دانشگاه ایلام آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث 2538-4260 11 1 2025 08 23 The Comparative Study of Social Education Foundations in the Quran and the Bible (Based on Social Capital Theory) بررسی تطبیقی مبانی تربیت اجتماعی در قرآن و انجیل (با تکیه بر نظریه سرمایه اجتماعی) 1 21 729464 10.22034/iued.2025.2051141.2729 FA فاطمه حصنی دانشگاه قرآن و حدیث آزاده عباسی دانشگاه قرآن و حدیث محمد تقی سبحانی نیا دانشگاه قرآن و حدیث Journal Article 2025 01 19 Social education, as a foundation for the formation and dynamics of human societies, is of fundamental importance, and examining how it is shaped in different religions is a significant topic. This study employs an analytical-comparative method to examine the foundations of social education in the Quran and the Bible, with a focus on social capital theory. Social capital theory, with its three main indicators of social ties, social bridges, and linkage with institutions, provides an appropriate framework for analyzing social relationships and their role in the development and cohesion of society. In the realm of social ties, the Quran emphasizes education based on respect, responsibility, and order in the family and broader social participation and reform, while the Bible focuses on education based on love, sacrifice, and expanding the inclusivity of social relationships. Regarding social bridges, the Quran emphasizes education based on logic, reasoning, rights preservation, and justice, while the Bible focuses on education based on forgiveness, tolerance, and love for others. In terms of linkage with institutions, the Quran emphasizes education for active and responsible participation in society and strengthening the institutions of Islamic society (family, religious institutions), while the Bible emphasizes education for obedience to governance and serving all community members, regardless of their religion and beliefs. The Quran presents a model of social education that balances rights and duties, justice and social order, and active participation in society, while the Bible advocates a model based on love, sacrifice, forgiveness, and unconditional service to others. چکیده تربیت اجتماعی به‌عنوان بستری برای شکل‌گیری و پویایی جوامع انسانی، از اهمیت بنیادینی برخوردار است و چگونگی شکل‌گیری آن در ادیان مختلف موضوعی قابل‌بررسی است. این پژوهش با روش تحلیلی-تطبیقی، به بررسی مبانی تربیت اجتماعی در قرآن و انجیل با تکیه بر نظریه‌ی سرمایه‌ی اجتماعی می‌پردازد. نظریه‌ی سرمایه‌ی اجتماعی با سه شاخص اصلی پیوندهای اجتماعی، پل‌های اجتماعی و پیوند با نهادها، چهارچوب مناسبی را برای تحلیل روابط اجتماعی و نقش آن‌ها در توسعه و انسجام جامعه فراهم می‌کند. در حوزه‌ی پیوندهای اجتماعی، قرآن بر تربیت بر پایه‌ی احترام، مسئولیت‌پذیری و نظم در خانواده و مشارکت اجتماعی و اصلاح جامعه در سطح وسیع‌تر تأکید دارد، درحالی‌که انجیل بر تربیت بر پایه‌ی محبت، فداکاری و گسترش دایره‌ی شمول روابط اجتماعی متمرکز است. در سطح پل‌های اجتماعی، قرآن بر تربیت بر پایه‌ی منطق، استدلال، حفظ حقوق و عدالت تأکید می‌کند، درحالی‌که انجیل بر تربیت بر پایه‌ی بخشش، گذشت، تحمل و محبت به همنوع تمرکز دارد. در زمینه‌ی پیوند با نهادها، قرآن بر تربیت بر مشارکت فعال و مسئولانه در جامعه و تقویت نهادهای جامعه اسلامی (خانواده، نهادهای دینی) تأکید می‌کند، درحالی‌که انجیل بر تربیت برای اطاعت از حکومت و خدمت به همه‌ی افراد جامعه، صرف‌نظر از دین و باورشان، تمرکز دارد. قرآن الگویی از تربیت اجتماعی را ارائه می‌دهد که بر تعادل میان حقوق و تکالیف، عدالت و نظم اجتماعی و مشارکت فعال در جامعه تأکید دارد. در مقابل، انجیل الگویی مبتنی بر محبت، ایثار، گذشت و خدمت بی‌قیدوشرط به همنوع را توصیه می‌کند.

https://iued.ilam.ac.ir/article_729464_f7091a0a6b9c6ff4141512aa9701fb6f.pdf

دانشگاه ایلام آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث 2538-4260 11 1 2025 08 23 Qur'anic analysis of the cognitive educational teachings of Ziarat Jamia Kabira تحلیل قرآنی آموزه‌های تربیتی شناختی زیارت جامعه کبیره 23 49 729454 10.22034/iued.2025.2023923.2584 FA یزدان جعفری استاد سطوح عالی حوزه علمیه/استادیار گروه معارف دانشگاه فرهنگیان 0009-0007-5920-7873 سید رضا حسینی زاده دانشیار گروه علوم تربیتی. پژوهشگاه حوزه و دانشگاه 0009-0007-5920-7873 Journal Article 2024 12 10 Pilgrimage is one of the most important centers of human education, which plays a significant role in the “The Ziyarat Jami’a Kabira, as a rich religious text, represents the convergence of religion and psychology. This research, adopting an interdisciplinary approach, explores the cognitive and educability dimensions of humans within this Ziyarat, in light of Quranic teachings. Utilizing a descriptive-analytical method and content analysis, the study reveals that the Ziyarat Jami’a Kabira, beyond being a devotional text, is a complex narrative-epistemological structure that employs cognitive tools to facilitate spiritual growth and self-actualization. The research findings demonstrate that the Ziyarat Jami’a Kabira, by posing fundamental questions about human identity and purpose, significantly aids in enhancing self-awareness and divine knowledge in the pilgrim. Furthermore, this Ziyarat, by elucidating the levels of monotheism and introducing infallible Imams as models of perfection, assists the pilgrim in attaining divine wisdom and eternal felicity. Among the significant achievements of this study are the emphasis on the role of religious knowledge in cognitive development, the clarification of the position of Ziyarat Jami’a in self-knowledge and divine knowledge, and the explanation of the connection between Quranic concepts and the teachings of this Ziyarat. Ultimately, the present research underscores that cognitive development not only contributes to individual growth but also leads to the creation of a healthy and dynamic society زیارت جامعه کبیره به‌عنوان یکی از ارزشمندترین متون زیارتی شیعه، نه‌تنها یک متن عبادی، بلکه یک معدن معرفت و منبعی غنی برای شناخت حقیقت و تربیت انسان کامل است. این زیارت‌نامه با زبانی شیوا و معارفی ژرف، ابعاد مختلف انسانیت را به چالش می‌کشد و انسان را به‌سوی کمال و سعادت ابدی فرامی‌خواند. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکردی قرآنی و معرفت‌شناختی، بر آن است تا لایه‌های پنهان این متن ارزشمند را آشکار سازد و به این پرسش بنیادین پاسخ دهد که چگونه زیارت جامعه کبیره با بهره‌گیری از ابزارهای شناختی می‌تواند انسان را به‌سوی کمال مطلوب رهنمون سازد.

