مؤلفه‌های تربیتی چشم‌انداز جامعه‌ی دینی مبتنی بر قرآن و حدیث

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه فرهنگیان (پردیس نسیبه)

2 استادیار گروه مدیریت پژوهشگاه امام صادق (ع) قم

3 دانشیار گروه قرآن و حدیث دانشگاه ایلام

4 استادیار گروه قرآن و حدیث دانشگاه ایلام

5 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات دانشگاه ایلام

چکیده

هر مجموعه­‌ای در مسیر حرکت خود به سوی کمال، با طراحی چشم‌­اندازی مطلوب، نیل به اهداف اساسی خود را دنبال می­‌کند. در میان عناصر تشکیل‌­دهنده­‌ی چشم‌­انداز تربیتی جامعه­‌ی دینی، مؤلفه­‌های تربیتی، به سبب جهت‌­دهی به اهداف چشم­‌انداز، محوریت داشته و نگارنده بر آن اهتمام دارد. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و نگرشی قرآنی- روایی، برای پاسخ دادن به این سؤال انجام شده است که مؤلفه­‌های تربیتی چشم­‌انداز جامعه‌­ی دینی کدامند؟ یافته‌­های تحقیق حاکی از این است که رشد کمالات انسانی از غایات تربیتی جامعه‌­ی دینی است و با در نظر گرفتن اصل زیربنابودن مسائل تربیتی در خلق چشم‌­انداز جامعه­‌ی دینی به غایت این اهداف، که کارآمدی مؤثرتر جامعه­‌ی دینی در دنیای کنونی است، اشاره می­‌کند. نتیجه آن‌که، مهم‌ترین مؤلفه‌­های تربیتی جامعه‌­ی دینی که در طرح چشم­‌انداز نقش محوری دارند، در ابعاد چهار­گانه­‌ی: «دانایی، توانایی، زیبایی و نیکویی» تقسیم و با استناد به آیات و روایات بررسی شده‌­اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Educational Components of the Perspective of the Religious Society Based on Qur'an and Hadith

نویسندگان [English]

  • Sohrab Morovati 1
  • Ali Baghi Nasrabadi 2
  • Mahdi Akbarnezhad 3
  • Seyed Mohamad Reza Hosini nia 4
  • Abbas Rasuly 5
1 Full Professor of Farhangian University (Nasibe Campus)
2 Assistant Professor of mangement Research Imam Sadiq
3 Associate Professor of Quran and Hadith Sciences, Faculty of Theology, University of Ilam
4 Assistant Professor of Quran and Hadith Sciences, Faculty of Theology, University of Ilam
5 Ph-D Student of Quran and Hadith Sciences, Faculty of Theology, University of Ilam
چکیده [English]

