Educational Doctrines in Quran and Hadith

Educational Doctrines in Quran and Hadith

Thematic analysis of verses and traditions related to human perception of their inferiority before God

Document Type : Original Article

Authors
zeinab poorkavian 1
Zahra Sarfi 1
Mohammad Sadeq Shujaie 2
1 Department of Quranic Studies and Hadith, Faculty of Theology, Alzahra University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor of Psychology, Mustafa International Research Institute, Qom, Iran
10.22034/iued.2025.2043010.2685
Abstract
Man's feeling and understanding of his inferiority before God is one of the topics that have existed in various branches of Islamic sciences and has been introduced as a requirement for entering the valley of God's worship. Considering the importance of the subject, the present study aims to achieve a conceptual model of human perception of his inferiority before God in the verses and traditions as authentic Islamic sources, and answers the question that the perception and feeling of human inferiority before God in the light of the verses and What is the structure of narrations? Therefore, in order to achieve the desired, using the method of theme analysis and MAXQDA software, he has presented a model of the perception of human inferiority before God. The results of this research include 21 basic themes that fall under 4 organizing themes; These themes are :Components (feeling of humiliation and humiliation, feeling of weakness and incapacity, feeling of neediness, feeling of defeat and feeling of deficiency and shortness in acts of worship), factors (knowledge of God, fear of God, God's help, religious actions of the individual, faith in God, hardships and problems) consequences (closeness to God, receiving rewards, attracting kindness and compassion, personal growth, not needing anything other than God, achieving dignity, achieving desires and solving difficulties and problems) and obstacles (negative ineffectiveness and ignorance of the ugliness of actions).
Keywords
inferiority feeling
Thematic analysis
component of inferiority feeling
feeling of need
feeling of weakness