https://iued.ilam.ac.ir/article_729454_c578e59a14cc3e80fa0a61f08d04ca3c.pdf

دانشگاه ایلام آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث 2538-4260 11 1 2025 08 23 تحلیل انتقادی مراحل رشد کودک در مکتب روان تحلیلی فروید بر اساس آموزه‌های اسلامی با رویکرد تربیتی تحلیل انتقادی مراحل رشد کودک در مکتب روان تحلیلی فروید بر اساس آموزه‌های اسلامی با رویکرد تربیتی 51 72 729456 10.22034/iued.2025.2041249.2672 FA مجتبی محمدی انویق استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه ایلام محمدجواد خانی دانشگاه ایلام کوثر رشیدی دانشگاه ایلام Journal Article 2024 09 29 هدف این پژوهش، تحلیل مراحل رشد کودک از دیدگاه روان تحلیلی فروید و ارزیابی نقاط قوت و ضعف آن بر اساس آموزه‌های اسلامی جهت ارائه الگوی تربیتی مناسب است. روش تحقیق، مطالعه تطبیقی با رویکرد تحلیلی است که با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، متون روان‌شناسی و تحلیل‌های قرآنی و روایی انجام شده است. در جوامع اسلامی، به‌کارگیری نظریه‌های روان‌شناسی مانند نظریه فروید، بدون تطبیق با مبانی اسلامی، ممکن است ناکارآمد باشد؛ اما استفاده از وجوه مشترک این نظریه با تعالیم دینی می‌تواند در تربیت کودکان مؤثر واقع شود. فروید معتقد است کودکانی که نیازهای دهانی آن‌ها به‌موقع ارضا می‌شود، و در آموزش کنترل دفع تحت فشار نیستند، همچنین کنجکاوی‌های جنسی آن‌ها در سنین چهار تا شش سالگی به درستی مدیریت می‌شود، و در دوره نهفتگی (شش سالگی تا بلوغ) از مسائل جنسی دور نگه داشته می‌شوند، کمتر دچار بحران‌های روانی-جنسی می‌گردند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که بسیاری از اصول تربیتی فروید با آیات و روایات اسلامی همسو است و حتی در متون دینی با تفصیل بیشتری بیان شده است؛ با این حال، برخی از دیدگاه‌های فروید با آموزه‌های اسلامی ناسازگار است؛ ازجمله تفسیر او از رفتارهای نوزادان مانند مکیدن پستان مادر یا انگشت به عنوان اموری جنسی، طرح مفاهیمی مانند عقده اُدیپ و الکترا، و ارتباط لذت‌جویانه کودک با کنترل ادرار و مدفوع. از منظر اسلامی، این برداشت‌ها قابل‌قبول نیست و ممکن است به انحراف در تربیت کودک بینجامد. بنابراین، بهره‌گیری از نظریه فروید در تربیت کودک، نیازمند بازخوانی انتقادی و تطبیق با چارچوب اسلامی است. <span lang="FA" style="font-size: 14.0pt; mso-ansi-font-size: 12.0pt; font-family: 'B Lotus'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-AU; mso-bidi-language: FA;">چکیده هدف این پژوهش تحلیل مراحل رشد کودک از دیدگاه روانتحلیلی فروید و ارزیابی نقاط قوت و ضعف آن بر اساس آموزه‌های اسلامی برای ارائه‌ی الگوی تربیتی مناسب است. روش تحقیق مطالعه‌ی تطبیقی با رویکرد تحلیلی است که با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، متون روان‌شناسی و تحلیل‌های قرآنی و روایی انجام‌شده است. در جوامع اسلامی، به‌کارگیری نظریه‌های روان‌شناسی مانند نظریه‌ی فروید، بدون تطبیق با مبانی اسلامی ممکن است، ناکارآمد باشد؛ اما استفاده از وجوه مشترک این نظریه با تعالیم دینی می‌تواند در تربیت کودکان مؤثر واقع شود. فروید معتقد است، کودکانی که نیازهای دهانی آنان به‌موقع ارضا می‌شود و در آموزش کنترل دفع تحت‌فشار نیستند؛ همچنین کنجکاوی‌های جنسی آنان در سنین چهار تا شش‌سالگی به‌درستی مدیریت می‌گردد و در دوره‌ی نهفتگی (شش‌سالگی تا بلوغ) از مسائل جنسی دور نگه داشته می‌شوند، کمتر دچار بحران‌های روانی-جنسی می‌گردند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که بسیاری از اصول تربیتی فروید با آیات و روایات اسلامی همسو است و حتی در متون دینی با تفصیل بیشتری بیان‌شده است. بااین‌حال، برخی از دیدگاه‌های فروید با آموزه‌های اسلامی ناسازگار است؛ ازجمله تفسیر او از رفتارهای نوزادان مانند مکیدن پستان مادر یا انگشت به‌عنوان اموری جنسی، طرح مفاهیمی مانند عقده‌ی اُدیپ و الکترا و ارتباط لذت‌جویانه‌ی کودک با کنترل ادرار و مدفوع. از دیدگاه اسلامی، این برداشت‌ها پذیرفتنی نیست و ممکن است به انحراف در تربیت کودک بینجامد؛ بنابراین، بهره‌گیری از نظریه‌ی فروید در تربیت کودک نیازمند بازخوانی انتقادی و تطبیق با چهارچوب اسلامی است.

