Educational Doctrines in Quran and Hadith

Educational Doctrines in Quran and Hadith

Application of the method of prayer by Shiite Imams (AS) in teaching the principles of faith

Document Type : Original Article

Author
Assistant Professor, Department of History, Faculty of Literature and Humanities, Ilam University, Ilam, Iran
10.22034/iued.2026.2051379.2731
Abstract
A considerable volume of supplications has been issued by the Shiite Imams (AS); with a little reflection, it is evident that they (AS) also used the method of supplication as a teaching method; the present study, based on the descriptive-analytical method, is organized around two questions:
- Why was teaching the principles of belief important for the Shiite Imams (AS)?
- Which principles of belief were presented by relying on the method of supplication?
The method of supplication is not only used as a way to pray and establish communication with the Creator of the universe, but by reflecting on the contents of the supplications received from the Shiite Imams (AS), we can reach the fact that they (AS) also used this method for the purpose of education and training; and in the meantime, teaching the principles of belief was also a priority for them, considering the needs of society, and especially the emergence of deviations in belief and innovations that dominated the Islamic world after the death of the Messenger of God (PBUH). The five principles of Imamiyyah belief, namely monotheism, piety, imamate, divine justice, and resurrection, are taught through supplication. For example, in the principle of imamate, issues such as the divine appointment of the Imam, the infallibility of the Imam, the knowledge and authority of the Imam are taught through supplication, or in the principle of justice, issues such as legislative justice, creational justice, and penal justice are also discussed.
Keywords

