Educational Doctrines in Quran and Hadith

Educational Doctrines in Quran and Hadith

The educational role of modesty in narratives and overcoming the nihilism of the contemporary era

Document Type : Original Article

Authors
Mahdiye Saber Molai 1
Tala'at Hasani 2
1 Qom University. Theology Department. Quran & Hadith Faculty
2 Qom University, Theology Department, Quran & Hadith Faculty
10.22034/iued.2025.2052364.2739
Abstract
Abstract
In Islamic thought, ḥayāʾ (modesty) is regarded as a moral virtue that plays a decisive role in regulating both individual and social behavior. In the modern world, which grapples with metaphysical challenges such as nihilism, a critical question arises: Can ḥayāʾ, as a cognitive-educational mechanism, assist contemporary humanity in overcoming the crisis of spirituality? This study, employing a descriptive-analytical method based on library research, investigates the role of ḥayāʾ (rooted in Islamic teachings) in confronting nihilism. The findings indicate that ḥayāʾ, as an educational mechanism, first stabilizes the religious worldview by reinforcing epistemological foundations—namely, the knowledge of God (maʿrifatullāh) and self-knowledge (maʿrifat al-nafs)—and subsequently regulates the realm of imagination and desires. In doing so, it effectively counteracts the fragmentation caused by nihilism. The research demonstrates that Tawḥīd-based modesty is not merely a passive individual virtue, but rather an active and socially transformative educational mechanism. By connecting the human being to transcendent truth, it enables the navigation of the spiritual crises of the present age.
 
Keywords
نقش تربیتی حیا
انسان معاصر
فرهنگ غرب
پوچ‌گرایی
کنترل خیال
ابن منظور محمد بن مکرم. لسان العرب. بیروت. دارالفکر للطباعة و النشر و الفکر. بی‌تا.
إبن شعبه حرانی. تحف العقول. قم. جامعه مدرسین. چاپ دوم. 1363.
احمد بن فارس. معجم مقاییس اللغة. قم. مکتب الإعلام الإسلامی. 1404 ق.
امیل، یعقوب. المعجم المفصل فی المجموع. بیروت. دارالکتب العلمیة. 1425 ق.
تمیمی الآمدی، عبدالواحد بن محمد. غرر الحکم و درر الکلم. قم. دارالکتب. 1410 ق
پسندیده، عباس. پژوهشی در فرهنگ حیا، مرکز تحقیقات دارالحدیث، چاپ پنجم، 1385.
دهخدا، علی اکبر. لغتنامه دهخدا. سایت https://dehkhoda.ut.ac.ir/fa/dictionary
شرطوطی، سعید. أقرب الموارد فی فصح العربیة و الشوارد. منظمة الأوقاف و الشؤون الخیریة. دار الأسود للطبعة و النشر. تهران. 1416 ق
شریف الرضی، محمدحسین. نهج البلاغه. ترجمه محمد دشتی. قم. مشهور. 1379.
طاهرزاده، اصغر. خطر مادی شدن دین. انتشارات لب المیزان. 1390 (الف)
----------- . خویشتن پنهان. انتشارات لب المیزان. 1390 (ب).
-----------. عالم انسان دینی. انتشارات لب المیزان. 1390 (ج).
-----------. آشتی با خدا از طریق آشتی با خود راستین، انتشارات لب المیزان، ششم، 1378.
----------. ادب خیال و عقل و قلب، انتشارات لب المیزان، 1388.
طباطبایی، سید محمدحسین. المیزان فی تفسیر قرآن. ترجمه محمدباقر موسوی. قم. دفتر انتشارات اسلامی. 1374.
طراد، مجید. المعجم المفصل فی المترادفات فی اللغة العربیة. بیروت. دار الکتب العلمیة. 2009 م.
طراد، مجید. المعجم المفصل فی المتضادات فی اللغة العربیة. بیروت. دارالفکر الکتب العلمیة. 2010 م.
عیاشی، محمد بن مسعود. تفسیر العیاشی. تهران. المطبعة العلمیة. 1380.
کلینی، محمد بن یعقوب. الکافی، دارالکتب الإسلامیة، 1407ق.
مجلسی، محمدباقر. بحارالأنوار. بیروت. الوفاء. 1363 ق.
مصطفی ابراهیم. معجم الوسیط. ترکیه. استانبول. دار الدعوة. 1989 م.
مصطفوی، حسن. التحقیق. تهران. مرکز نشر آثار علامه مصطفوی. 1393 ق.
مطهری، مرتضی. فطرت. تهران. صدرا. ششم. 1376.
مطهری، مرتضی. اصول فلسفه و روش رئالیست. تهران. صدرا. سی و چهار. 1402. (آ)
مطهری،مرتضی.آزادی معنوی. تهران. صدرا. هشتاد و هشتم. 1402. (ب)
مطهری، مرتضی. سامانه جامع شهید مطهری. تعلیم و تربیت در اسلام. تهران. صدرا. صد و چهارم. 1402. (ج)
منسوب به جعفر بن محمد. مصباح الشریعة و مفتاح الحقیقة. ترجمه حسن مصطفوی. انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران. 1360.
---------------------. مصباح الشریعة. بیروت. 1400ق.
موسوی خمینی، روح الله. شرح جنود عقل و جهل. مرکز تنظیم و نشر آثار امام خمینی. 1382.
نبوی زاده، سید علیرضا؛ عبدالکریمی، بیژن. نهیلیسم و امر نو در تفکر نیچه. جامعه پژوهی فرهنگ. 1402. ص 1-30
نراقی، ملامهدی. گزیده‌ی جامع السعادات. ترجمه‌ی سید جلال الدین مجتبوی. تهران. حکمت. چاپ سوم. 1372
 
 

  • Receive Date 02 February 2025
  • Revise Date 08 June 2025
  • Accept Date 22 September 2025