الگوی مفهومی تربیت عاطفی با رویکردی بر نهج‌البلاغه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد

2 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی

چکیده

به سبب آنکه عواطف و احساسات، تأثیر فراوانی در بروز رفتارها دارند، تربیت عاطفی اهمیت بسیاری دارد؛ اما مسئله‌ی پژوهش این است که امروزه، جای اندیشه‌های اسلام و به‌طور خاص، نهج‌البلاغه برای تربیت عاطفی در کنار آموزه‌های سایر مکاتب تربیتی، خالی است؛ بنابراین، در پژوهش حاضر به روش توصیفی- تحلیلی، اصول و روش‌های تربیت عاطفی با تأکید بر دیدگاه امام علی علیه‌السلام بررسی شده است. ابزار پژوهش، فیش بوده و داده‌ها، به­صورت کیفی تجزیه ‌و تحلیل شده‌اند. هدف پژوهش، ارائه‌ی اصول و روش‌های کاربردی به متولیان امر تعلیم و تربیت است تا بتوانند با الهام گرفتن از اندیشه‌های حضرت علی(ع) در کتاب گران‌قدر نهج‌البلاغه، در امر تربیت دانش‌آموزان اهتمام ورزند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد: 1. برخی از اصول تربیت عاطفی عبارت‌اند از ابراز محبت، بردباری، خوش‌بینی؛ 2. برخی از روش‌های تربیت عاطفی عبارت‌اند از: اعتدال در محبت، کنترل خشم، صله‌ی رحم و برخورد با گشاده­رویی. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که در نهج‌البلاغه، از تربیت عاطفی افراد غفلت نشده و دستورالعمل­هایی برای رشد متربیان، در این ساحت تربیتی معرفی شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Conceptual Model of Emotional Education with an Approach to Nahj al-Balagh

نویسندگان [English]

  • Mohsen Farmahini Farahani 1
  • Salman Rezvankhah 2
1 Associate Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities, Shahed University.
2 Ph.D. Student of Philosophy of Education, Faculity of Psychology and Educational Sciences, Kharazmi University
چکیده [English]

Because emotions have a lot of effects on behaviors, emotional education is very important. But the issue of research is that today the ideas of Islam and in particular, Nahj al-Balagha for the education of affections are nowhere near the teachings of other educational schools. So in this research, the descriptive-analytical method, principles and methods of emotional education with emphasis on the viewpoint of Imam Ali (AS) has been studied. The research tool is Fischer and the data are analyzed qualitatively. The purpose of this research is to provide principles and methods for practicing educators in order to inspire the high ideas of Nahj al- Balagha to educate students. The findings of the study are seven educational principles and sixteen educational methods. The results of the research show that in Nahj al-Balaghah the emotional education of the neglected people and guidelines for the development of educators and parents in this educational field has been introduced.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Emotional Education
  • Imam Ali (AS)
  • Methods of Education
  • Principles of Education
  • Nahj al-Balaghah
  • قرآن کریم.
  • ابن­میثم بحرانی، میثم ­ابن علی؛ شرح نهج‌البلاغه ابن­میثم؛ ترجمه‌ی محمد صادق عارف و همکاران؛ مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی، 1375ش.
  • احمدی، محمد رضا؛ «نقش صله‌ی رحم در بهداشت روانی»، معرفت. 46، 1380ش.
  • باقری، خسرو؛ نگاهی دوباره به تعلم و تربیت اسلامی؛ تهران: مدرسه، 1385ش.
  • بهشتی، سعید؛ «روش‌های تربیت عقلانی در سخنان امام علی(ع)»، مجموعه مقالات برگزیده‌ شده همایش تربیت در سیره و کلام امام علی(ع)، 1379ش.
  • تمیمی آمدی،‌ عبدالواحد­بن محمد؛ غررالحکم و درر الکلم؛ ترجمه­ی محمد خوانساری؛ تهران: دانشگاه تهران، 1373ش.
  • جعفری تبریزی، محمد تقی؛ شرح نهج‌البلاغه؛ تهران: موسسه توین و نشر آثار علامه جعفری، 1388ش.
  • حسین­زاده، علی و قاسمی گورتی، هاجر؛ «تبیین مهم‌ترین روش‌های عاطفی آسیب‌زا در تربیت با تکیه ‌بر آیات قرآن کریم و احادیث ائمه(ع)»، پژوهشنامه‌ی معارف قرآنی، شماره 22، 1394ش.
  • خوانساری، محمد؛ شرح غررالحکم و درر الکلم؛ با مقدمه و تصحیح میر جلال‌الدین حسینی ارموی؛ تهران: دانشگاه تهران، 1360ش.
  • ساروخانی، باقر؛ روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی؛ تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1378ش.
  • سید رضی، ابوالحسن محمدبن­الحسین؛ نهج‌البلاغه؛ ترجمه‌ی محمد دشتی؛ قم: دفتر تاریخ و مطالعات اسلامی، 1382ش.
  • شریعتمداری، علی؛ تعلیم و تربیت اسلامی؛ تهران: امیرکبیر، 1379ش.
  • فقیهی، علی ‌نقی و نجفی، حسن؛ «عوامل تربیت عاطفی فرزندان در خانواده؛ برگرفته از احادیث»، اسلام و پژوهش‌های تربیتی، شماره 2، 1392ش.
  • مجلسی، محمد باقر؛ بحارالانوار؛ بیروت: دارالاحیاء التراث، 1400ق.
  • مرتضوی، سید محمد؛ اصول و روش‌ها در نظام تربیتی اسلام؛ تهران: امام محمد باقر(ع)، 1378ش.
  • مکارم شیرازی، ناصر؛ تفسیر نمونه؛ قم: دارالکتب الاسلامیه، 1374ش.
  • ـــــــــــــــــــ؛ پیام امام امیرالمؤمنین(ع) شرح تازه و جامعی بر نهج‌البلاغه؛ قم: امام علی بن ابی‌طالب(ع)، 1390ش.
  • نجفی، محمد؛ متقی، زهره و نصرتی هشی، کمال؛ «سازمان‌دهی نظام تربیت عاطفی مبتنی بر آموزه‌های قرآنی»، پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، شماره 29، 1394ش.
  • هاشمی­نسب، فریبا و علوی، سید حمید رضا؛ «ویژگی‌های انسان تربیت ‌یافته (فرهیخته) در بعد عاطفی از منظر قرآن کریم»، پژوهش‌های تعلیم و تربیت اسلامی، شماره 9، 1393ش.
  • سی، شورت؛ روش‌شناسی مطالعات برنامه درسی؛ ترجمه­ی محمود مهرمحمدی؛ تهران: سمت، 1392ش.
    • Stone, P. The General Inquirer: Acomputer Approach to Content Analysis. Cambridge: Viking, 1996.