https://iued.ilam.ac.ir/article_729456_03390168e0e3f42deea285368fdfdd8d.pdf

دانشگاه ایلام آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث 2538-4260 11 1 2025 08 23 The role of nature and its conscious reinforcement in providing comfort to victims of natural disasters نقش فطرت و تقویت آگاهانه ی آن در آرامش‌بخشی به آسیب‌دیدگان حوادث طبیعی 73 95 729457 10.22034/iued.2025.2043274.2688 FA احمد پیام طلبه‌ی سطح چهار، حوزه‌ی علمیه‌ی قم، قم، ایران. مریم ولایتی کبابیان استادیار گروه حدیث، دانشکده علوم و معارف حدیث، دانشگاه قرآن و حدیث، تهران، ایران Journal Article 2024 11 09 The earth is God's blessing for the peaceful life of mankind. Due to the materiality of the world, the occurrence of natural phenomena such as earthquakes, floods, etc., is inevitable. Regardless of their wisdom, these phenomena cause human fear and anxiety. Considering the adverse consequences of anxiety on the lives and futures of victims, its treatment is essential. This research seeks to relieving anxiety and creating peace in afflicted people by strengthening the call of divine nature. In this way, an attempt has been made to express, through a descriptive-analytical and library method and with the help of Quran, first and after defining nature, and referring to the functions of the divine nature and its call in difficulties, the general Quranic strategy for achieving peace has been expressed. Then, as a subset of this general strategy, by addressing the call of the divine nature, which is usually half-or unconscious, the necessity of consciously strengthening it in order to achieve greater peace has been explained. For this, the type of exposure to incidents must be changed. This matter is organized through the application of reason, in a four-step process, in which the individual, in these steps, respectively, finds the incident small; becomes aware of his extreme weakness in this world; with understanding of a similar weakness in others, he fully feels his helplessness; he gives up hope in the creatures and his nature guides him to the Creator. Finally, some other educational and epistemological effects of this approach has been expressed. زمین، نعمت خدا، برای زیست آرام بشر است. به حکم مادی بودن دنیا، روی دادن پدیده‌‌های طبیعی چون زلزله و سیل و... امری اجتناب‌ناپذیر است. این پدیده‌ها صرف‌نظر از فواید و حکمت‌هایشان، منشأ ترس و اضطراب انسان هستند. با لحاظ پیامدهای ناگوار اضطراب بر شئون حیات و آینده‌ی حادثه‌دیدگان، پرداختن به علاج آن ضروری است. پژوهش حاضر درصدد رفع اضطراب و ایجاد آرامش در افراد مصیبت‌زده از راه تقویت ندای فطرت خداشناسی است. در این راه تلاش شده است به روش توصیفی-تحلیلی و شیوه‌ی کتابخانه‌ای و با کمک آیات قرآن، ابتدا و پس از تعریف فطرت و اشاره به‌ کارکردهای فطرت خداشناسی و ندای آن در سختی‌‌ها، راهکار کلی قرآنیِ نیل به آرامش بیان گردد؛ سپس به‌عنوان زیرمجموعه‌ی این راه کلی، با پرداخت به ندای فطرت خداشناسی که عادتاً نیمه یا ناخودآگاه است، ضرورت تقویت آگاهانه‌ی آن برای تحصیل آرامش بیشتر تبیین شود. برای این کار، باید نوع مواجهه با حوادث را تغییر داد. این مهم با کاربست عقل و اندیشه، در فرایندی مشتمل بر چهار گام سامان می‌‌یابد که فرد در این گام‌ها، به‌ترتیب حادثه را کوچک می‌‌یابد، به ضعف مفرط خویش در این جهان واقف می‌‌شود، با درک شبیه همین ضعف در میان همنوعان، بی‌پناهی خود را کاملاً حس می‌کند و درنهایت، از ممکنات، قطع امید می‌‌نماید و فطرتش او را به خالق عالم و منبع آرامش رهنمون می‌‌شود. در انتها، از بیان برخی آثار دیگرِ تربیتی و معرفتی این رویکرد نیز غفلت نشده است.

https://iued.ilam.ac.ir/article_729457_0864ff418a4eb51c39acb06681418fbd.pdf

دانشگاه ایلام آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث 2538-4260 11 1 2025 08 23 The Cognitive-Behavioral Quranic Pattern of Coping with Death Anxiety, with an Approach to CBT الگوی شناختی‌ـ‌رفتاری قرآنیِ مواجه با اضطراب مرگ، با رویکرد مبتنی بر CBT 97 118 729462 10.22034/iued.2025.2049911.2723 FA محمد رضا امین عضو هیئت علمی گروه تفسیر و علوم قرآن /مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره/ قم Journal Article 2025 01 05 This research aims to extract a Quranic model for coping with death anxiety, utilizing a cognitive-behavioral therapy (CBT) approach. The research method is descriptive and analytical, examining quranic verses related to death and aligning them with CBT principles. The findings indicate that multiple cognitive and behavioral strategies can be derived from the Holy Quran’s verses to address death anxiety, which are consistent with CBT principles. These cognitive and behavioral strategies include providing accurate understandings about the reality of death itself, insights regarding the worldly life, and awareness of the afterlife, as well as behavioral recommendations. These behavioral recommendations encompass both internal (cognitive) and external (behavioral) strategies. Gaining these insights and practically adhering to these behavioral recommendations can help individuals achieve a more favorable state when confronting death anxiety. This extracted model can serve as a foundation for designing therapeutic interventions with an Islamic approach in the field of death anxiety. <span lang="FA" style="font-size: 14.0pt; font-family: 'B Lotus'; mso-ascii-font-family: 'Calibri Light'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Calibri Light'; mso-bidi-language: FA;">چکیده این پژوهش با هدف استخراج الگویی قرآنی برای مواجهه با اضطراب مرگ، با رویکرد درمان شناختی رفتاری (CBT) انجام‌شده است. پژوهش با روش توصیفی_تحلیلی و از طریق بررسی آیاتِ مرتبط با مرگ و تطبیق آن‌ها با اصول CBT صورت گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که می‌توان راهبردهای شناختی و رفتاری متعددی را برای مواجهه با اضطراب مرگ از قرآن کریم استخراج کرد که با اصول CBT همخوانی دارند. این راهبردها شامل ارائه‌ی شناخت‌های صحیح درباره‌ی واقعیت خود مرگ، بینش‌هایی درباره‌ی عالَم دنیا و آگاهی‌هایی راجع به عالم آخرت و نیز توصیه‌های رفتاری است. این توصیه‌های رفتاری شامل توصیه‌های رفتاری جوانحی و توصیه‌های رفتاری جوارحی هستند. به‌دست آوردن این شناخت‌ها و مراعات عملی این توصیه‌های رفتاری به مُراجع کمک می‌کند تا در مواجه شدن با اضطراب مرگ، در وضعیت مطلوب‌تری قرار گیرد. این الگوی استخراج‌شده می‌تواند مبنایی برای طراحی مداخلات درمانی با رویکرد اسلامی در حوزه‌ی اضطراب مرگ باشد.

