خودانگیزشی و عوامل موثر در آن از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری دانشگاه تهران

چکیده


خودانگیزشی، نیرویی اکتسابی است که انسان با دستیابی به آن، بدون اثرپذیری از چالشها یا مشوقهای بیرونی، می تواند خود را به انجام یا اجتناب از کاری مکلف کند. قرآن و نهج البلاغه، دستیابی به چنین نیروی عظیمی را برای رسیدن انسان به کمالی که خداوند برای او در نظر گرفته است، ضروری می دانند و راهکارهای عملی ای برای رسیدن به خودانگیزشی بیان کرده اند که هریک می تواند عامل ایجاد یا تقویت خودانگیزشی در انسان باشد. اولین عامل، اعتقاد به حبّ خداوند نسبت به مخلوقات است که توجه به تجلیّات آن، انسان را در این مسیر یاری می دهد. عامل دوم، هدفمندی است که در ایجاد و دوام خودانگیزشی نقش اساسی دارد. عامل سوم، تربیت نفس بعنوان عاملی موثر در کنترل خواستهای نفسانی به منظور رسیدن به خودانگیزشی است. عامل چهارم، داشتن نگرش پندپذیر و عبرت آموز در زندگی و آخرین عامل، الگوپذیری مناسب در راستای هدف اصلی زندگی است. در این مقاله سعی شده بر اساس آیات و روایات و با تاکید بر سخنان امام علی(ع) در نهج البلاغه، این عوامل، شناسایی و تجزیه تحلیل شوند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Self-motivation and its Effective Factors from the Point of View of the Quran and Nahj al-Balaghah

نویسندگان [English]

  • Abdolhadi Faghhizadeh 1
  • Zahra Momeni 2
1 Professor of Tehran University
2 Phd student of Tehran University
چکیده [English]

 
Self-motivation is an acquired power that drives you to do things or avoid doing anything, Without affecting the opinions of othcters or living conditions. Since the Quran and Nahj al-Balaghah are necessary to achieve such a powerful and influential force in order to achieve human prosperity and the true perfection which God has placed upon him, they have stated some practical ways in which each one is the cause of self-inductance in humans. The first factor is belief in God''''''''''''''''s sake of God toward man as his creator, which manifests many manifestations in human life, and each one helps mankind in achieving self-motivation. The second factor is purposefulness in life; the goal is to act as a stimulant in human life, which, depending on its type and its choice, is effective in creating and sustaining self-motivation. The third is self-esteem because it is not possible to master human self-motivation when it comes to controlling the self-fulfilling needs. The fourth factor, linked to the type of human attitude, is the perception of man''''''''''''''''s knowledge and knowledge of the smallest details of the periphery of the world. The last factor is human modeling, so that by choosing the right pattern and according to its purpose and following it, one can go faster and faster with the path to self-motivation. In this research, after explaining the concept of self-motivation, we have identified and analyzed the factors influencing it, based on its teachings and Nahj al-Balaghah.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: motivation
  • self-motivation
  • purposefulness in life
  • self-education
  • learning & Template