  •  

    • قرآن‌کریم.
    • نهج‌البلاغه؛ مصحح: صبحی صالح؛ قم: هجرت، 1414 ق، نرم‌افزار جامع‌الاحادیث.
    • صحیفه سجادیه؛ قم: دفتر نشر الهادی، 1376 ش، نرم‌افزار جامع‌الاحادیث.
    • ابن‌بابویه، محمدبن­علی؛ الخصال؛ مصحح: علی‌اکبر غفاری؛ قم: جامعه مدرسین، 1362 ش، نرم‌افزار جامع‌الاحادیث.
    • ابن‌سینا، ابوعلی حسین؛ الشفاء-الالهیات؛ قم: مرعشی نجفی، 1404 ق.
    • ابن‌عربی، محمدبن­علی؛ فتوحات المکیه؛ بی‌جا: مؤسسه آل البیت لاحیاء التراث، بی‌تا.
    • ابن‌فارس، احمد؛ معجم مقاییس اللغة؛ مصحح: عبدالسلام محمد هارون؛ قم: مکتب الاعلام الاسلامی، 1404 ق، نرم‌افزار قاموس‌النور.
    • ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم؛ لسان العرب؛ چاپ سوم، بیروت: دار صادر، 1414 ق، نرم‌افزار قاموس‌النور.
    • ابوالفتح رازی، حسین‌بن­علی؛ روض الجنان و روح‌الجنان فی تفسیر القرآن؛ مشهد: آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، 1408 ق، نرم‌افزار جامع‌التفاسیر.
    • ازهری، محمد‌بن‌احمد؛ تهذیب ‌اللغة؛ بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1421 ق، نرم‌افزار قاموس‌النور.
    • بیرانوند، نسرین؛ آریان، حسین؛ سازمند، فهیمه؛ «تحلیل عرفانی فقر و غنا از دیدگاه عرفانی خواجه عبدالله انصاری و مولانا»؛ عرفان اسلامی، سال 13، شماره‌ی 52، 1396 ش.
    • تمیمی آمدی، عبدالواحد بن‌محمد؛ غررالحکم و دررالکلم؛ مصحح: سید مهدی رجایی؛ قم: دار الکتاب الاسلامی، 1410 ق، نرم‌افزار جامع‌الاحادیث.
    • جعفری، محمدتقی؛ ترجمه و تفسیر نهج‌البلاغه؛ چاپ سوم، بی‌جا: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1367 ش.
    • جوادی آملی، عبدالله؛ حماسه و عرفان؛ محقق: محمد صفایی؛ چاپ هشتم، قم: اسراء، 1384 ش، نرم‌افزار مرقوم.
    • ــــــــــــــــــ؛ سرچشمه‌ی اندیشه؛ محقق: عباس رحیمیان محقق؛ چاپ پنجم، قم: اسراء، 1385 ش، نرم‌افزار مرقوم.
    • ــــــــــــــــــ؛ تفسیر موضوعی قرآن کریم (مراحل اخلاق در قرآن)؛ محقق: علی اسلامی؛ هفتم، قم: اسراء، 1386 ش، نرم‌افزار مرقوم.
    • ــــــــــــــــــ؛ ولایت در قرآن؛ محقق: مصطفی پور؛ قم: اسراء، 1387 ش، نرم‌افزار مرقوم.
    • ــــــــــــــــــ؛ انسان از آغاز تا انجام؛ محقق: سید مصطفی موسی تبار؛ قم: اسراء، 1389 ش، نرم‌افزار مرقوم.
    • ــــــــــــــــــ؛ تسنیم؛ محقق: محمدحسین الهی‌زاده و همکاران؛ قم: اسراء، 1393 ش، نرم‌افزار مرقوم.
    • جوهری، اسماعیل بن حماد؛ الصحاح؛ مصحح: احمد عبدالغفور عطار؛ بیروت: دارالعلم للملایین، 1376 ق، نرم‌افزار قاموس‌النور.
    • خواجه عبدالله انصاری؛ صد میدان؛ چاپ چهارم، تهران: زبان و فرهنگ ایران، 1368.
    • خواجه ‌نصیرالدین طوسی، محمدبن­حسن؛ کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد؛ بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، بی‌تا.
    • راغب اصفهانی، حسین­بن­محمد؛ مفردات الفاظ القرآن؛ بیروت: دارالقلم، 1412 ق، نرم‌افزار قاموس‌النور.
    • زمخشری، محمودبن­عمر؛ الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل؛ مصحح: مصطفی حسین احمد؛ چاپ سوم، بیروت: دارالکتب العربی، 1407 ق، نرم‌افزار جامع‌التفاسیر.
    • سلمی، محمدبن حسین؛ طبقات الصوفیه؛ قاهره: مکتبة الخانجی، 1406 ق.
    • طباطبایی، فاطمه؛ یک ساغر از هزار؛ تهران: مؤسسه چاپ و نشر عروج، 1379 ش.
    • طباطبایی، محمدحسین؛ المیزان فی تفسیر القرآن؛ چاپ دوم، بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، 1390 ق، نرم‌افزار جامع‌التفاسیر.
    • طبرسی، فضل‌بن‌حسن؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن؛ مصحح: فضل­الله یزدی طباطبایی و هاشم رسولی؛ چاپ سوم، تهران: ناصرخسرو، 1372، نرم‌افزار جامع‌التفاسیر.
    • طوسی، محمد‌بن­حسن؛ التبیان فی تفسیر القرآن؛ بیروت: دار احیاء التراث العربی، بی‌تا، نرم‌افزار جامع‌التفاسیر.
    • عابدی جعفری، حسن و همکاران؛ «تحلیل مضمون و شبکه‌ی مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی»؛ اندیشه مدیریت راهبردی، دوره‌ی 5، شماره‌ی 2، 1390 ش.
    • فخررازی، محمدبن‌عمر؛ مفاتیح الغیب؛ چاپ سوم، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1420 ق، نرم‌افزار جامع‌التفاسیر.
    • فراهیدی، خلیل‌بن‌احمد؛ العین؛ چاپ دوم، قم: هجرت، 1409 ق، نرم‌افزار قاموس‌النور.
    • فضل‌الله، محمدحسین؛ من وحی القرآن؛ بیروت: دارالملاک، 1419 ق، نرم‌افزار جامع‌التفاسیر.
    • کلینی، محمدبن­یعقوب؛ الکافی؛ مصحح: علی­اکبر غفاری و محمد آخوندی؛ چاپ چهارم، تهران: دار الکتب الاسلامیة، 1407 ق، نرم‌افزار جامع‌الاحادیث.
    • کمالی، یحیی؛ «روش‌شناسی تحلیل مضمون و کاربرد آن در مطالعات سیاست‌گذاری عمومی»؛ سیاست‌گذاری عمومی، دوره‌ی 4، شماره‌ی 2، 1397 ش.
    • مدرسی، محمدتقی؛ من هدی‌القرآن؛ تهران: دار محبی الحسین، 1419 ق، نرم‌افزار جامع‌التفاسیر.
    • مصباح یزدی، محمدتقی؛ به‌سوی تو؛ قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1383 ش، نرم‌افزار مشکات 2.
    • ــــــــــــــــــــــ؛ رستگاران؛ چاپ سوم، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1388 ش، نرم‌افزار مشکات 2.
    • ــــــــــــــــــــــ؛ ره‌توشه؛ چاپ هفتم، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1396 ش، نرم‌افزار مشکات 2.
    • ــــــــــــــــــــــ؛ انسان‌سازی در قرآن؛ قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1398 ش، نرم‌افزار مشکات 2.
    • مصطفوی، حسن؛ التحقیق فی کلمات القرآن؛ چاپ سوم، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1430 ق، نرم‌افزار قاموس‌النور.
    • مکارم شیرازی، ناصر؛ تفسیر نمونه؛ چاپ دهم، تهران: دار الکتب الاسلامیة، 1371 ش، نرم‌افزار جامع‌التفاسیر.
    • ــــــــــــــــــــ؛ عرفان اسلامی؛ قم: امام علی‌بن ابی‌طالب، 1395 ش.
    • نراقی، ملا محمدمهدی؛ جامع‌السعادات؛ چاپ چهارم، بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، بی‌تا.

     

  • Receive Date 08 October 2024
  • Revise Date 06 November 2024
  • Accept Date 21 February 2025