به حاکمیت قوانین اجتماعی، توانمندسازی کشف روابط فیمابین رویدادها با کنش انسانی ؛ مواجهه فعال متربیان با رخدادهای اجتماعی ( اعم از مداخله یا اقدام جهت پیشگیری ،کنترل یا بهره مندی ) ؛ دلالتها در زمینه اصول تربیتی عبارتند از :اصل درونی سازی توحید افعالی در متربیان وضرورت پرداختن به آن در برنامه درسی علاوه بر توحید نظری ، اصل ارتقاء سطح هشیاری و تحلیل متربی نسبت به رویدادها ی اجتماعی درجهت معنایابی و کشف روابط، اصل آینده نگری و پرهیز از نگاههای محصور به زمان حال در متربیان .روشهای تربیتی پیشنهادی نیز در جهت تحقق اصول بیان گردیده است .
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The educational implications of society lawfulness based on the holy Quran

نویسنده English

nikoo dialameh
Islamic learning and dducational sciences group assistant professor of Imam sadiq University
چکیده English

Abstract
The belief and value system of each school are important sources in determining the goals and principles of education and deciding about the curriculum. Since the lawfulness of society as a Qur'anic theory is an integral part of the monotheistic belief, it is necessary for Islamic education authorities to take it into consideration.
The main idea of this theory is based on the relationship of social events with human actions, a fact that reflects both the position of man in the realm of existence and his active role and the consequences of action during life events.
The findings show that some of the implications of this theory in the area of educational goals are: strengthening the belief of educators in the rule of law over human society, enabling the discovery of relationships between events and human action; Active exposure of educators to social events (whether intervention or action to prevent, control or benefit);
The implications in the field of educational principles are: the principle of internalization of unity of acts (Tawhid al-af'al) among educators and the need to address it in the curriculum in addition to theoretical monotheism, the principle of raising awareness and developing analytical skills of educators towards social events - in order to find meanings and discover relationships, the principle of foresight and avoidance from a present-bound view among educators. Also, some proposed educational methods have been expressed.
Key words :lawfulness of society, educational implication, research implication, Quranic theory

کلیدواژه‌ها English

lawfulness of society
educational implication
research implication
Quranic theory
  •  