منابع

  1. قرآن کریم، ترجمه سید علی موسوی گرمارودی، انتشارات قدیانی، تهران، 1384
  2. نهج البلاغه، ترجمه سید علی موسوی گرمارودی، انتشارات قدیانی، تهران، 1394
  3. عهد جدید، ترجمه پیروز سیار، نشرنی، تهران، 1387
  4. آمدی، عبد الواحد بن محمد، غررالحکم و دررالحکم، دارالکتاب الاسلامی، قم، 1378
  5. ابن میثم(میثم بن علی بن میثم بحرانی)، شرح نهج البلاغه، دفتر نشر الکتاب، بی جا، 1363
  6. بحرانى، سید هاشم، ‏البرهان فى تفسیر القرآن‏، بنیاد بعثت ،تهران‏1416، ق
  7. تهرانی، مجتبی، حب دنیا؛ نگرش ابزاری به دین برای نیل به دنیا، پاسدار اسلام، شماره373، دی 1391
  8. حسن زاده آملی، حسن، دروس معرفت نفس، قم، انتشارات الف لام میم،  1307
  9. خوانساری، جمال الدین محمد، شرح غررالحکم و دررالحکم، انتشارات دانشگاه تهران، تهران، 1366ش
  10. راغب اصفهانى، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن‏، دارالعلم الدار الشامیة، تحقیق: صفوان عدنان داودى، ‏دمشق بیروت، ‏1412 ق
  11.  رفعت نژاد، محمد تقی، تفسیر حکمت تکرار<تمثیل دنیا> در قرآن، مطالعات تفسیری، شماره 14، 1392
  12. زنجانی، حسین، انگیزه های حرص، درسهایی از مکتب اسلام، شماره 12، 1322
  13.  سید قطب، سید بن قطب بن ابراهیم(سید قطب)، فی ظلال القرآن، دارالشرق، بیروت-قاهره، 1412ق
  14.  طالقانی، محمود، پرتوی از نهج البلاغه، تصحیح محمد مهدی جعفری، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چ دوم، تهران، 1374.
  15.  طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، انتشاراتجامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، 1417ق
  16.  طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، انتشارات ناصر خسرو، تهران،1372
  17.  طوسی، محمدبن حسن، التبیان فی تفسیرالقرآن، احیاء التراث العربی، بیروت، بی تا
  18. غریب نواز، نادر، قدرت کوه در انگیزش و خودباوری، دردانش، کرج، بهمن 1390
  19.  فوزی، یحیی، نقش حکومت در تربیت، اسلام و پژوهش های تربیتی، شماره 5، بهار1390
  20.  قرشی، علی اکبر، قاموس قرآن، دارالکتب الاسلامیه، تهران، 1371ش
  21.  کلینی، محمدبن یعقوب، الکافی، دارالکتب الاسلامیه، تهران، 1388.
  22.  گلایری، علی، دنیاگرایی یا سرگردانی مدرن، رواق اندیشه، شماره49، دی1384
  23.  مارشال ریو، جان، انگیزش و هیجان، ترجمه یحیی سیدمدرسی، تهران، نشر ویرایش، 1395.
  24.  مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار(ع)، موسسه الوفاء، بیروت، 1403ق
  25.  مصباح یزدی، محمدتقی، خدا‌شناسی ؛ تحقیق و بازنگری: امیررضا اشرفی، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، 1389.
  26.  مصباح یزدی، محمد تقی، مقاله"مفهوم الهام در قرآن"، پایگاه اطلاع رسانی آثار آیت الله مصباح یزدی (mesbahyazdi.ir)، اردیبهشت 1390
  27.  مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، تهران، 1360
  28.  مطهری، مرتضی، مجموعه آثار/سیری در نهج البلاغه، صدرا، تهران، 1378ش
  29.  معادیخواه، عبدالمجید، فروغ بی پایان، نشرذره، تهران، 1378
  30.  معادیخواه، عبدالمجید، فرهنگ آفتاب، نشرذره، تهران، 1372
  31.  مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، دارالکتب الاسلامیه، تهران، 1374
  32.  ملاصدرا(محمدبن ابراهیم شیرازی،صدرالدین)، الاسفار الاربعة فی حکمة المتعالیة، بی جا: کتابچی، بی تا
  33.  نکونام، محمدرضا، مقامات عارفان، شرح تفصیلی دو نمط نهم و دهم الاشارات و التنبیهات ابن سینا، صبح فردا، تهران، 1393
  34.  نوری، نجیب الله، بررسی پایه های روانشناختی و نشانگان صبر در قرآن، روانشناسی و دین، شماره4، 1387
  35. ویتلی، دنیس، از انگیزش تا حرکت انگیزشی، ترجمه امیربهنام، نسل نواندیش، تهران،1390