آثار تربیتی اختفای زمان قیامت از دیدگاه قرآن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

پرورش روح و روان انسان و تربیت جامعه دینی بر اساس نهادینه کردن آموزه‌های قرآنی، پیوندی ناگسستنی با تاروپود باور به قیامت دارد. یکی از ویژگی­‌های مهم قیامت که علمش نزد پروردگار محفوظ مانده است و پنهان بودنش برای تربیت نفوس بشری، معنا می‌یابد، زمان وقوع آن است که با پایان حیات این جهانی رقم می‌خورد. از منظر قرآن کریم آثاری که بر مخفی بودن زمان قیامت مترتب می‌شود، از یک‌سو فرد را با آزادی در اعمال، مسئولیت‌پذیر می­‌کند و با خوف و رجا، نگرشی امیدبخش فرا روی او قرار می‌دهد و از او تلاش‌گری صادق و پارسا می­‌سازد و از غفلت، ترس، اضطراب و دنیاطلبی رهایی می‌بخشد؛ از سوی دیگر، جامعه‌­ی بشری را به سوی اطاعت‌پذیری، تکلیف‌مداری، اخلاق­محوری و انتظار و آمادگی دائمی جهت حضور در محضر الهی رهنمون می‌کند و سرانجام طیف گسترده­ی دشمنان دین الهی را ناامید و منفعل می‌سازد. در این مقاله درصدد تبیین مهم‌ترین ثمرات تربیتی اختفای زمان قیامت از منظر آیات قرآن با استفاده از دیدگاه مفسرین هستیم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effects of Resurrection Hidden time from Quran’ s Point of View

نویسنده [English]

  • Abdolghasem Karimi
Assistant Professor, Department of Faculty of Theology, Ferdowsi University of Mashhad
چکیده [English]

