آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث

راهکارهای تربیتی ترویج حجاب اسلامی در بین زنان شهر ایلام (با تأکید بر آموزه ‎های قرآن و حدیث)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه فلسفه. دانشکده الهیات. دانشگاه ایلام. ایلام. ایران
2 گروه جمعیت شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد
3 گروه معارف،دانشکده الهیات، دانشگاه ایلام
10.22034/iued.2025.2059035.2780
چکیده
یکی از دغدغههای والدین در شرایط امروز، نحوه پوشش فرزندان به ویژه دختران است که از مسائل مهم تربیتی هر خانواده است. یکی از جایگاههایی که می‏تواند بستر مناسبی برای نهادینهسازی فرهنگ پوشش صحیح باشد، نهاد تعلیم و تربیت است. پژوهش حاضر با هدف کاربردی «ارائه راهکارهای تربیتی ترویج عفاف و حجاب اسلامی به منظور کاهش کمحجابی و بیحجابی در بین زنان شهر ایلام» و با روش کیفی انجام شد. مشارکتکنندگان تحقیق 33 نفر از زنان 17 تا 60 ساله ساکن شهر ایلام بودند که با روش نمونه­گیری هدفمند انتخاب شدند. متن مصاحبه‏ها پس از پیاده‏سازی، با روش تحلیل تماتیک مورد تحلیل قرار گرفتند. در فرایند تحلیل، دو مقوله اصلی ساخته شد: ترویج حجاب و عفاف در محیطهای آموزشی و ترویج حجاب و عفاف در خانواده. نتایج نشان داد که، از نظر شرکتکنندگان تحقیق راهکار «ترویج حجاب و عفاف در محیطهای آموزشی» در قالب پنج راهکار جزئیتر (مقوله فرعی) قابل‌اعمال است: اجرای دستورالعمل حجاب در محیط‏های آموزشی؛ استفاده از مشاوران مذهبی و روانشناسی در محیطهای آموزشی؛ آموزش حجاب در مدرسه، مهد و آموزشگاه؛ اسلامی کردن لوازمات دانشآموزان و کتابهای آموزش زبان انگلیسی و استخدام مدرسان و مربیان محجبه و معتقد. راهکار «ترویج حجاب و عفاف در خانواده» نیز از طریق پنج راهکار جزئی (مقوله فرعی) قابل‌اجراست: دینداری و الگوی تربیتی خانواده؛ همسویی فکری و تربیتی معلمان با والدین؛ نهادینه کردن دین و حجاب از کودکی؛ تهیه پوشاک و ملزومات حجاب برای فرزندان و آموزش حفظ حریم خانواده. در نهایت نظر مشارکت‏کنندگان با الگوی قرآنی و روایی مطابقت داشت.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Educational strategies for promoting Islamic hijab among women in Ilam city (with emphasis on the teachings of the Quran and Hadith)

نویسندگان English

shamsollah seraj 1
Fariba Norollahzadeh 2
Shahnaz safarbegi 3
1 Department of Philosophy. Faculty of Theology. University of Ilam. Ilam. Iran
2 Department of Demography, Faculty of Social Sciences, Yazd University
3 Department of Education, Faculty of Theology, Ilam University
چکیده English

 
Abstract
One of the major concerns for parents in today’s circumstances is the mode of dress for their children, particularly daughters, which stands as a critical aspect of family education. The educational institution represents a suitable venue for institutionalizing the culture of proper attire. This applied qualitative research was conducted with the aim of ‘Presenting Educational Strategies for Promoting Islamic Chastity and Hijab to Reduce Partial Hijab and Non-Hijab among Women in Ilam City.’ The participants were 33 women aged 17 to 60 residing in Ilam, selected through purposive sampling. The transcribed interview texts were subsequently analyzed using Thematic Analysis. During the analysis process, two main themes were constructed: Promoting Hijab and Chastity in Educational Settings and Promoting Hijab and Chastity within the Family. The results indicated that, from the participants’ perspective, the strategy of ‘Promoting Hijab and Chastity in Educational Settings’ is applicable through five sub-strategies (sub-themes): implementing the hijab directive in educational environments; utilizing religious and psychological counselors in educational settings; teaching hijab in schools, kindergartens, and training centers; Islamizing students’ necessities and English language textbooks; and hiring veiled and committed teachers and instructors. The strategy of ‘Promoting Hijab and Chastity within the Family’ is also executable through five (sub-strategies): the family’s religious commitment and role as an educational model; intellectual and educational alignment between teachers and parents; institutionalizing religion and hijab from childhood; providing hijab clothing and necessities for children; and teaching the preservation of family privacy. Ultimately, the participants’ views were found to be consistent with the Quranic and narrative models.