    • قرآن کریم؛ ترجمه‌ی آیت‌الله مکارم شیرازی.
    • آصفی، محمدمهدی؛ فلسفه تاریخ؛ قم: موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، 1385 ش.
    • آقاجانی، نصرالله؛ «ویژگی‌ها و انواع سنت‌های الهی در تدبیر جوامع»؛ اسلام و مطالعات اجتماعی، سال 2، شماره‌ی 7، 1393 ش.
    • افضلی، علیرضا و همکاران؛ «سنت‌پژوهی رویکردی نوین در آینده‌پژوهی سنت رزق»؛ اندیشه‌ی مدیریت راهبردی، سال 14، شماره‌ی 27، 1399 ش.
    • افضلی، علیرضا؛ «مدیریت اسلامی، مدیریت مبتنی بر سنت‌های الهی»؛ تحقیقات بنیادین علوم انسانی، سال 2، شماره‌ی 5، 1395 ش.
    • الگار، حامد؛ درس‌گفتارهای حامد الگار؛ ترجمه‌ی اسحاق اکبریان؛ تهران: کتاب طه، 1383 ش.
    • باقری، خسرو؛ نگاهی دوباره به تعلیم و تربیت اسلامی، ج 1، تهران: مدرسه، 1395 ش.
    • بلیکی، تورمن؛ پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی؛ ترجمه‌ی سید حمیدرضا حسینی و محمدتقی ایمان و مسعود ساجدی؛ قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1391 ش.
    • ترخان، قاسم؛ «تأملی در قوانین فرامادی پیشرفت بر اساس سنت‌های اجتماعی الهی»؛ حکمت اسلامی، سال 5، شماره‌ی 1، 1397 ش.
    • جعفری‌نژاد، مسعود؛ زارع، غلامحسین؛ شفیعی، اسماعیل؛ «نقش سنت‌های الهی در تداوم انقلاب اسلامی از دیدگاه مقام معظم رهبری»، رهیافت انقلاب اسلامی، سال 14، شماره‌ی 51، 1399 ش.
    • ، حسن؛ «روش‌شناسی مطالعات دلالت‌پژوهی در علوم اجتماعی و انسانی»، روش‌شناسی علوم انسانی،دوره 22، شماره 86 ، 1395 ش.
    • دیالمه، نیکو؛ «مفهوم‌شناسی سنت توفیق و اسباب تحقق آن از منظر وحی»، کتاب قیم، سال 1، شماره‌ی 4، 1390 ش.
    • ـــــــــــ؛ «بررسی سنت اجتماعی مداوله و اهداف آن در قرآن کریم»؛ مطالعات تفسیری، شماره‌ی 26 ص، 1395 ش.
    • رجبی، علی‌اصغر و همکاران؛ «سنت‌های الهی حاکم بر حرکت تاریخ در قرآن و نهج‌البلاغه»، تاریخ اسلام، دوره‌ی 22، شماره‌ی 86، 1400 ش.
    • رجبی، محمود؛ «سنت‌های اجتماعی در قرآن ویژگی‌ها و مبادی و روش کشف سنت‌ها»؛ معرفت فرهنگی اجتماعی، سال 2، شماره‌ی 5، 1389 ش.
    • رجبی، محمود؛ «تبیین جامعه‌شناختی برخی از سنت‌های اجتماعی قرآن»؛ قرآن شناخت، شماره‌ی 7، 1390 ش.
    • رحمانی، نیما؛ «معرفی سازمان سنت‌گرا در مقایسه با سازمان نیوتنی و کوانتومی»؛ اسلام و مدیریت، سال 7، شماره‌ی 13، 1397 ش.
    • رفعت نژاد، محمدنقی و همکاران؛ «مدالیل تربیتی سنت‌های الهی با تأکید بر بُعد شناختی»؛ اسلام و پژوهش‌های تربیتی، سال 10، شماره‌ی 20، 1397 ش.
    • سقای بی‌ریا، محمدناصر؛ «مقایسه سنن اجتماعی تمدن‌ساز انبیا و طاغوتیان از دیدگاه قرآن»؛ مطالعات بنیادین تمدن نوین اسلامی، دوره‌ی 2، شماره‌ی 4، 1398 ش.
    • صدر، محمدباقر؛ سنت‌های تاریخ در قرآن؛ ترجمه‌ی جمال موسوی؛ تهران: روزبه، بی‌تا.
    • ـــــــــــــــ؛ سنّت­های اجتماعی و فلسفه تاریخ در مکتب قرآن؛ ترجمه‌ی حسین منوچهری؛ تهران: نشر فرهنگی رجاء، 1369 ش.
    • صفائی، حسن؛ «بررسی تطبیقی "سنت امداد" در قرآن کریم و عهد عتیق»؛ معرفت ادیان، سال 4، شماره‌ی 13، 1391 ش.
    • ضرابی، عبدالرضا؛ «سنت‌های تربیت‌ساز در المیزان»؛ معرفت، سال 23، شماره‌ی 202، 1393 ش.
    • طباطبائی، محمدحسین؛ المیزان فی تفسیر القرآن؛ قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین، 1374 ش.
    • غفاری‌فر، حسن و سالاریه ،صفورا ؛ «نگاه فرایندی به سنت‌های اجتماعی در سوره‌ی اسراء»؛ اسالم و مطالعات اجتماعی، دوره‌ی 7، شماره‌ی 1، 1398 ش.
    • غفورزاده آرانی، حسین و خادم علی زاده ، امیر و عیسوی ،محمود و خاندوزی، سید احسان ؛ «بررسی اصول و سنت‌های اقتصادی در قرآن و روایات»؛ مطالعات اقتصاد اسلامی، دوره‌ی 13، شماره‌ی 1، 1399 ش.
    • فهیمی، علی؛ «سنت‌های الهی-تاریخی در دو سوره‌ی رعد و ابراهیم»؛ سخن تاریخ، شماره‌ی 2، 1387 ش.
    • قربانی، قدرت‌الله؛ «کارآمدی سنت‌های اجتماعی در قرآن»؛ پژوهش دینی، شماره‌ی 25، 1391 ش.
    • کرمعلیان، حسن؛ «تبیین اهداف تربیت اسلامی بر مبنای قلمروهای حیات»؛ تربیت اسلامی، دوره‌ی 1، شماره‌ی 2، 1385 ش.
    • کوشا، غلام حیدر؛ «پژوهش در سنت‌های اجتماعی قرآن»؛ معرفت فرهنگی اجتماعی، سال 1، شماره‌ی 2، 1389 ش.
    • مصباح، مجتبی؛ یوسفیان، حسن؛ فلسفه تعلیم و تربیت؛ قم: مدرسه، 1391 ش.
    • نوری، روح‌الله؛ «تبیین تأثیر و نقش سنت ابتلا و امتحان الهی در برنامه‌ریزی»؛ مدیریت در اسلام، سال 12، شماره‌ی 35، 1396 ش.

     

     

  • تاریخ دریافت 17 بهمن 1400
  • تاریخ بازنگری 01 تیر 1401
  • تاریخ پذیرش 04 بهمن 1401