 
*قرآن کریم
*نهج البلاغه (1385)، گردآورنده محمد بن حسین شریف الرضی، ترجمه محمد دشتی، قم: مشهور
*الصحیفه السجادیه الکامله (1419)، با مقدمه محمدباقر صدر، گردآوری: نعمان نصری، قم: مشعر.
-ابن ابی الحدید، عبدالحمید (1404)، شرح نهج البلاغه لإبن أبی الحدید، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، قم: مکتبه آیه الله المرعشی النجفی.
- ابن ادریس، محمد بن احمد (1410)، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی( و المستطرفات)، تحقیق حسن بن احمد الموسوى و ابوالحسن بن مسیح، قم: انتشارات اسلامى.
- ابن بابویه، محمد بن علی (1385)، (1413)، من لا یحضره الفقیه، مصحح: غفارى، على اکبر، قم: انتشارات اسلامى.
‏.-______________ (1378)، عیون أخبار الرضا، تحقیق مهدی لاجوردی، تهران: جهان.
-______________ (1398)، التوحید، تحقیق هاشم حسینی، قم: انتشارات اسلامی.
-______________(1403)، معانی الأخبار، تحقیق علی اکبر غفاری، قم: انتشارات اسلامی.
- ______________  (1413)، من لا یحضره الفقیه، مصحح: غفارى، على اکبر، قم: انتشارات اسلامى.
- ______________ (1418)، الهدایة فی الأصول و الفروع، قم: مؤسسه امام هادى (ع).
- ابن براج، عبد العزیز (1411)، جواهر الفقه- الجواهر فی الفقه- العقائد الجعفریة‌، تحقق ابراهیم بهادری،  قم: انتشارات اسلامى.
- ابن حمزه، محمد بن علی (1419)، الثاقب فی المناقب، قم: انصاریان.
- ابن حیون، نعمان بن محمد (بی تا)، دعائم الاسلام و ذکر الحلال و الحرام و القضایا و الاحکام عن اهل بیت رسول الله(ص)، تحقیق آصف فیضی، قم: مؤسسه آل البیت(ع) لإحیاء التراث.
- ابن زکریا، احمد بن فارس (1387)، معجم مغاییس اللغة، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
- ابن شعبه حرانی، حسن (1404)، تحف العقول عن آل الرسول صلی الله علیه و آله، قم: انتشارات اسلامی.
- ابن طاووس، علی بن موسی (1411)، مهج الدعوات و منهج العبادات، محرر محمدحسن ابوطالب کرمانی، قم: دار الذخایر.
-________________ (1409)، اقبال الاعمال، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
-________________ (1330ق)، جمال الاسبوع بکمال العمل المشروع، قم: دار الرضی.
-________________ (1415)، الدروع الواقیه، بیروت: مؤسسه آل البیت (ع).
-________________ (1406)، فلاح السائل و نجاح المسائل، قم: بوستان کتاب.  
-ابن عبدالبر، ابو عمر یوسف بن عبدالله (1414)، جامع بیان العلم و فضله، تحقیق أبی الأشبال الزهیری، ریاض: دار ابن الجوزی،
-ابن عبدربه، احمد بن محمد (1407)، العقد الفرید، تحقیق مفید محمد قمیحه، بیروت: درالکتب العلمیه.
ابن مشهدى، محمد بن جعفر (1419)، المزار الکبیر، قم: دفتر انتشارات اسلامى
-ابن ندیم، محمد بن اسحاق (بی تا)، الفهرست لإبن الندیم، بیروت: دارالمعرفه.
-ابوریه، محمود (1420)، أضواء علی السنه المحمدیه أو دفاع عن الحدیث، قم: مؤسسه انصاریان للطباعه و النشر.
-اربلی، علی(1421)، کشف الغمه فی معرفه الائمه، مقدمه احمد حسینی اشکوری، قم: الشریف الرضی.
-بخاری، ابی عبدالله محمد بن اسماعیل (1410)، صحیح البخاری، قاهره: جمهوریه مصر العربیه. وزاره الاوقاف. لجنه إحیاء کتب السنه.
-برقی، احمد بن محمد (بی تا) ، المحاسن، تصحیح و تعلیق جلال الدین محدث، قم: دارالکتب الاسلامیه.  
- بروجردی طباطبایی، آقا حسین (1429)، منابع فقه شیعه، ترجمه مهدی حسینیان قمی و محمد حسین صبوری، تهران: فرهنگ سبز.
-ثقفی، ابراهیم (1410)، الغارات، تحقیق عبدالزهراء حسینی، قم: دارالکتاب الاسلامی.
- جعفری، سید حسین محمد (1382)، تشیع در مسیر تاریخ: تحلیل و بررسی علل پیدایش تشیع و سیر تکوین آن در اسلام، ترجمه محمدتقی آیت‌اللهی، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
-جبرئیلی، محمدصفر(1400)، درآمدی بر کلام شیعه، قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
- جناتی شاهرودی، محمد ابراهیم (1367)، منابع اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامى‌، بی جا: بی نا.
-حبیبی، شراره (1390)، روش‌های تدریس پیشرفته، تهران: آوای نور.
- حرعاملی، محمد بن حسن (1409وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه، تحقیق محمدرضا حسینی جلالی، قم، موسسه آل البیت لاحیاء التراث.
-حلی، حسن بن یوسف (1413)، کشف المراد فی شرح تجرید الإعتقاد، تصحیح حسن حسن زاده آملی، قم: النشر الإسلامی.
-________________ (1385)، ترجمه و شرح باب حادی عشر، ترجمه علی شیورانی، شرح فاضل مقداد، قم: دارالفکر.
-حلى، رضى الدین على بن یوسف بن المطهر (1408)، العدد القویّة لدفع المخاوف الیومیة، قم: کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى
- حمیرى، عبد الله بن جعفر (1413)، قرب الإسناد( ط- الحدیثة)، تحقیق مؤسسة آل البیت علیهم السلام‏، قم: مؤسسة آل البیت.
-خزاز رازی، علی بن محمد (1410)، کفایه الأثر فی النصّ علی الأئمه الإثنی عشر، تحقیق حسینی کوهکمری، قم: بیدار.
- خضری، احمدرضا و دیگران (1386): تاریخ تشیع دولت ها، خاندان ها و آثار علمی و فرهنگی شیعه، قم: پشژوهشگاه حوزه و دانشگاه و سمت.   