https://iued.ilam.ac.ir/article_729462_a7bda8061152e52385497d69beb67fd4.pdf

دانشگاه ایلام آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث 2538-4260 11 1 2025 08 23 Family and psychological benefits of women's activity at home or in a non-mixed environment and maintaining moral values from the perspective of Quranic and Hadith teachings فواید خانوادگی و روان شناختی فعالیت زنان در منزل و یا محیط غیر مختلط و حفظ شئونات اخلاقی از منظر آموزه های قرآنی و حدیثی 119 138 729466 10.22034/iued.2025.2054826.2752 FA علی احمد پناهی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه قم 0000-0003-2093-0662 Journal Article 2025 03 02 One of the most challenging issues in the family system is organizing women's employment. The aim of the present study is to explain and analyze the benefits of organizing women's activities at home or in a non-mixed environment and the need to observe moral norms from the perspective of Islam. In the present study, a descriptive-analytical method has been used and an attempt has been made to explain the psychological benefits of organizing women's employment in terms of commitment to employment at home or not mixing with men and maintaining Islamic norms in interaction with non-mahrams from the perspective of Islamic teachings (Quran and Hadith). By following Islamic teachings (Quran and Hadith) and related empirical studies, it can be claimed that organizing women's employment in terms of the place of employment (with an emphasis on maximum presence at home) and not mixing with men has many benefits and effects. Increasing marital satisfaction and improving emotional relationships in the family, meeting the psychological needs of children, achieving safe attachment in children, and immunity from sexual and emotional harm are among the most important and comprehensive benefits of organizing women's employment. Mixing men and women in the workplace and failing to observe ethical standards in interacting with non-mahrams will have many serious consequences that cannot be easily compensated for. یکی از موضوعات پُرچالش در نظام خانواده، سازماندهی اشتغال بانوان است. هدف پژوهش پیش رو تبیین و تحلیل فواید سازماندهی فعالیت بانوان در منزل و یا محیط غیر مختلط و لزوم <span lang="FA" style="mso-ansi-font-size: 12.0pt; font-family: 'B Lotus'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: SimSun; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;">چکیده <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 14.0pt; mso-ansi-font-size: 12.0pt; line-height: 70%; font-family: 'B Lotus'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: SimSun; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: ZH-CN; mso-bidi-language: FA;">سازمان‌دهی اشتغال بانوان یکی از موضوعات پر چالش در نظام خانواده است. هدف پژوهش پیش<span style="font-size: 12.0pt; mso-bidi-font-size: 14.0pt; line-height: 70%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: SimSun; mso-bidi-font-family: 'B Lotus'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: ZH-CN; mso-bidi-language: FA;">‌<span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 14.0pt; mso-ansi-font-size: 12.0pt; line-height: 70%; font-family: 'B Lotus'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: SimSun; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: ZH-CN; mso-bidi-language: FA;">رو تبیین و تحلیل فواید سازمان‌دهی فعالیت بانوان در منزل و یا محیط غیرمختلط و لزوم رعایت شئونات اخلاقی از نگاه اسلام است. در پژوهش پیش‌رو از روش توصیفی<span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 14.0pt; mso-ansi-font-size: 12.0pt; line-height: 70%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: SimSun; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: ZH-CN; mso-bidi-language: FA;">_<span dir="RTL" lang="FA" style="font-size: 14.0pt; mso-ansi-font-size: 12.0pt; line-height: 70%; font-family: 'B Lotus'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: SimSun; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: ZH-CN; mso-bidi-language: FA;">تحلیلی بهره گرفته‌شده و تلاش شده است، به تبیین فواید روان‌شناختی خانوادگی سازمان‌دهی اشتغال بانوان از حیث التزام به اشتغال در منزل و یا نداشتن اختلاط با مردان و حفظ شئون اسلامی در تعامل با نامحرم از نظر آموزه‌های اسلامی (قرآن و حدیث) پرداخته شود. با تتبع در آموزه‌های اسلامی (قرآن و حدیث) و مطالعات تجربی مرتبط می‌توان ادعا کرد که سازمان‌دهی اشتغال بانوان از حیث مکان اشتغال (با تأکید بر حضور حداکثری در منزل) و نداشتن اختلاط با مردان فواید و آثار فراوانی در پی دارد. افزایش رضایت زناشویی و بهبود روابط عاطفی در خانواده، تأمین نیازهای روان‌شناختی فرزندان، تحقق دل‌بستگی ایمن در فرزندان، مصونیت از آسیبهای جنسی و عاطفی از مهمترین و فراگیرترین فواید سازمان‌دهی اشتغال بانوان است. اختلاط زن و مرد در محیط کاری و رعایت نکردن شئونات اخلاقی در تعامل با نامحرم پیامدهای زیان‌بار فراوانی در پی خواهد داشت که به‌راحتی قابل جبران نیست

