دانشگاه ایلام آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث 2538-4260 12 1 2026 05 22 The coherent framework of moral propositions in the blessed Surah Luqman چارچوب منسجم گزاره‌های اخلاقی در سوره مبارکه لقمان 25 50 736315 10.22034/iued.2025.2063892.2810 FA محمد عترت دوست دانشیار گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران. 0000-0003-4631-6628 حسن زرنوشه فراهانی دانشیار گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران. فریبا شربتی دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران. Journal Article 2025 06 17 One of the doubts raised regarding the moral propositions of the verses of the Holy Quran is the problem of disorder and dispersion, such that it is not possible to draw a coherent model from them for designing a moral system. This issue is particularly relevant in relation to Surah Luqman, which is full of moral teachings, and for this reason, commentators have tried to propose a model for the moral issues expressed in this Surah from their own perspective. In this research, using the content analysis method as an interdisciplinary and text-based research method, an attempt has been made to collect and count the moral propositions of this Surah based on interpretations, and finally, their basic and organizing themes have been discovered. The results of the research show that from the 34 verses of Surah Luqman, 175 moral propositions have been extracted, which, after being categorized, can be cited as 108 basic and main moral themes. In the next stages of implementing the content analysis method, the basic themes are classified into two individual and social orientations, separated under the four pillars of each ethical system, including: principles and foundations, premises, requirements, and obstacles, and form the model of the individual and social ethical system based on Surah Luqman. یکی از شبهات مطرح در رابطه با گزاره‌های اخلاقی آیات قرآن کریم، مسئله بی نظمی و پراکندگی است به گونه‌ای که نمی‌توان از آنها الگوی منسجمی جهت طراحی یک نظام اخلاقی ترسیم نمود. این مسئله به صورت ویژه در رابطه با سوره لقمان که مملو از آموزه‌های اخلاقی است، بسیار مطرح بوده و به همین دلیل مفسران تلاش کرده‌اند تا از منظر خود، الگویی برای مباحث اخلاقی بیان شده در این سوره مطرح کنند. در این پژوهش با استفاده از روش تحلیل مضمون به عنوان یک روش تحقیق میان رشته‌ای و متن محور تلاش شده گزاره‌های اخلاقی این سوره مستند به تفاسیر جمع آوری و احصا گردیده و در نهایت، مضامین پایه و سازمان دهنده آنها کشف شوند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد از تعداد 34 آیه سوره لقمان، تعداد 175 گزاره اخلاقی استخراج شده که پس از دسته‌بندی، به عنوان 108 مضمون پایه و اصلی اخلاقی قابل استناد هستند. در مراحل بعدی اجرای روش تحلیل مضمون، مضامین پایه در دو جهت‌گیری فردی و اجتماعی به تفکیک ذیل چهار رکن هر نظام اخلاقی شامل: اصول و مبانی، مقدمات، الزامات و موانع طبقه‌بندی شده و الگوی نظام اخلاق فردی و اجتماعی مبتنی بر سوره لقمان را شکل می‌دهند. https://iued.ilam.ac.ir/article_736315_bc1e3c36be1d006ceaf0ef8b055521c6.pdf