خودآگاهی و کارکردهای تربیتی آن در بهبود روابط اجتماعی انسان در قرآن و حدیث

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه ایلام

2 استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه ایلام

3 علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه ایلام

10.22034/iued.2019.37201

چکیده

کیفیت زندگی مفهومی پویشی است و از عوامل مختلف تأثیر می‌پذیرد که یکی از آنها وضعیتهای ارتباطی است. خودآگاهی یکی از عناصر بنیادین ارتباط مطلوب به شمار می‍رود که با کارکردهای ویژه خود نقش مهمی در ارتقاء کیفیت روابط اجتماعی و کاهش آسیبهای آن دارد. پژوهش حاضر با هدف بازشناسی مفهوم و مؤلفه‌های خودآگاهی و تبیین دلالتهای آن در تربیت اجتماعی افراد و ارائه راهبردهای قرآنی برای دستیابی به آن، از نتایج تحقیقات روانشناسی و علوم تربیتی بهره گرفته و با عرضه به قرآن و حدیث به تبیین نظر اسلام درباره موضوع و ارائه راهبردهای قرانی برای دستیابی به آن پرداخته است. نتیجه آنکه خودآگاهی با شناساندن باورها و ارزشها، افکار، احساسات و رفتار، نقاط ضعف و قوت، نیازها و خواسته‌ها، و اهداف سبب واقع بینی و برخورد منطقی و سنجیده در رابطه با دیگران می‌شود. کارکردهایی چون شناخت جایگاه و منزلت خود و دیگران، و شناخت تفاوتهای میان فردی و دیگر آگاهی از دیگر کارکردهای خودآگاهی است که به بهبود روابط اجتماعی کمک می‌نماید. از نظر قرآن کریم مهمترین راهبردهای افزایش خودآگاهی ابتدا خداآگاهی و سپس تفکر و تأمل در ابعاد وجودی خود می‌باشد. این نوشتار پژوهشی میان رشته‌ای و توسعه‌ای است که به شیوه کیفی و روش تحلیلی توصیفی نگاشته شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Self-awareness and its educational implications for improving human social relations in the Quran and Hadith

نویسندگان [English]

  • fatemeh seyfaliei 1
  • sohrab morovati 2
  • seyed mohamad reza hosini nia 3
1 ilam u
2 ilam u
3 Quran and Hadith Sciences Faculty of Theology, University of Ilam
چکیده [English]

One of the fundamental elements of good communication is that it plays an important role in promoting the quality of social relations and reducing its damages by its specific functions. The purpose of this study is to recognize the concept and components of self-awareness and explain its implications in social education of individuals and present Qur'anic strategies for achieving it, utilizing the results of psychology and educational sciences research and presenting the Qur'an and hadith to explain the Islamic view on the subject and presentation. It has outlined Qur'anic strategies for achieving it.Consequently, self-awareness results in realistic and thoughtful dealing with others by identifying beliefs and values, thoughts, feelings and behaviors, strengths, needs and desires, and goals. Functions such as recognizing one's own and others' status and dignity, and recognizing interpersonal and other differences are other self-awareness functions that help improve social relationships. According to the Holy Qur'an, the most important strategies for increasing self-awareness are first God-consciousness and then thinking and reflection on its existential dimensions. This is an interdisciplinary and developmental research paper written in a qualitative and descriptive analytical method.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Self-awareness
  • Social Relations
  • Function
  • implication
  • education