https://iued.ilam.ac.ir/article_729466_96212409300abe1ba2b3bc2fc426d521.pdf

دانشگاه ایلام آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث 2538-4260 11 1 2025 08 23 Family strengthening solutions in transmitted ethics Based on the section "Al-Iman and Al-Kafr" from the book "Al-Kafi" راه‌کارهای مقاوم‌سازی خانواده در اخلاق نقلی با تأکید بر کتاب ایمان و کفر الکافی 139 163 729460 10.22034/iued.2025.2045692.2702 FA سیدمحمدباقر میرصانع استادیار گروه اخلاق نظری پژوهشکده اخلاق و روان‌شناسی، پژوهشگاه قرآن و حدیث، قم ایران 0000-0001-9825-9931 Journal Article 2024 11 13 Transmitted ethics is one of the four schools of Islamic ethics, and most of the writings under this school contain a collection of moral verses and narrations. Re-reading the tradition of moral ethics and extracting teachings related to endurance in the threat society and deriving practical and applied solutions for resilience is a path that has not been traveled so far. In this article, we are looking for the answer to the question of the method of hadith jurisprudence, what are the solutions of Transmitted ethics to persevere in the society of threats to the individual and the family? In order to find a precise and coherent answer, the main source of research was the book Iman and Kafr al-Kafi. As a result, three types of solutions can be proposed based on the teachings of Transmitted ethics; 1. Solutions focused on theological and anthropological foundations, such as investing in the main virtues, paying attention to the quality of action, emotional support, and duties according to the scope. 2. Negative solutions, such as patience, piety, avoiding doubts, and prayer. 3. Positive solutions, such as value-moral literacy. Individual dignity, social honor and strengthening the relations of believers. چکیده پایداری و حفاظت از ارزش‌های اصیل اخلاقی و دینی خانواده در جامعه‌ای که با چالش‌ها و تهدیدهای اخلاقی روبه‌روست، نیازمند ارائه‌ی راهکارهای کارآمد است. اخلاق نقلی به‌عنوان یکی از مکاتب چهارگانه‌ی اخلاق اسلامی، بر مجموعه‌ای از آیات و روایات اخلاقی تکیه دارد. بازخوانی منابع اخلاق نقلی و استخراج آموزه‌های مرتبط با استقامت در جامعه‌ی تهدید می‌تواند راهکارهای عملی و کاربردی را برای مقاوم‌سازی خانواده ارائه دهد. پرسش محوری این پژوهش عبارت است از اینکه اخلاق نقلی چه راهکارهایی را برای تقویت مقاومت خانواده در مواجهه با تهدیدهای اخلاقی و اجتماعی ارائه می‌دهد. روش تحقیق این پژوهش تحلیلی و توصیفی بر مبنای منابع حدیثی است. بدین منظور، کتاب ایمان و کفر از الکافی به‌عنوان منبع اصلی تحقیق انتخاب‌شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که سه دسته راهکار می‌توان بر اساس آموزه‌های اخلاق نقلی پیشنهاد کرد: ۱. راهکارهای مبتنی بر مبانی دین‌شناختی و انسان‌شناختی مانند سرمایه‌گذاری بر فضایل اصلی، توجه به کیفیت عمل، حمایت عاطفی و تکلیف متناسب با توان فرد؛ ۲. راهکارهای سلبی مانند صبر، تقیه و ورع؛ ۳. راهکارهای ایجابی مانند ارتقای سواد ارزشی-اخلاقی، حفظ کرامت فردی، تقویت عزت اجتماعی و تحکیم روابط میان مؤمنان.

