Educational Doctrines in Quran and Hadith

Educational Doctrines in Quran and Hadith

Examining methods of changing habits based on Quran and Hadith with a comparative approach to Guthrie's learning theory

Document Type : Original Article

Authors
khadijeh mahdianmehr 1
mahdi akbarnezhaad 2
Mojtaba Mohammadi Anvigh 3
kamran yazdanbakhsh 4
1 ilam uni
2 Professor of the Department of Quran and Hadith Sciences, Ilam University
3 Assistant Professor at Ilam University
4 Associate Professor, Department of Psychology, Razi University
10.22034/iued.2025.2039736.2669
Abstract
Habits are behaviors and processes that are unconsciously used to do things and are the result of human repetition and deep learning. Although most of the habit is introduced as a negative phenomenon in life, but by meditating on its nature and effects, it can be said that habit is not only a weakness but can act as a powerful educational method. Habits can be destructive only if they get out of the control of the will and enslave people. Types of habit change are classified from bad habit to good habit, from good habit to another good habit or creating new habits. Following the verses and narrations related to the subject of habit, it can be said that leaving the previous habits and creating new habits has a systematic method and comprehensive solutions that must be followed in order to benefit from the power of habit. The basis of this system is the repetition and continuation of the behavior in a gradual manner in a period of time that is appropriate to it and being in a suitable environment along with the imposition of rewards and punishments. By accepting habit as a learning method, Guthrie, a behaviorist theorist, proposes a triple structure for changing habits. Although his method of threshold and counter conditioning is confirmed by Quranic and narrative sources, but the exhaustion method is contradicted based on Quranic and narrative documents, especially the rule of "harmless".
Keywords
habit
education
hadith
Guthrie
behaviorism

  • قرآن کریم، ترجمه‌ی فولادوند.

    نهج‌البلاغه.