Growing spirit and mind of human beings and educating the religious society based on inculcating holy Quran's preaches an inseparable tie with the belief to resurrection. One of the important qualities of resurrection that doing it is preserved by the God and it being hidden finds meaning for educating human beings. Its date is determined by the end of the world. From Holy Quran view the symptom that causes the resurrection to be hidden .on the one hand it makes a person responsible for freedom in work and set promising view with fear and hope and makes him an honest hard worker and set free from carelessness- fear- agitation- and secularism. On the other hand, it leads human beings to attend human society to divine presence with compliance- being responsible- ethical- expectation- permanent readiness. Finally, it makes a wide range of enemies of Gods religion passive and desperate. In this essay, we are going to explain the most important educational benefits of concealment of the time of resurrection from the prospective of Quran verses by using the interpreters view.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Resurrection
  • Hidden time
  • responsibility
  • Ethical
  • Expectation
  • Permanent readiness
  • قرآن کریم
  • آلوسی، محمدبن‌عبدالله؛ روح المعانی فی تفسیرالقرآن العظیم؛ بیروت، دارالکتب العلمیه، 1415ق.
  • ابن‌طاووس، علی­بن‌موسی؛ الطرائف فی معرفه مذاهب الطوائف؛ قم، خیام، 1400ق.
  • ابن‌قتیبه، عبدالله‌بن‌مسلم؛ تفسیر غریب القرآن؛ بیروت، دار و مکتبه الهلال، 1411ق.
  • امین، نصرت بیگم؛ تفسیر مخزن العرفان در علوم قرآن؛ بی‌تا.
  • بحرانى، هاشم‌بن‌سلیمان‏؛ البرهان فى تفسیر القرآن‏؛ تهران، بنیاد بعثت، 1416ق. ‏
  • بستانی، فواد افرام؛ فرهنگ المعجم الوسیط؛ ترجمه­ی محمد بندرریگی؛ چاپ چهارم، تهران، اسلامی، 1392ش.
  • ترمذی، محمد؛ سنن ترمذی؛ بیروت، دارالفکر، 1421ق.
  • جوادی آملی، عبدالله؛ معاد؛ قم، اسراء، 1388ش.
  • حسینی‌همدانی، سید محمد؛ انوار درخشان در تفسیر قرآن؛ تهران،بی جا، 1388ق.
  • حرانی، ابن‌شعبه؛ تحفول العقول؛ قم، غفاری، 1363ش.
  • حکیمی، محمدرضا؛ علی، محمد؛ الحیات؛ ترجمه­ی احمد آرام؛ تهران، دلیل ما، 1384ش.
  • حوی، سعید؛ الاساس فی التفسیر؛ قاهره، دارالسلام، 1424ق.
  • راغب اصفهانی، حسین­بن‌محمد؛ مفردات الفاظ القرآن؛ تهران، آرایه، 1387ش.
  • دینورى، عبدالله­بن‌محمد؛‏ تفسیر ابن‌وهب المسمى الواضح فى تفسیر القرآن الکریم‏؛ بیروت، دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون‏ لبنان، 1424ق.
  • سبحانی تبریزی، جعفر؛ منشور جاوید؛ قم، موسسه امام صادق (ع)، 1388ش.
  • سید رضی، حسین؛ نهج‌البلاغه؛ تهران، فیض­الاسلام، 1374ش.
  • شاه­عبدالعظیمی، حسین؛ تفسیر اثناعشری؛ تهران، میقات، 1363ش.
  • صادقى تهرانى، محمد؛ الفرقان فى تفسیر القرآن بالقرآن‏؛ قم، فرهنگ اسلامى‏، 1365ش.
  • صاوی، احمدبن‌محمد؛ حاشیه الصاوی علی الجلالین؛ بیروت، الکتب العلمیه، 1437ش.
  • صدرالدین شیرازی، محمد­بن‌ابراهیم؛ اسرار آلایات؛ ترجمه و تعلیق محمد خواجوی؛ تهران، 1363ش.
  • ــــــــــــــــــــ؛ تفسیر سوره‌های طارق و اعلی و زلزال؛ ترجمه و تعلیق محمد خواجوی؛ تهران، 1363ش.
  • صدرالدین محمد شیرازی؛ الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه؛ بیروت، دارالاحیاء، 1410ق.
  • صدوق، محمدبن‌علی؛ الخصال؛ ترجمه­ی محمدباقر کمره‎ای؛ تهران، کتابچی، 1377ش.
  • طباطبایی، محمدحسین؛ تفسیر المیزان؛ ترجمه­ی محمدباقر موسوی همدانی؛ قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1374ش.
  • طبرسی، فضل بن‌حسن؛ تفسیر جوامع الجامع؛ تصحیح ابوالقاسم گرجی؛ قم، حوزه علمیه، 1412ق.
  • ــــــــــــــــــــــ؛ تفسیر مجمع البیان؛ ترجمه­ی احمد بهشتی، تهران، فراهانی،1372ش.
  • طیب، سید عبدالحسین؛ اطیب البیان فی تفسیرالقرآن؛ تهران، اسلام، 1369ش.
  • طوسی‌، محمدبن‌حسن؛ التبیان فی تفسیر القرآن؛ بیروت، داراحیاء التراث العربی، بی‌تا.
  • فخر رازی، محمدبن‌عمر؛ التفسیرالکبیر مفاتیح الغیب؛ بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1420ق.
  • فیض کاشانی، ملا محسن؛ تفسیر الصافى؛‏ تهران، الصدر، 1415ق.
  • قرشی‌بنایی، علی‌اکبر؛ تفسیر احسن الحدیث، تهران، بنیاد بعثت مرکز چاپ و نشر، 1375ش.
  • قمی، علی­بن‌ابراهیم؛ تفسیر قمی؛ محقق طیب موسوی جزایری؛ قم، مؤسسه دارالکتاب، 1363ق.
  • کاشانی، ملا فتح‌الله؛ منهج الصادقین فی الزام المخالفین؛ تهران، کتاب‌فروشی علمی، 1336ش.
  • مجلسی، محمدباقر؛ بحارالانوار؛ تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1360ش.
  • مطهری، مرتضی؛ آشنایی با قرآن؛ تهران، صدرا، 1376ش.
  • _____؛ زندگی جاوید یا حیات دنیوی؛ تهران، صدرا، 1362ش.
  • مغنیه، محمدجواد؛ تفسیر الکاشف؛ تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1424ق.
  • مکارم شیرازی، ناصر؛ تفسیر نمونه؛ تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1380ق.
  • واحدی، علی­بن‌احمد؛ اسباب نزول القرآن؛ ترجمه­ی علیرضا ذکاوتی بنا؛ تهران، نی، 1383ش.