روش‌های ایجاد و تعمیق باور به وجود خداوند در تربیت اعتقادی براساس سیره امام رضا (ع)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دوره دکتری مدرسی معارف دانشگاه فردوسی مشهد

2 استاد یار دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

تربیت اعتقادی مهم‌ترین بخش نظام جامع تربیتی اسلام است که در آن اصول اعتقادات اسلام؛ یعنی باور به خداوند، پیامبران، امامت و معاد به متربی منتقل می‌شود. در این بین، اعتقاد به وجود خداوند اصل و بنیاد دیگر باورها به‌شمار می‌رود. از آنجا که اسلام، نظام تربیتی ویژه خود را ارائه کرده‌، لازم است تا روش‌های مناسب با اصول اعتقادی اسلام بر مبنای متون اسلامی استخراج شده و تعیین شوند. یکی از منابع استخراج روش‌های تربیتی، سیره قولی و عمل امامان معصوم  از جمله امام همام علی بن موسی الرضا  است که به اعتبار فرصت تاریخی ویژه‌ای که برای آن حضرت پدید آمد‌‍، می‌تواند منبع سرشاری از نظامات تربیتی را دربر داشته باشد. مقاله حاضر با این پیش فرض، به تبیین روش‌های تربیت اعتتقادی با هدف ایجاد باور به وجود خداوند بر اساس سیره و سخنان حضرت رضا  پرداخته است. روش‌هایی؛ مانند تکرار مفروضات بدیهی با شیوه‌های همراه با تمثیل جذاب و نوآورانه، ایجاد انس و احساس محبت به خداوند، عقل‌گرایی، علم آموزی، استدلال‌ محوری، پاسخ‌دهی به شبهه و ابطال دیدگاه‌های رقیب، برجسته‌سازی و ایجاد اهمیت و تفهیم غیر مستقیم، مهم‌ترین روش‌های قابل برداشت از سخنان حضرت رضا  در ایجاد باور به وجود خداوند است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Methods of Bringing About the Belief in God in Religious Education Focusing on Imam Reza’s Narrations

نویسندگان [English]

  • seyedabolghasem mosavi 1
  • Muhammad Reza Jawahiri 2
  • Ayub Akrami 2
1 Ph.D. Candidate in Religious Studies Lectureship, Ferdowsi University of Mashhad .researcher of Astan-e Quds-e Razavi Research Institute
2 Assistant Professor, Department of Religious Studies Lectureship, Ferdowsi University of Mashhad
چکیده [English]

Abstract: Belief education is the most important part of the comprehensive educational system of Islam, in which the principles of Islamic beliefs - belief in God, the Prophets, Imamate and Resurrection - are transmitted to Methabi. Meanwhile, belief in the existence of God is the foundation of other beliefs. Given the direct involvement of parents and close relatives of each person, especially children, it is essential to establish the best ways to do this in order to institutionalize and maintain it in the audience. Since Islam, especially in the Shiite tradition, has provided its own educational system, it is necessary to determine these methods based on Islamic teachings. In this field, the sin and the words of the infallibles are very important for the believers. Therefore, in this article, explanations of the methods of reciprocal education with the aim of creating belief in the existence of God based on the soul and the words of Hazrat Raza have been discussed. Repeating obvious assumptions with attractive and innovative ways, creating humankind and feeling of love for God, rationalism, learning science, central argumentation, eliminating doubt, and defeating competing views, highlighting and creating the importance and indirect knowledge, are the most important ways to be taken from the words of the Prophet Reza is in creating belief in the existence of God.

کلیدواژه‌ها [English]

  • education
  • Belief
  • religious education
  • Educational Methods of Imam Reza
  • belief in the existence of God