https://iued.ilam.ac.ir/article_729460_7a92f6fa22a8b643e8b35c8695d2ba18.pdf

دانشگاه ایلام آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث 2538-4260 11 1 2025 08 23 A Study on the relationship between human cognitive development and the evolution of the prophets' educational methods with an approach to Goldman's theory of religious knowledge پژوهشی در نسبت رشد شناختی بشر و سیر تحول روش‌های تربیتی انبیاء با رویکرد به نظریه معرفت دینی گلدمن 165 183 729458 10.22034/iued.2025.2045131.2698 FA مریم السادات نوابی قمصری گروه اموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران. 0000-0002-0300-1100 Journal Article 2024 11 06 Research on the verses of the Qur'an shows the difference in the content and teaching methods of the prophets. Considering that in recent research on developmental psychology, emphasis has been placed on the proportion between the use of religious teaching methods and perceptual capacity at different ages, the question is whether there has been such a proportion between the educational methods of the prophets and the level of understanding of their audiences? Perpuse of this research aims to find a meaningful relationship between the perceptual levels of different nations and the educational methods of their prophets by researching the verses of the Qur'an and referring to the interpretations in an analytical-descriptive method, referring to the content of the teachings of the prophets mentioned in the Qur'an. The findings indicate that based on the content of religious teachings, three different epistemological periods can be recognized in the Qur'an. In the first period, the content of teaching religious concepts is about the Creator and submission to the one God, and the method of teaching is controversy. In the second period, reminding to monotheism along with religious commands and prohibitions through preaching, along with controversy, finds a special place, and finally, the third period of teaching the concepts of religion is directed at Lordship, especially through the argumentative method. The results of the research indicate the gradual evolution of religious knowledge <span lang="AR-SA" style="font-size: 14.0pt; mso-ansi-font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Lotus'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-no-proof: yes;">چکیده <span lang="AR-SA" style="font-size: 14.0pt; mso-ansi-font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Lotus'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-no-proof: yes;">تحقیق در آیات قرآن بیان‌کننده‌ی تفاوت محتوا و روشهای تعلیمی انبیا در ادوار مختلف تاریخ است. حضرت ابراهیم (ع)، حضرت موسی (ع) و پیامبر خاتم (ص) نمونههای شاخص انبیا یادشده در قرآن هستند که محتوا و روشهای تعلیمی‌شان در ادوار مختلف تاریخ از حیات بشر، سمت و سویی خاص داشته است. با توجه به اینکه در تحقیقات اخیر روان‌شناسی رشد، بر تناسب میان بهکارگیری روشهای آموزش معارف دینی و ظرفیت ادراکی فراگیر در سنین مختلف تأکید شده، پرسش آن است که آیا چنین تناسبی میان روشهای تعلیمی انبیا و میزان فهم مخاطبان آنان وجود داشته و آیا هرکدام از این روشها در برههای از تاریخ، بنا بر ظرفیت ادراکی بشر، نسبت به دیگر روشها کاربرد بیشتری داشته است. هدف پژوهش آن است با تحقیق در آیات قرآن و رجوع به تفاسیر به روش تحلیلی، با اشاره به محتوای تعالیم انبیا، ارتباط معناداری میان سطوح ادراکی امتهای مختلف و روشهای تعلیمی پیامبران آنان بیابد. یافتهها حاکی از آن است، سه دوره<span dir="LTR" style="font-size: 12.0pt; mso-bidi-font-size: 14.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Lotus'; mso-no-proof: yes;">‌<span lang="AR-SA" style="font-size: 14.0pt; mso-ansi-font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Lotus'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-no-proof: yes;">ی متفاوت معرفتی را در قرآن میتوان تشخیص داد. در دوره<span dir="LTR" style="font-size: 12.0pt; mso-bidi-font-size: 14.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Lotus'; mso-no-proof: yes;">‌<span lang="AR-SA" style="font-size: 14.0pt; mso-ansi-font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Lotus'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-no-proof: yes;">ی اول، محتوای آموزش مفاهیم دینی متوجه خالقیت و تسلیم در برابر خدای یگانه و روش آموزش، مجادله است. در دوره<span dir="LTR" style="font-size: 12.0pt; mso-bidi-font-size: 14.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Lotus'; mso-no-proof: yes;">‌<span lang="AR-SA" style="font-size: 14.0pt; mso-ansi-font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Lotus'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-no-proof: yes;">ی دوم، تذکر به یکتاپرستی به همراه امرونهی به روش موعظه، در کنار مجادله، جایگاه خاصی مییابد و در دوره<span dir="LTR" style="font-size: 12.0pt; mso-bidi-font-size: 14.0pt; line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Lotus'; mso-no-proof: yes;">‌<span lang="AR-SA" style="font-size: 14.0pt; mso-ansi-font-size: 12.0pt; line-height: 107%; font-family: 'B Lotus'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-no-proof: yes;">ی سوم، آموزش مفاهیم دین متوجه ربوبیت به‌ویژه به روش استدلالی است. حاصل پژوهش بیان‌کننده‌ی نسبت میان رشد دینی امتها با روشهای تعلیمی انبیا و سیر تکامل تدریجی معرفت دینی و به‌تناسب آن، سیر تکامل تدریجی روشهای آموزشی پیامبران است.

https://iued.ilam.ac.ir/article_729458_765ad1c443364f4097eddf1fff783e28.pdf

دانشگاه ایلام آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث 2538-4260 11 1 2025 08 23 Tendency solutions to solve the identity crisis in adolescence from the perspective of verses and narrations راهکارهای گرایشی حل بحران هویت در دوران نوجوانی از منظر آیات و روایات 185 210 729459 10.22034/iued.2025.2045691.2703 FA سیده فاطمه قربانی مدرسی اخلاق اسلامی دانشکده معارف و اندیشه اسلامی دانشگاه تهران 0009-0003-9816-079X جعفر گل محمدی مدرسی اخلاق اسلامی دانشکده معارف و اندیشه اسلامی دانشگاه تهران Journal Article 2024 11 13 Identity, known as "independent identity," is formed during adolescence. At this stage, a child who has previously been dependent on his or her parents faces numerous challenges in achieving an independent identity, which psychologists call an "identity crisis." By overcoming these challenges and overcoming the identity crisis, adolescents can achieve a healthy identity and enter society properly. Given that adolescents' behaviors and actions are based on their tendencies, this study examines and explains related verses and traditions in order to find tendency solutions to solve the identity crisis in the verses of the Quran and narrations using a descriptive-analytical method, and extracts appropriate solutions. The results of this study show that the innate tendencies of adolescents should be directed and controlled based on correct insights. The most important solution is to correctly explain, strengthen and direct the tendency to seek perfection because other desires such as aesthetics, truthfulness, desire to worship, virtue, etc., are all under the perfectionism and infinite desire of the teenager. Controlling the emotions and interests of the teenager by strengthening patience and perseverance, etc. is a good help in maintaining balance in finding identity and forming the correct identity in adolescence. Parents, educators and community officials should help teenagers with love and support in passing the stage of identity crisis so that they can achieve the correct identity and get rid of being caught in the identity crisis by observing the commands of religion and strengthening their commitment to religious duties. چکیده هویت به‌عنوان «کیستی مستقل» در دوران نوجوانی شکل می‌گیرد؛ مرحله‌ای که فرد از وابستگی دوران کودکی فاصله می‌گیرد و با چالش‌هایی در مسیر دستیابی به هویتی مستقل مواجه می‌شود. این دوره نقطه‌ی آغاز بحران هویت است؛ مفهومی که روان‌شناسان برای توصیف پیچیدگی‌های هویتی نوجوانان به‌کار می‌برند. بحران هویت در دوران نوجوانی یکی از چالش‌های اساسی روان‌شناختی و اجتماعی است که آثار عمیقی بر شکل‌گیری شخصیت و جهت‌گیری‌های رفتاری نوجوانان برجای می‌گذارد. این مقاله با بهره‌گیری از منابع غنی قرآن کریم و روایات اهل‌بیت (ع)، به بررسی راهکارهای تربیتی در سه سطح تقویتی، جهت‌دهی و کنترلی می‌پردازد که می‌تواند در مدیریت و حل بحران هویت مؤثر باشد. در بخش نخست، به تبیین گرایش‌های فطری همچون پرستش‌گرایی، حقیقت‌طلبی، زیبایی‌گرایی، نوگرایی و محبت‌خواهی پرداخته شده و نقش آن‌ها در شکل‌گیری هویت مستقل بررسی گردیده است؛ سپس راهکارهایی برای کنترل امیال طبیعی همچون خودخواهی، دنیاگرایی، جاه‌طلبی و احساس‌محوری ارائه شده است که با تأکید بر فضائل اخلاقی، صبر، اعتدال و تقویت خداخواهی، مسیر تربیت هویتی نوجوان را هموار می‌سازند. نتایج مقاله نشان می‌دهد که راهکارهای مبتنی بر معارف اسلامی، در صورت اجرا از سوی خانواده، مربیان و نهادهای تربیتی می‌تواند موجب عبور سالم نوجوان از بحران هویت، رشد متوازن شخصیت و دستیابی به هویت اخلاقی، معنوی و اجتماعی مطلوب گردد.