Each set moves towards perfection with a desirable perspective by designing its fundamental goals and it pursues its basic goals. Among the elements that form the educational perspective of the religious community, educational components are focused on the goals of the author due to orientation to the goals of the perspective. The current research is descriptive-analytic and Qur’anic-ritual attitude. To answer this question, “what are the educational components of the perspective of the religious community”? The findings of the research in this regard are that the growth of human perfections is one of the educational goals of the religious community. Considering the principle of underinvestment of educational issues in creating the perspective of the religious community, these goals, which are more effective, is a religious community in the current world. As a result, the most important educational components of the religious community that have a central role in the perspective of the vision are divided into four dimensions: "knowledge, ability, beauty and goodness" and based on verses and narrations, has been studied.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Educational components
  • vision
  • religious community
  • education
  • perspective
  • قرآن کریم؛ ترجمه‌ی آیت‌الله مکارم شیرازی؛ چاپ ششم، تهران: انتشارت دفتر تبلیغات اسلامی، 1389.
  • نهج البلاغة / ترجمه‌ی دشتى؛ چاپ اول، قم: دفتر تبلیغات اسلامی، 1379ش.
  • آمدی، عبدالواحد­بن­محمد التمیمی؛ غرر­الحکم و دررالکلم؛ چاپ اول، قم: دفتر تبلیغات اسلامی، 1366ش.
  • ابن­اثیر جزرى، مبارک بن محمد؛ النهایة فی غریب الحدیث و الأثر؛ محقق و مصحح: محمود محمد طناحى و طاهر احمد زاوى؛ چاپ چهارم، قم: موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان‏، 1367.
  • ابن‌بابویه، محمدبن­على؛ الخصال؛ ترجمه‌ی یعقوب جعفرى؛ چاپ اول‏، قم: نسیم کوثر، 1382ش‏‏.
  • ابن­حنبل، احمد؛ مسند؛ تحقیق: عبد­اللَّه محمد الدرویش، دار الفکر- بیروت، الطبعة الثانیة 1414ق.
  • ابن­شعبه حرانى، حسن­بن­على، تحف­العقول، محقق/مصحح: غفارى، على­اکبر، قم،‏ جامعه مدرسین، چ دوم، 1970م.
  • ابن­فارس، أحمدبن­فارس؛ معجم مقاییس­اللغة؛ مصحح عبدالسلام محمد هارون؛ چاپ اول، قم‏: مکتب الاعلام­الاسلامی‏، 1404 ق‏.
  • ابن­منظور، محمد­بن­مکرم؛ لسان العرب؛ بیروت: دار لسان العرب، 1970م.
  • ثقفى تهرانى، محمد؛ تفسیر روان جاوید؛ چاپ سوم‏، تهران: انتشارات برهان‏، 1398 ق‏.
  • جوادی آملی، عبدالله؛ جامعه در قرآن، تفسیر موضوعی قرآن کریم؛ تحقیق حجةالاسلام مصطفی خلیلی؛ چاپ سوم، قم، مرکز نشر اسراء،، 1389ش.
  • ــــــــــــــــــ؛ تفسیر تسنیم؛ چاپ چهارم، قم: مرکز نشر اسراء، 1389ش.
  • ـــــــــــــــــ؛ جامعه در قرآن، چاپ چهارم، قم: مرکز نشر اسراء، 1387ش.
  • حکیمی، محمد؛ عصر زندگی؛ قم: مؤسسه­ی بوستان کتاب، مرکز چاپ و نشر دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، 1392.
  • داورپناه، ابوالفضل؛ انوار العرفان؛ چاپ اول، تهران: انتشارات صدر، 1375ش.
  • دهخدا، علی‌اکبر؛ لغت‌نامه دهخدا؛ چاپ اول، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1373ش.