    • ابن‌ابی الحدید؛ شرح نهج‌البلاغه؛ قم: آیت‌الله­ مرعشی، 1404 ق.
    • ابن‌کثیر، اسماعیل‌بن‌عمر؛ تفسیر القرآن العظیم؛ بیروت: دارالکتب العلمیه، 1419 ق.
    • ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم؛ لسان العرب؛ بیروت: دار صادر، 1414 ق.
    • ازهری، محمد‌بن‌احمد؛ تهذیب اللغه؛ بیروت: دارالاحیاء تراث العربی، 1421 ق.
    • افلاطون؛ دوره آثار افلاطون؛ ترجمه‌ی محمدحسن لطفی و رضا کاویانی؛ تهران: خوارزمی، بی­تا.
    • امام خمینی، سید روح‌الله؛ شرح چهل حدیث؛ قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، 1380 ش.
    • تمیمی آمدی، عبدالواحد؛ غرر الحکم و درر الکلم؛ تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1410 ق.
    • جوهری، اسماعیل­‌بن‌حماد؛ الصحاح تاج­اللغه و صحاح العربیه؛ بیروت: دارالاحیاء تراث العربی، 1407 ق.
    • حر عاملی، محمد‌بن‌حسن؛ فوائد الطوسیه؛ قم: محلاتی، 1423 ق.
    • داهیگ، چارلز؛ قدرت عادت؛ مترجم: مصطفی طرسکی، معصومه ثابت قدم؛ تهران، 1383.
    • دیلمی، حسن‌­بن‌محمد؛ ارشاد القلوب الی الصواب؛ تهران: شریف رضی، 1412 ق.
    • رفیعی، بهروز و کاویانی، محمد؛ «بررسی تطبیقی انگاره‌ی مربیان مسلمان و مربیان غربی درباره‌ی عادت و تربیت و نسبت میان آن‌ها: از مفهوم تا کاربرد»؛ پژوهش در مسائل تعلیم­وتربیت اسلامی، شماره‌ی ۴۵، ۱۳۹۸ ش.
    • رفیعی، بهروز؛«تأملی در نسبت عادت با تربیت از منظر شهید مرتضی مطهری و ویلیام جیمز رویکرد تطبیقی»؛ تربیت اسلامی، شماره‌ی 32،   1399 الف. ش.
    • ــــــــــــ؛ «بازکاوی و مقایسه‌ی جایگاه عادت در تربیت از دیدگاه مرتضی مطهری و امانوئل کانت»؛ مطالعات اسلام و روان‌شناسی، شماره‌ی 26، 1399 ب. ش.
    • روسو، ژان ژاک؛ امیل؛ تهران: ناهید، 1390 ش.
    • زارع، یعقوب؛ اسماعیلی، زهره؛سرمدی، محمدرضا؛ صفایی، طیبه؛، «طراحی الگوی آسیب‌شناسی روش تربیتی عادت از منظر قرآن و احادیث بر اساس نظریه‌ی داده‌بنیاد؛ آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث، شماره‌ی 13، 1400 ش.
    • سجادیه، نرگس و سورانی، سمیه؛ «نگاهی تطبیقی به اندیشه‌ی افلاطون و ارسطو درباره‌ی عادت: چالشی بر سر مفهوم و کاربرد»؛ علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز، شماره‌ی 2، 1396 ش.
    • سیستانی، سید علی؛ قاعده لاضرر و لاضرار؛ قم: سیستانی، 1414 ق.
    • شیخ انصاری، مرتضی؛ فرائد الاصول؛ قم: مجمع فکر اسلامی، 1419 ق.
    • صدوق، محمد‌بن‌علی؛ معانی الاخبار؛ تهران: دارالکتب اسلامیه، 1377 ش.
    • صلیبا، جمیل؛ معجم الفلسفی؛ اشرک العالمیه للکتاب، 1385 ش.
    • طبرسی، محمد‌بن‌حسن؛ مجمع البیان فی تفسیر قرآن؛ دارالمعرفه، 1408 ش.
    • ـــــــــــــــــــــ؛ التبیان فی تفسیر القرآن، دارالاحیاء تراث العربی، بیروت، 1413 ق.
    • علامه حلی، حسن‌بن‌یوسف؛ کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد؛ قم: اسلامی، 1430 ق.
    • علامه طباطبایی، سید محمدحسین؛ المیزان فی تفسیر القرآن؛ 1417 ق.
    • عیاشی، محمد‌بن‌مسعود؛ تفسیر العیاشی؛ تهران: المطبعه العلمیه، 1410 ق.
    • غزالی، ابوحامد امام محمد؛ کیمیای سعادت؛ تهران: کتیبه، 1380 ش.
    • فراهیدی، خلیل‌بن‌احمد؛ العین؛ قم: دارالهجره، 1409 ق.
    • فلسفی، محمدتقی؛ الطفل بین الوراثة والتربیة؛ دار التعارف للمطبوعات، 1386 ش.
    • فیروزآبادی، محمد‌بن‌یعقوب؛ تاج العروس من جواهر القاموس؛ بیروت: دارالفکر، 1414 ش.
    • فیض کاشانی، محمدبن شاه مرتضی؛ المحجة البیضاء فی تهذیب الاحیاء؛ قم: مؤسسه نشر اسلامی، 1417 ق.
    • کانت، ایمانوئل؛ تعلیم و تربیت (اندیشه‌هایی درباره‌ی آموزش و پرورش)؛ ترجمه‌ی غلامحسین شکوهمند؛ تهران: دانشگاه تهران، 1372 ش.
    • کلینی، محمد‌بن‌یعقوب؛ الکافی؛ دارالکتب الاسلامیه، 1407 ق.
    • محقق داماد، مصطفی؛ قواعد فقه؛ تهران: مرکز نشر اسلامی، 1406 ق.
    • مدرسی، سید محمدتقی؛ من هدی القرآن؛ بیروت: دارالقاری، 1429 ق.
    • مشایخی­راد، شهاب­الدین؛ اندیشه­های تربیتی شهید مطهری؛ قم: 1388 ش.
    • مطهری، مرتضی؛ مجموعه آثار؛ تهران: صدرا، 1385 ش.
    • ـــــــــــــــ؛ تعلیم و تربیت در اسلام؛ تهران: صدرا، 1382 ش.
    • مکارم شیرازی، ناصر؛ تفسیر نمونه؛ تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1374 ش.
    • ـــــــــــــــــــ؛ اخلاق در قرآن‏؛ قم: مدرسه الامام على‌­بن‌ابى­طالب (ع)، 1377 ش.
    • ورام­‌بن‌ابی­فراس؛ تنبیه الخواطر و نزهه النواظر‏؛ قم: مکتبه الفقیه، 1410 ق.
    • هرگنهان، بی آر و اُلسون، میتواچ؛ مقدمه‌ای بر نظریه‌های یادگیری؛ ترجمه علی‌اکبر سیف؛‌ تهران: 1377 ش.

  • Receive Date 27 August 2024
  • Revise Date 21 October 2024
  • Accept Date 09 March 2025