https://iued.ilam.ac.ir/article_729459_a66fe71bad5e642d72a2bac76b28646f.pdf

دانشگاه ایلام آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث 2538-4260 11 1 2025 08 23 An Educational Exploration of the Behavior of the Sons of Prophet Jacob towards Joseph Based on Alfred Adler's Theory of Inferiority Complex واکاوی تربیتی رفتار فرزندان حضرت یعقوب با یوسف (ع) بر اساس نظریه عقده حقارت آلفرد آدلر 211 229 729463 10.22034/iued.2025.2050486.2727 FA احسان ناصری سراب بادیه پژوهشگر و عضو اندیشکده زبان و ادبیات عربی و تمدن اسلامی دانشگاه امام صادق (علیه‌السّلام)، تهران، ایران 0000-0001-8073-3789 محمد امین تقوی فردود استادیار دانشگاه امام صادق علیه السلام و مدیر اندیشکده زبان عربی و تمدن اسلامی معصومه حسن زاده مقدم مدرس مدعو گروه عربی دانشگاه امام صادق (ع) پردیس خواهران Journal Article 2025 01 11 Islamic-Psychological psychoanalysis is a branch of psychology that delves into the sacred verses of the Qur'an and other religious texts to conduct an in-depth analysis of the psychological and social actions of prominent figures within these texts. This branch aims to interpret the hidden dimensions of the human psyche in connection with divine teachings, ultimately seeking a profound understanding of the intrinsic nature of human beings. The educational analysis of verses 7 to 20 of Surah Yusuf reveals the psychological and motivational aspects of the actions of Prophet Jacob’s sons. This study, conducted using a descriptive-analytical approach based on Alfred Adler’s theory, emphasizes the concept of individual perfectionism and the desire for superiority. The primary aim is to answer the question: What psychological state underlies the brothers' cold behavior toward Joseph? The results indicate that the brothers' actions reflect an internal conflict, particularly jealousy and scheming, which, under the lens of Adler's theory, manifest as a clear expression of the inferiority complex and an excessive desire for self-exaltation and superiority. This inferiority complex arises from feelings of "discrimination" and "envy" toward Joseph's privileged position in Jacob's heart, leading to behaviors aimed at suppressing and eliminating the rival. Moreover, their scheming and plotting represent an unconscious and futile attempt to cope with these feelings and compensate for the perceived lack of power, prestige, and acceptance, which, according to Adler, individuals resort to in moments of psychological collapse in order to overcome their limitations and reconstruct their fragile identity. چکیده روان‌کاوی اسلامی- قرآنی شاخه‌ای از علم روان‌شناسی است که با کاوش در آیات قدسی قرآن کریم و دیگر متون دینی، به تحلیل عمیق کنش‌ها و حالات روانی و اجتماعی شخصیت‌های‌ برجسته در آن می‌پردازد. شاخه‌ی یادشده با نگاهی دقیق تلاش دارد تا ساحت‌های پنهان روان انسان را در پیوند با آموزه‌های وحیانی تفسیر کند و از این رهگذر، به فهمی ژرف از ماهیت درونی انسان دست یابد. تحلیل تربیتی آیات ۷ تا ۲۰ سوره‌ی یوسف (ع) ابعاد روانی و انگیزشی شخصیت‌ برداران ایشان را آشکار می‌سازد. جستار حاضر که با روش توصیفی_تحلیلی بر اساس نظریه‌ی آلفرد آدلر و با تأکید بر مفهوم کمال‌گرایی افراطی و تلاش برای برتری‌جویی انجام‌گرفته است، درصدد پاسخ‌گویی به این مسئله است که رفتار به دور از مهر برادران با یوسف (ع) ریشه در چه حالت روحی، روانی و انگیزشی آنان دارد. نتایج بیان‌کننده‌ی آن است که کنش‌های برادران متضمن نوعی تعارض درونی به‌ویژه حسادت و توطئه‌گری است که در پرتو نظریه‌ی یادشده، به‌مثابه تجلی بارز عقده‌ی حقارت و میل مفرط به استعلاء و برتری‌جویی ظهور می‌کند. این عقده‌ی حقارت برآمده از احساس «تبعیض» و «حسادت» در برابر جایگاه ممتاز یوسف (ع) در قلب یعقوب (ع) است که سبب بروز رفتارهایی معطوف به سرکوب و حذف رقیب در ایشان شد؛ همچنین توطئه‌چینی و دسیسه‌های آنان بازتاب تلاشی ناآگاهانه و نافرجام برای مقابله با این احساس و جبران خلأ قدرت، اعتبار و مقبولیتی است که به‌زعم آدلر، انسان در شرایط فروپاشی روانی به آن متوسل می‌شود تا بر محدودیت‌های خود فائق آید و به بازسازی هویت متزلزل خویش بپردازد.