کلیدواژه‌ها English

"Educational Solutions"
"Hijab and Chastity"
"Women"
"City of Ilam"
قرآن مجید.
نهج‌البلاغه
ابن‌بابویه، محمد بن علی. (1413ق). من لا یحضره الفقیه (علی‌اکبر غفاری، مصحح). قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه.
ابن‌شهرآشوب، محمد بن علی. (1376). مناقب آل ابی‌طالب (هاشم رسولی، مصحح). قم: علامه.
اعرافی، علیرضا، و ابراهیمی، جواد. (1398). وظیفه خانواده در تربیت دینی فرزندان از منظر سیره. مطالعات فقه تربیتی، 5(11), 6387.
امینی‌زرین، علیرضا، و ربانی، زهرا. (1402). آسیب‌شناسی مفهوم حجاب و عفاف از نگاه صاحب‌نظران حوزه تربیت دینی. مسائل کاربردی تعلیم و تربیت اسلامی، 8(2), 81100.
اولادی، شعبان، جهانبخش، اسماعیل، و محمدی، اصغر. (1398). بررسی اثرات و پیامدهای پدیده بدحجابی و تبرج بر امنیت اجتماعی (مورد مطالعه: زنان و دختران بالای 15 سال شهر تهران). مطالعات امنیت اجتماعی، 10(57), 103141.
جهانگیری‌بابادی، لیلا. (1396). بررسی تجربه زیسته دبیران زن از آموزش عفاف و حجاب به دانش‌آموزان دختر دوره دوم متوسطه شهر اهواز (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه شهید چمران اهواز، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی.
حسینی‌شاه‌عبدالعظیمی، حسین. (1363). تفسیر اثنی‌عشری (جلد 3، چاپ اول). تهران: میقات.
دیلمی، حسن بن محمد. (1376). ارشاد القلوب (سید عباس طباطبایی، مترجم). قم: جامعه مدرسین.
رضایی، صادق، امینی، ایمان، فخاریان، فاطمه، و کرمی‌شهریار، احسان. (1401). نقش تربیتی خانواده در حجاب دختران بر اساس آیات و روایات. مطالعات فقه تربیتی، 16(36), 181200.
رهایی، مجید، و محبوبی، نرگس. (1393). آثار و پیامدهای بدحجابی در حقوق شهروندی. دانش انتظامی سمنان، 4(14), 6791.
سالاری‌فر، محمدرضا، بیاتی، مهدی، و سالاری‌پور، حسن. (1396). مدل نظری آسیب‌شناسی تربیت عفاف و حجاب در ایران. تربیت اسلامی، 12(25), 95117.
سائدعثمان، بی‌بی مرضیه، و تشکری، زهرا. (1399). بدحجابی و پیامدهای آن. پژوهش‌های اسلامی جنسیت و خانواده، 3(4), 924.
سلیمی، محمدرضا، و احمدی، محمدرضا. (1401). نقش اصول اخلاقی خانواده در تربیت اسلامی فرزندان. مطالعات تربیتی و روان‌شناختی خانواده، 4(7), 115132.
طهماسبی، فاطمه. (1401). ترویج فرهنگ حجاب و عفاف در شبکه‌های اجتماعی با استناد به آموزه‌های قرآنی (پایان‌نامه کارشناسی ارشد). دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم.
عسکریان‌بیدگلی، مریم، اطهری، زینب‌السادات، و ستار، حسین. (1397). بررسی نقش تربیت اخلاقی در رعایت حجاب دانشجویان دختر دانشگاه کاشان. زن و جامعه، 9(2), 69103.
جنت، فاطمه، و امینی، کبری. (1401). راه‌های ترویج حجاب در عصر حاضر. تحقیقات قرآنی و حدیثی، 4(8), 3150.
قرائتی، محسن. (1383). تفسیر نور (جلد 3، چاپ یازدهم). تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
کلینی، محمد بن یعقوب. (1367). اصول کافی (جلد 2). تهران: دارالکتاب الاسلامیه.
مجلسی، محمدباقر. (1403ق). بحارالأنوار. بیروت: دار احیاء التراث.
محمدی ری‌شهری، محمد. (1391). میزان الحکمه. قم: مؤسسه فرهنگی دارالحدیث.
میری، سیدمحمدحسین، و فروزانی، معصومه. (1400). شناسایی راهبردهای گسترش پوشش اسلامی در دانشگاه (مورد مطالعه: دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان). تربیت اسلامی، 16(38), 85101.
نوری طبری، حسین. (1411ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. قم: مؤسسه آل‌البیت(ع) لإحیاء التراث.
نیک‌بخش، بهرام. (1398). تحلیل جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر گرایش به حجاب (مطالعه موردی: زنان 18 تا شهرستان لالی). زن و جامعه، 10(1), 365387.
هادیان‌رسانی، الهه. (1396). آسیب‌شناسی عوامل مؤثر بر تربیت دینی دختران. پژوهش‌های میان‌رشته‌ای قرآن کریم، 8(2), 2946.
یزدخواستی، علی، بابایی‌فرد، اسدالله، و کیانی، اعظم. (1397). بررسی عوامل مؤثر بر تربیت دینی دانشجویان دانشگاه کاشان. مطالعات تربیتی، 3(4), 129152.
؟
 
 

  • تاریخ دریافت 07 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 16 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 04 آذر 1404