  • راغب اصفهانى، حسین­بن­محمد؛ المفردات فی غریب القرآن‏؛ تحقیق: صفوان عدنان داوودی، دمشق بیروت: دارالعلم الدار الشامیة، 1412ق.
  • زبیدی، سید محمدمرتضی؛ تاج العروس من جواهر القاموس؛ بیروت: دارا حیاء التراث العربی، 1406ق.
  • سبحانی­نیا، محمد؛ رفتار اخلاقى انسان با خود؛ چاپ دوم، قم: انتشارات صدرا، 1392.
  • سعدى، محمدجواد؛ پرسمان قرائت قرآن؛ چاپ چهارم، قم، انتشارات صدرا، 1386ش.
  • سیدبن قطب­بن ابراهیم شاذلی؛ فى ظلال القرآن‏؛ چاپ هفدهم، بیروت- قاهره‏: دارالشروق‏، 1412 ق‏.
  • طالقانى، سید محمود؛ پرتوى از قرآن؛ چاپ چهارم‏، تهران: شرکت سهامى انتشار، 1362 ش.
  • طباطبایى، محمدحسین؛ المیزان فى تفسیر القرآن؛ 20جلد، چاپ دوم، قم: اسماعیلیان، 1387.
  • ـــــــــــــــــــــ؛ المیزان فی تفسیر القرآن؛ ترجمه­ی سید محمدباقر موسوی، چاپ چهارم، تهران: بنیاد علمی و فکری علامه طباطبایی، 1387.
  • طبرسى، فضل­بن­حسن؛ مجمع‌البیان فى تفسیر القرآن؛ ترجمه‏ى ‏مترجمان؛ چاپ اول، تهران: فراهانى، 1360ش.
  • طریحى، فخرالدین؛ مجمع­البحرین؛ تحقیق سید احمد حسینی؛ چاپ سوم، تهران: کتابفروشى مرتضوى، 1375 ش.
  • علم­الهدی، جمیله؛ مبانی تربیت اسلامی و برنامه­ریزی درسی «بر اساس فلسفة صدرا؛ تهران: دانشگاه امام صادق (ع)، 1384.
  • ·عمید، حسن؛ فرهنگ لغت؛ ویرایش فرهاد قربان‌زاده، چاپ اول، تهران: اَشجَع، ۱۳۸۹.
  • فراهیدی، خلیل‌بن‌أحمد؛ العین؛ قم: هجرت، 1409ق.
  • کلینى، محمدبن­یعقوب؛ أصول­الکافی؛ ترجمه­ی مصطفوى، چاپ اول، تهران، مؤسسه­ی بوستان کتاب، 1393.
  • متّقی هندی، علاءالدین؛ کنز­العمّال؛ بیروت: مؤسسه الرساله، 1409ق.
  • متولی، عبدالحمید؛ الشریعه الاسلامیه کمصدر اساسی للدستور؛ الطبعه الثالثه، اسکندریه: منشأه المعارف، 1986م.
  • مجلسى، محمدباقر؛ بحارالأنوار؛ محقق/مصحح: جمعى از محققان‏؛ چاپ دوم‏، بیروت: دارا حیاء التراث العربی، 1403ق.
  • محدثی، جواد؛ هنر در قلمرو مکتب؛ چاپ سوم، قم: مؤسسه­ی بوستان کتاب، 1376.
  • محمدی ری‌شهری، محمد؛ میزان­الحکمه، الطبعة الاولی، قم: دار الحدیث، 1375ش.
  • مصباح یزدی، محمدتقی؛ جامعه در قرآن؛ به کوشش محمدحسین اسکندری و محمدمهدی نادری قمی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، 1383ش.
  • مصطفوى، حسن؛ التحقیق فى کلمات القرآن الکریم‏؛ چاپ سوم‏، بیروت- قاهره- لندن: دار الکتب العلمیة- مرکز نشر آثار علامه مصطفوی، بی‌تا)
  • مطهرى، مرتضى؛ مجموعه آثار استاد شهید مطهرى؛ 28جلد، چاپ سوم، قم: صدرا، 1392.
  • ـــــــــــــــ؛ انسان در قرآن؛ چاپ سوم، تهران: مؤسسه‌ی انتشارات اسلامی، 1352.
  • ـــــــــــــــ؛ تعلیم و تربیت در اسلام؛ چاپ دوم، تهران: مؤسسه‌ی انتشارات اسلامی، 1352.
  • ـــــــــــــــ؛ جامعه و تاریخ؛ چاپ سوم، تهران: مؤسسه‌ی انتشارات اسلامی، 1353.
  • معین، محمد؛ فرهنگ فارسی؛ چاپ هشتم، تهران: امیرکبیر، 1371ش.
  • مکارم شیرازى، ناصر؛ تفسیر نمونه؛ چاپ اول، تهران: دار الکتب الإسلامیة، 1374 ش.
  • ملکاوی، فتحی حسن؛ گامی به سوی نظریه­پردازی در تعلیم و تربیت اسلامی؛ ترجمه­ی غلامرضا متقی­فر و اسدالله طوسی؛ قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1380.
  • مهدی­زاده، حسین؛ کاوشی در ریشه‌ی قرآنی واژه­ی تربیت و پیامد معنایی آن، چاپ دوم، تهران: معرفت، 1383.
  • هانتینگتون، ساموئل پی؛ برخورد تمدن‌ها و بازسازی نظم جهانی؛ ترجمه­ی محمدعلی حمید رفیعی؛ چاپ اول، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1387ش.