منابع

  1. ابن‌بابویه، محمدبن‌علی؛ التوحید؛ تصحیح هاشم حسینی؛ قم، جامعه مدرسین، 1398ق.
  2. ـــــــــــــــــــــ؛ معانی الاخبار؛ تصحیح علی‌اکبر غفاری؛ قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1403ق.
  3. ابن‌سینا، حسین‌بن‌­عبدالله؛ الإشارت و التنبیهات؛ قم، نشر البلاغة، 1375ش.
  4. ابن‏منظور، محمد‌بن‌­مکرم؛ لسان العرب؛ بیروت، دار صادر، 1414ق.
  5. اعرافی، علیرضا؛ فقه تربیتی؛ قم، پژوهشکده حوزه و دانشگاه، 1387ش.
  6. اعرافی، علیرضا؛ موسوی، سید نقی؛ «تربیت اعتقادی فرزندان از منظر فقه»؛ کاوش‌های نو در فقه اسلامی، شماره 2، سال 20، قم، 1392ش.
  7. آقا بزرگ تهرانی، محمدمحسن؛ الذریعة الی تصانیف الشیعه؛ نجف، مطبعة الغری، 1355ش.
  8. حق‏شناس، علی­محمد و دیگران؛ فرهنگ هزاره؛ تهران، فرهنگ معاصر، 1381ش.
  9. خوانساری، محمد؛ منطق صوری؛ تهران، دیدار، 1394ش.
  10. خویی،‌ سید ابوالقاسم؛ معجم رجال الحدیث؛ بی­نا، 1413ق.
  11. جواهری، محمد؛ المفید من معجم رجال الحدیث؛‌ چاپ دوم، قم، مکتبة المحلاتی، 1424ق.
  12. دهخدا، علی اکبر؛ فرهنگ دهخدا؛ تهران، چاپ سیروس، 1338ش.
  13. راغب اصفهانی، حسین‌بن‌­محمد؛ المفردات فی غریب القرآن؛ دمشق- بیروت، دارالعلم- دارالشامیه، 1412ق.
  14. سبحانی، جعفر؛ کلیات فی علم الرجال؛ چاپ سوم، قم، مؤسسة نشر اسلامی، 1414ق.
  15. شرتوتی، سعید؛ اقرب الموارد؛ قم، مکتبة آیة­الله العظمی المرعشی النجفی، 1403ق.
  16. شهید ثانی، زین­الدین؛ منیة المرید؛ قم، مکتب الإعلام الإسلامی، 1409ق.
  17. صادقی، منصوره­سادات؛ مظاهری، محمدعلی؛ حیدری، محمود؛ «تصور از خدا در روش‌های تربیت دینی متفاوت»؛ روان‌شناسی، شماره 4، سال 11، 1386ش.
  18. صانعی، سیدمهدی؛ پژوهشی در تعلیم و تربیت اسلامی؛ مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد، 1375ش.
  19. صدرالمتألهین شیرازی، محمد؛ منطق نوین (اللمعات المشرقیة فی الفنون المنطقیة)؛ ترجمه و شرح عبدالحسین مشکوة الدینی؛ تهران، نصر، بی‏تا.
  20. طوسی، محمد‌بن‌­حسن؛ الامالی؛ قم، دارالثقافه، 1414ق.
  21. ــــــــــــــــــــ؛ الفهرست؛ تصحیح سید محمدصادق آل بحرالعلوم؛ نجف اشرف، المکتبة الرضویه، بی­تا.
  22. عرفانیان، غلامرضا؛ مشایخ الثقات؛ قم، مؤسسة نشر اسلامی، 1417ق.
  23. عطاردی قوچانی، عزیز­الله؛‌ اخبار و آثار حضرت امام رضا (ع)؛ تهران، عطارد، 1388ش.
  24. علی‌بن‌­موسی‌الرضا؛ صحیفة الامام الرضا (ع)؛ تصحیح محمدمهدی نجف؛ مشهد، کنگره جهانی امام رضا (ع)، 1406ق.
  25. فراهیدی،‌ خلیل‌بن‌­احمد؛ العین؛ قم، هجرت، 1410ق.
  26. فنا، فاطمه؛ «تصور و تصدیق»؛ دانشنامه جهان اسلام، تهران، بنیاد دایرة­المعارف اسلامی، 1393ش.
  27. فیض کاشانی، محمد‌بن‌­مرتضی؛ المحجة البیضاء فی تهذیب الاحیاء؛ تصحیح علی‌اکبر غفاری؛ بیروت، مؤسسه اعلمی للمطبوعات، 1403ق.
  28. کلینی،‌ محمد‌بن‌­یعقوب؛ الکافی؛ تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1365ش.
  29. گروه نویسندگان؛ فلسفه­ی تعلیم و تربیت؛ چاپ هفتم، قم، دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، 1384ش.
  30. گروه نویسندگان؛ تربیت دینی در جامعه اسلامی معاصر؛ قم، مؤسسه امام خمینی، 1388ش.
  31. مجلسی، محمدباقر؛ بحار الأنوار؛ بیروت، دار احیاء التراث الاسلامی، 1403ش.
  32. ــــــــــــــــــ؛ مرآة العقول؛ تهران، دار الکتب الاسلامیه، 1404ق.
  33. محمدی، سیف­الدین؛ اصول دین بررسی تعریف و مصادیق آن از دیدگاه متکلمان؛ تحقیقات اسلامی، 1373ش.
  34. مصطفوی، حسن؛ التحقیق فی کلمات القرآن الکریم؛ تهران،‌ بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1426ق.
  35. مطهری، مرتضی؛ اصول فلسفه و روش رئالیسم؛ تهران، صدرا، 1390ش.
  36. ــــــــــــــ؛ تعلیم و تربیت در اسلام؛ تهران، صدرا، 1373ش.
  37. ــــــــــــــ؛ ده گفتار؛ تهران، صدرا، 1390ش.
  38. مهیار، رضا؛ فرهنگ ابجدی؛ بی‌نا، بی­تا.
  39. نجاشی،‌احمد‌بن‌‌­علی؛ ‌رجال النجاشی فهرست اسماء مصنفی الشیعه؛ تصحیح سیدموسی شبیری زنجانی؛ قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1407ق.
  40. نمازی شاهرودی، علی؛ مستدرکات علم رجال الحدیث؛ تهران، ابن‌‌المؤلف، 1415ق.
  41. هیثمی، نورالدین؛ مجمع الزوائد و منبع الفوائد؛ بیروت، دارالکتب العلمیه، 1408ق.
  42. یوسف ثانی،‌ محمود؛ «تصور و تصدیق»؛ دایرة­المعارف بزرگ اسلامی؛ تهران، مرکز دایره­المعارف بزرگ اسلامی، 1387ش.
  43. Grant, C. 1968. “A Note on ‘Secular’ Education in the Nineteenth Century.” British Journal of Educational Studies 16(3), 308–317.