https://iued.ilam.ac.ir/article_729463_b951d151e907070bbe0984cfebcef461.pdf

دانشگاه ایلام آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث 2538-4260 11 1 2025 08 23 Explaining the process of repentance based on the verses of the Qur'an:a research textual foundation data analysis تبیین فرآیند توبه براساس آیات قرآن: پژوهشی به شیوه تحلیل داده بنیاد متنی 231 249 729455 10.22034/iued.2025.2036281.2655 FA سمیه پاپی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، استادیار گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889- 14665، تهران، ایران. ابتسام کوتی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. 0009-0005-7206-450X Journal Article 2024 07 21 This research was conducted to explaining the repentance process based on the verses of the Quran with using a Foundation data method and by inducing verses from the Holy Quran. Researchers after analyzing the data and open, axial, and selective coding, has attempted to conceptualize and present a model of repentance. The repentance model includes the central category of human agency in creating repentance in oneself with causal factors such as: God's repentance, Faith and good deeds, Raja and Hope, Human agency. repentance occurs in special conditions such as: constructive environment, assertiveness and daring, fear, help. conditions that moderate and aggravate repentance include ignorance and ignorance of God, stubbornness and resistance to sin, ignorance of the limits of one's abilities and capacity, power and performance, Being under Satan's rule, ignorance of sin, Tsveev, Inhibitory and unhealthy environment. Man adopts strategies to create repentance such as Relationship with God, moral responsibility of the individual, performing corrective and compensatory actions, moral self-awareness. which have consequences for the individual such as Enjoying worldly and hereafter blessings, purification from sins, prosperity and salvation, becoming beloved of God are looking for the individual. <span lang="FA" style="font-size: 14.0pt; font-family: 'B Lotus'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-hansi-font-family: Calibri; color: black; mso-themecolor: text1; mso-bidi-language: FA;">چکیده این پژوهش به‌منظور تبیین فرایند توبه بر اساس آیات قرآن با استفاده از روش داده‌بنیاد و با استقرای آیات قرآن کریم انجام گرفته است. پژوهشگران پس از واکاوی داده‌ها و کدگذاری باز، محوری و انتخابی اقدام به مفهوم‌پردازی و ارائه‌ی الگوی توبه کردهاند. الگوی توبه مشتمل بر مقوله‌ی محوری عاملیت انسان در ایجاد توبه در خود با عوامل علّی از قبیل توابیت خداوند، ایمان و عمل صالح، رجا و امیدواری، عاملیت انسان است. توبه در شرایط خاصی همچون محیط سازنده، قاطعیت و جرئتورزی، خشیت و استعانت رخ میدهد. شرایط تعدیلکننده و تشدیدکننده‌ی توبه شامل جهل و ناآگاهی به خداوند، سرسختی و پافشاری بر گناه، ناآگاهی به حدود توان‌مندیها و ظرفیت خود، تحت ولایت شیطان بودن، جهل به گناه، تسویف و محیط بازدارنده و ناسالم است. انسان برای ایجاد توبه راهبردهایی از قبیل ارتباط با خدا، پاسخگویی اخلاقی فرد، انجام اعمال اصلاحی و جبرانی و خودآگاهی اخلاقی را اتخاذ میکند که پیامدهایی همچون برخورداری از برکتهای دنیوی و اخروی، تطهیر از گناهان، فلاح و رستگاری و محبوب خدا شدن را برای فرد به دنبال دارند.

https://iued.ilam.ac.ir/article_729455_524285a8834615f65f57656a3e13afdc.pdf

دانشگاه ایلام آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث 2538-4260 11 1 2025 08 23 Educational Analysis of the Structure of Surah al-Ḥujurāt (Based on Qualitative Content Analysis) تحلیل تربیتی ساختار سوره مبارکه حجرات (مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی) 251 277 729467 10.22034/iued.2025.2058480.2772 FA مجتبی جعفرزاده دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران رخشنده جعفرزاده دانشگاه پیام نور، اهواز، ایران سید مجید مطهری نژاد دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران Journal Article 2025 04 20 The present study was conducted with the aim of identifying and analyzing the educational structure of the themes in Surah al-Ḥujurāt, in light of the necessity for a systematic utilization of Qur’anic teachings in Islamic education. The central research question addressed which educational themes can be identified in this Surah and what kind of educational structure a qualitative analysis of these themes would reveal. The research method employed was qualitative content analysis with a deductive approach, drawing primarily upon the exegetical work al-Mīzān. The findings indicate that the educational structure of Surah al-Ḥujurāt can be categorized into four overarching components: (1) "Principles and Foundations of Islamic Education"; (2) "Requirements of the Islamic Educational Process"; (3) "Key Actions in the Realization of Islamic Education"; and (4) "Outcomes and Results of Islamic Education." Each of these overarching categories was elaborated in detail, and their dimensions clarified, so that the results of this study may serve as a strategic model in educational and social contexts for policymakers, educators, and families. چکیده پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل ساختار تربیتی مضامین سوره‌ی مبارکه‌ی حجرات و با توجه به ضرورت بهره‌برداری نظام‌مند از آموزه‌های قرآنی در تربیت اسلامی انجام شد. مسئله‌ی اصلی تحقیق آن بود که چه مضامین تربیتی‌ای در این سوره قابل شناسایی است و تحلیل کیفی این مضامین چه ساختار تربیتی‌ای ارائه می‌دهد. روش تحقیق تحلیل محتوای کیفی با رویکرد قیاسی و با تکیه بر تفسیر المیزان بود. یافته‌ها نشان داد که ساختار تربیتی سوره‌ی حجرات در چهار مقوله‌ی فراگیر قابل طبقه‌بندی است: نخست، «اصول و مبانی تربیت اسلامی»؛ دوم، «الزامات فرایند تربیت اسلامی»؛ سوم، «اقدامات کلیدی در تحقق تربیت اسلامی» و چهارم، «پیامدها و نتایج تربیت اسلامی» که هرکدام از این مقولات فراگیر به‌صورت تفصیلی شرح و ابعاد آن تنویر شد تا نتایج پژوهش بتواند به‌عنوان الگویی راهبردی در حوزه‌های تربیتی و اجتماعی برای سیاست‌گذاران، معلمان و خانواده‌ها استفاده شود.

https://iued.ilam.ac.ir/article_729467_59b6dff1e9f8262bc4372c2491bfd052.pdf