بررسی آثار تربیتی روش «اعطای بینش» در قرآن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دبیر آموزش وپروش شهرستان سبزوار

2 دانشیار دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

روش «اعطای بینش» یکی از روش‌های مهم و مؤثر تربیتی است که در کتب تربیت اسلامی موردتوجه و تأکید قرار گفته است و ازآنجا‌که قرآن برای تربیت و هدایت انسان نازل‌ شده، در آیات متعددی، علل و عوامل کسب بصیرت و پیامدهای آن نیز تبیین شده است. این پژوهش، پس از نقد و تحلیل آیات مربوطه و تبیین کیفیت اعطای بینش توسط آیات، به دنبال بررسی و تبیین تأثیرات روش «اعطای بینش» در قرآن، در دو محور «نظام هستی» و «دنیا»، با تکیه بر تفاسیر امامیه است. این روش می‌تواند به انسان، فهم عمیق و گسترده­ای درباره­ی قوانین جهان هستی ارائه دهد تا انسان در پرتو آن، به یک زندگی ایده‌آل و مطلوب و موردنظر آموزه‌های دینی دست یابد. از میان این بینش‌ها می­توان به خدا را شاهد و ناظر اعمال دانستن؛ تمام هستی را تحت احاطه‌ی او دیدن و همه‌ی موجودات را مستفیض به فیض رحمت الهی دانستن؛ درک ویژگی‌های دنیای ممدوح و مذموم و حدود و ثغور استفاده از آن اشاره کرد. بینش و بصیرت به‌دست‌آمده از این آیات، به همراه ایمان و عمل، راه رسیدن به سعادت و خوشبختی را هموار می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

TheThe Examination of the educational effects of the method of "" offering insight" in Quran

نویسندگان [English]

  • hojatallh hokmabadi 1
  • Gholamreza Raysian 2
1 دبیر آموزش وپروش شهرستان سبزوار
2 Head of Department, Department of Quranic Sciences and Hadith, Faculty of Theology and Islamic Sciences of Ferdowsi University of Mashhad
چکیده [English]

Abstract
The method of ‘offering insight’ is one of the salient and effective educational methods stressed in the Islamic books. As 
The method of ‘offering insight’ is one of the salient and effective educational methods stressed in the Islamic books. As the Qur''''''''an was revealed for guiding and educating humankind, numerous causes and effects of insight acquisition have been explicated therein. Evaluating the relevant verses and explaining the quality of offering insight to the verses, this study seeks to assess the effects of this method in two respects: the ‘Creation system’ and ‘the world’ relying on Imamate. This method can offer deep and extensive insights into the laws of the universe so as to achieve an ideally desired religious life. Amongst such insights are: seeing God as the all-knowing power observing one’s deeds, seeing all beings under His control, finding all creatures gifted by His all-embracing compassion and realizing the features of valued and devalued worlds as well as their restraints. The insights gained by these verses together with faith and good deeds pave the way for prosperity. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Key words:: Creation system
  • World
  • educational effects
  • offering insight

منابع و مآخذ:

  • قرآن مجید؛ مترجم: محمدمهدی فولادوند؛ تهران، دار القرآن الکریم، 1415ق.
  • ابن‌فارس، احمد؛ معجم مقاییس اللغة؛ قم، مکتب الاعلام الاسلامی، 1404ق.
  • ابن‌منظور، محمد‌بن­مکرم؛ لسان العرب؛ بیروت، دار صادر، 1414ق.
  • باقری، خسرو؛ نگاهی دوباره به تربیت اسلامی؛ تهران، مدرسه، 1380ش.
  • بستانى، فواد افرام؛ فرهنگ ابجدی؛ چاپ دوم، تهران، اسلامی، 1375ش.
  • جاهد، حسینعلی؛ اصول و فلسفه تعلیم و تربیت و تعلیم و تربیت اسلامی؛ تهران، جهش، 1387ش.
  • جوهری، اسماعیل­بن­حماد؛ الصحاح؛ بیروت، دار العلم للملایین، 1410ق.
  • حسینى همدانى، محمدحسین؛ انوار درخشان؛ تهران‏، کتاب‌فروشی لطفى‏، 1404ق.
  • داور پناه، ابوالفضل؛ انوار العرفان فى تفسیر القرآن؛ تهران، صدر، 1375ش.
  •  دهخدا، علی‌اکبر؛ لغت‌نامه؛ تهران، دانشگاه تهران، 1373ش.
  •  راغب اصفهانى، حسین­بن­محمد؛ مفردات ألفاظ القرآن؛ بیروت، دار القلم‏، 1412 ق.
  •  رسولی محلاتی، سید هاشم؛ کیفر گناه؛ چاپ دهم، تهران، کتابخانه صدر، 1368ش.
  •  رفیعی، بهروز؛ آراء دانشمندان مسلمان در تعلیم و تربیت؛ تهران، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، بی‌تا.
  •  سبحانی، جعفر؛ «اسماء و صفات خدا در قرآن»؛ درس‌هایی از مکتب اسلام، شماره 10، 1376ش.
  •  شریعتى، محمدتقی؛ ‏تفسیر نوین؛ تهران، شرکت سهامى انتشار، 1346ش.
  •  شریف لاهیجى، محمدبن­على؛ تفسیر شریف لاهیجى؛ تهران، دفتر نشر داد، 1373ش.
  •  طالقانى، سید محمود؛ پرتوى از قرآن؛ چاپ چهارم، تهران، شرکت سهامى انتشار، ‏1362 ش.
  •  طباطبائی، محمدحسین؛ آموزش دین؛ تنظیم: مهدی آیت‌الله‌ی (دادور)؛ قم، جهان‌آرا، 1368ش
  •  ـــــــــــــــــــــ؛ المیزان فى تفسیر القرآن؛ چاپ پنجم، قم‏، دفتر انتشارات اسلامى،‏1417ق‏،
  •  طبرسى، فضل­بن­حسن؛مجمع‌البیان فى تفسیر القرآن‏؛ چاپ سوم، تهران، ناصرخسرو، 1372ش.
  •  طوسى، محمد­بن­حسن؛ التبیان فی تفسیر القرآن؛ بیروت، دار احیاء التراث العربى، بی‌تا
  •  طیب، سید عبدالحسین؛ ‏اطیب البیان؛ چاپ دوم، تهران، اسلام‏، 1378ش.
  •  عاملى، ابراهیم‏، تفسیر عاملی؛ تهران، صدوق، 1360ش. ‏
  •  عمید، حسن؛ فرهنگ عمید؛ تهران، انتشرات امیرکبیر، 1360ش.
  •  فراهیدى، خلیل‌بن­احمد؛ العین؛ قم، هجرت، 1410ق.
  •  فیومى، احمدبن­محمد؛ المصباح المنیر؛ چاپ دوم، قم، موسسه دار الهجرة، 1414 ق.
  •  قرائتى، محسن؛ تفسیر نور؛ چاپ یازدهم، تهران، مرکز فرهنگى درس‌هایی از قرآن‏، 1383ش.
  •  قرشى، سید علی‌اکبر؛ قاموس قرآن؛ چاپ ششم، تهران، دار الکتب الاسلامیه‏، 1371ش.
  •  قرشى، سید علی‌اکبر؛ تفسیر احسن الحدیث‏؛ چاپ سوم، تهران، بنیاد بعثت‏، 1377ش.
  • کلینى، محمدبن­یعقوب؛ الکافی؛ ‏چاپ چهارم، تهران، دار الکتب الإسلامیة، 1407ق.
  • گنابادى، سلطان محمد؛ تفسیر بیان السعادة فى مقامات العبادة؛ چاپ دوم، بیروت، مؤسسه الأعلمی للمطبوعات‏، 1408ق
  •  مترجمان‏؛ تفسیر هدایت؛ مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامى آستان قدس رضوى، ‏‏1377ش.
  • محمدقاسمی، حمید، روش‌های تربیتی در داستان‌های قرآن؛ تهران، شرکت چاپ و نشر بین‌الملل،1389
  •  مصطفوی، حسن؛ التحقیق؛ تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب،1362ش.
  •  مطهری، مرتضی؛ جهان‌بینی توحیدی؛ چاپ سوم، تهران، صدرا، 1368ش.
  •  معین، محمد؛ فرهنگ فارسی؛ چاپ چهارم، تهران، امیرکبیر، 1360ش.
  •  مکارم شیرازى، ناصر؛ تفسیر نمونه‏؛ تهران‏، دار الکتب الإسلامیة، 1374ش.
  •  موسوى سبزوارى، عبدالاعلى؛ مواهب الرحمان؛ چاپ دوم، بیروت، موسسه اهل‌بیت (ع)، 1409ق.
  •  نجفى خمینى، محمدجواد؛ تفسیر آسان؛ تهران، انتشارات اسلامیه‏، 1398ق