-دیلمی، حسن بن محمد (1408)، اعلام الدین فی صفات المؤمنین، تحقیق مؤسسه آل البیت(ع)، قم: مؤسسه آل البیت (ع).
- راغب اصفهانى، حسین بن محمّد. (بی‌تا). مفردات ألفاظ القرآن. چاپ اوّل. بیروت: دار القلم‏.
- ربانی پلپایگانی، علی (1373)، «کلام و اندیشه های کلامی امامیه»، کیهان اندیشه، خرداد و تیر، شماره 54.
-سبحانی، جعفر(1433)، رسائل و مقالات، قم: مؤسسه امام صادق(ع).
-سیوطی، عبدالرحمن بن أبی بکر (1417)، تاریخ الخلفاء، تحقیق ابراهیم صالح، بیروت: دار صادر.
- شبر، عبدالله (1418)، حق الیقین فی معرفة أصول الدین، بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات.
- الشرتونی، سعید (1416)، أقرب الموارد فی فصح العربیه و الشوارد، تهران: اسوه.
- شریف قرشی، باقر شریف (1380)، حیاه الامام الرضا (ع)، قم: سعید بن جبیر
-شهرستانی، محمد بن عبدالکریم (1415)، الملل و النحل، تحقیق امیر علی مهنا و علی حسن فاعور، بیروت: دارالمعرفه.
-صفار، محمد (1404)، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد (ص)، تحقیق محسن کوچه باغی. قم: مکتبه آیه الله المرعشی النجفی.
-طبری امامی، محمد(1415)، المسترشد فی إمامة علی بن أبی طالب علیه السلام، تحقیق احمد محمودی، قم: کوشانپور.
-طوسی، محمد بن حسن (1414)، الأمالی، تحقیق قسم الدراسات الاسلامیه مؤسسه البعثه، قم: دارالثقافه.
-_______________  (1411)، مصباح المتهجد، تهران: المکتبه الاسلامیه. 
-___________________ (1407)، تهذیب الاحکام، تحقیق حسن الموسوی خرسان، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
-عبدالجبار بن احمد (1425)، المنیه و الأمل، گردآورنده احمد بن یحیی، تحقیق عصام الدین محمد، اسکندریه: دارالمعرفه الجامعیه. 
-___________ (1439)، فضل الاعتزال و طبقات المعتزله، تحقیق فؤاد سید، بیروت: دارالفارابی.
- علم الهدی، سید مرتضی علی بن الحسین (بی تا) رسائل الشریف المرتضی، تقدیم و اشراف السید احمد الحسینی، بیروت: النور للمطبوعات.
- _______________________(1429)  الذّریعة الی اصول الشریعة، تحقیق اللجنة العلمیة فی مؤسسة الإمام الصادق، قم: مؤسسة الإمام الصادق.
- _______________________ (1410) الشافی فی الإمامه، تحقیق و تعلیق السید عبدالزهراء الحسینی، تصحیح السید فاضل المیلانی، تهران: مؤسسه الصادق.
- _______________________  (1411)، الذخیره فی علم الکلام، تحقیق احمد حسینی اشکوری، قم: النشر الاسلامی.
-فتال نیشابوری (1423)، روضه الواعظین و بصیره المتعلمین، قم: دلیل ما.
-فیومى، أحمد بن محمد (1414)، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی، قم: مؤسسه دارالهجرة.
-قاسم پور، محسن (1389)، «تأثیر آموزه های امام صادق بر مباحث کلامی شیعه»، دوفصلنامه حدیث پژوهی، دوره 2، شماره 1، فروردین، صص 126-100.
- قرشی بنابی، علی اکبر (1412)، قاموس قرآن، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
-فیوضات، یحیی (1373)، مبانی برنامه ریزی تعلیمی، تهران: ویرایش.
-قطب الدین راوندى، سعید بن هبة الله (1407)، الدعوات (للراوندی) / سلوة الحزین، قم: انتشارات مدرسه امام مهدى(عج). 
- کاشانى، فیض، محمد محسن ابن شاه مرتضى (1425)، الشافی فی العقائد و الأخلاق و الأحکام، تحقیق مهدی انصاری قمی، تهران:  دار نشر اللوح المحفوظ.
- کاشفی، محمدرضا(1386)، کلام شیعه؛ ماهیت، مختصات و منابع، قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
-کفعمى، ابراهیم بن على عاملى‏(1406)، المصباح للکفعمی( جنة الأمان الواقیة)، قم: دار الرضی.
- کفعمى، ابراهیم بن على عاملى (1418)، البلد الأمین و الدرع الحصین، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات
-کلینی، محمد بن یعقوب (1407)، الکافی، تحقیق علی اکبر غفاری، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
-مجلسی، محمد باقر (1403بحار الانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
- مدرسی طباطبایی، سید حسین (1394)، مکتب در فرایند تکامل: نظری بر تطوّر فکری تشیع در سه قرن نخستین، ترجمه هاشم ایزدپناه، تهران، کویر.
- مسعودی، علی بن حسین (1409)، مروج الذهب و معادن الجوهر، تحقیق اسعد داغر، قم: دارالهجره.
-مشکور، محمد جواد (1375)، فرهنگ فرق اسلامی، مقدمه کاظم مدیر شانه چی، مشهد: ، بنیاد پژوهش های اسلامی.
-مفید، محمد بن نعمان الف، (1413)، الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، تحقیق مؤسسه آل البیت(ع) لإحیاء التراث، قم: کنگره شیخ مفید.. 
-_____________________ ب (1413)، الاختصاص، قم: کنگره شیخ مفید.
-_____________________ ج (1413)، اوائل المقالات، قم: کنگره شیخ مفید
-_____________________ د  (د 1413)، کتاب المزار، قم: کنگره شیخ مفید
- نوبختی، حسن بن موسی (1388)، فرق الشیعه، نجف: مطبعه حیدریه.
- یعقوبی، احمد بن اسحاق (بی‌تا)، تاریخ الیعقوبى، یعقوبی، احمد بن أبى یعقوب، تاریخ الیعقوبی، بیروت ، دار صادر.
 

  • Receive Date 21 January 2025
  • Revise Date 21 November 2025
  • Accept Date 31 May 2026