اصول روشی تربیت مقایسه ای در آموزه های قرآنی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تفسیر تطبیقی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم

2 هیئت علمی دانشکده علوم قرآنی قم

3 هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

4 معاون آموزشی دانشکده علوم قرآنی قم

چکیده

تربیت مقایسه­ای از مهم­ترین و پرکاربردترین روش­های تربیتی قرآن است. در این روش، قرآن کریم دو امر متضاد مانند کفر و ایمان را مقابل هم می­نهد، به آثار و نتایج هر دو اشاره می­کند، آن­گاه از متربی می­خواهد که دو طرف را با هم مقایسه کند و به اختیار خود، یکی را برگزیند. اصلی­ترین مبنای خاص تربیت مقایسه­ای، از وجود تضاد در مجموعه­ی جهان هستی حکایت دارد.
این مقاله به روش توصیفی_ تحلیلی،  با هدف کشف اصول و قواعد روشی تربیت مقایسه­ای در آموزه­های قرآنی، تهیه شده و با دقت و امعان نظر در مبنای خاص آن، به اصول ذیل دست یافته است: اصل اثبات و نفی؛ اصل ارائه­ی معیار؛ آزادی و عدم اجبار؛ اصل رنج و گنج؛  درمان درد با ضد آن؛ اصل روشنگری؛ معیار خیر و شر؛ عملی کردن وعده و اجرایی نکردن وعید؛ ضرورت توجه به حیات طیبه و آخرت­گرایی در برابر دنیا­گرایی. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Principles method of comparative education in Quranic teachings

نویسندگان [English]

  • mohammad esmaelzadeh 1
  • mahmod abutorabi 2
  • sayyed ali hosseinizadeh 3
  • mahdi bakouei 4
1 PhD Student, Comparative Interpretation of the Quranic Science and Education University
2 Faculty of Qom Science Qom
3 Faculty of Science and Research
4 Deputy of Education of Qom's Quranic Sciences
چکیده [English]

 
Comparative education is one of the most important and most used educational methods of Qur'an. In this way, the Holy Qur'an presents two contradictory things, such as disbelief and faith, which refers both to the works and the results, then it asks the interpreter to compare the two sides and to choose one's own authority .The main basis of education is the comparison of contradictions in the universe of existence.
 
This article is descriptive and analytical, and with the aim of discovering the principles and rules of comparative education method in the Holy Quran.We have achieved the following principles with the precision and implications of the comment on its basis: 1. The principle of proof and negation; 2. Principle Provision of criteria; 3. Freedom and non-compulsion; 4. Principle of suffering and treasure; 5. Treatment of pain with its counterpart; 6. Principle of enlightenment; 7. Good and evil criterion; 8 Proceed to promise and not execute; 9. Necessity Paying attention to the life of Tayyeb; 10. The latter-day orientation towards worldliness.

کلیدواژه‌ها [English]

  • education in the Quran
  • comparison method
  • Educational Methods
  • Principles of Education
  • comparative education

 قرآن کریم؛ ترجمه­ی علی مشکینی؛ قم: الهادی، 1381.

نهج­البلاغه؛ ترجمه­ی حسین انصاریان ، تهران: پیام آزادی، 1379.

 ابن­بابویه، محمدبن­علی(شیخ صدوق)؛ التوحید؛ قم: جامعه مدرسین ،1398ق.

 ابن­منظور، محمد­بن­مکرم؛ لسان العرب؛ 15ج ؛ تصحیح میردامادی؛ بیروت: دار الفکر، 1414ق.

احمدی، احمد؛ اصول و روش­های تربیت در اسلام؛ چاپ پنجم، اصفهان: دانشگاه اصفهان، 1384.

احمدی، علی­اصغر؛ اصول تربیت؛ تهران، انجمن اولیاء و مربیان، 1378.

اسماعیل­زاده، محمد؛ «نظریه­ی روش تربیتی مقایسه­ای(مبانی، اهداف، اصول، شیوه­ها)»؛ پایان­نامه دکتری، محمود ابوترابی، تفسیر تطبیقی، دانشکده­ی علوم قرآنی، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، 1396.

باقری، خسرو؛ نگاهی دوباره به تربیت اسلامی؛ 2ج، چاپ دوم، تهران: مدرسه، 1386.

جوادی آملی، عبدالله؛ تفسیر تسنیم؛ ج6، چاپ دوم، قم: اسراء، 1385.

___________؛تفسیر تسنیم؛ ج10، قم: اسراء، 1385.

___________؛ تفسیر تسنیم؛ ج18، چاپ دوم، قم: اسراء، 1389.

___________؛ تفسیر تسنیم؛ ج32، چاپ دوم، قم: اسراء، 1393.

___________؛ تفسیر موضوعی قرآن کریم(توحید در قرآن)؛ ج2، چاپ سوم، قم: اسراء، 1386.

___________؛ تفسیر موضوعی قرآن کریم(هدایت در قرآن)؛ ج16، قم: اسراء، 1383

حسینی­زاده، سید علی و شهاب­الدین مشایخی؛ روش­های تربیتی در قرآن؛ ج2، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و سازمان سمت، 1393.

__________؛ سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت(نگرشی برآموزش با تاکید برآموزش دینی)؛ ج4 ، چاپ ششم، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و سازمان سمت، 1390.

حوی، سعید؛ الاساس فی التفسیر؛ 11ج، چاپ ششم، قاهره: دار السلام، 1424ق.

خرقانی، حسن؛ «نقش قرینه مقابله در تفسیر قرآن»، آموزه­های قرآنی، شماره 19، 1393.

دخیل، علی­بن­محمدعلی؛ الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز؛ چاپ دوم، بیروت: دار التعارف للمطبوعات، 1422ق.

راغب اصفهانی، حسین­بن­محمد؛ المفردات فی غریب القرآن؛ بیروت: دارالقلم، 1412ق.

رجبی، محمود؛ روش تفسیر قرآن؛ قم: پژوهشکده حوزه و دانشگاه، 1383.

رفیعی، بهروز؛ آراءاندیشمندان مسلمان درتعلیم و تربیت و مبانی آن؛ ج3، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1381.

سعدی، مصلح­بن­عبدالله؛ کلیات سعدی؛ تصحیح محمدعلی فروغی؛ چاپ دوم، تهران: میلاد، 1380.

سیوطی، عبد­الرحمن­بن­ابی­بکر؛ الدرالمنثور فی تفسیر الماثور؛ 6ج، قم: کتابخانه آیت­الله مرعشی نجفی، 1404ق.

شریعتمداری، علی؛ اصول و فلسفه تعلیم و تربیت؛ چاپ هفتم، تهران: امیر کبیر، 1374.

شعاری­نژاد، علی اکبر؛ فلسفه آموزش و پرورش؛ چاپ پنجم، تهران: امیر کبیر، 1377.

صافی، محمودبن­عبد­الرحیم؛ الجدول فی اعراب القرآن؛ چاپ چهارم، دمشق-بیروت: موسسه الایمان، 1418ق.

طباطبائی، سید محمدحسین؛ المیزان فی تفسیر القرآن؛ 20 ج، چاپ پنجم، قم: جامعه مدرسین، 1417ق.

عروسی حویزی، علی­بن­جمعه؛ تفسیر نور الثقلین؛ 5 ج، تصحیح سید هاشم رسولی محلاتی؛ چاپ چهارم ، قم: اسماعیلیان، 1415ق.

فراهیدی، خلیل­بن­احمد؛ کتاب العین؛ 9ج، تحقیق مهدی مخزومی و ابراهیم سامرائی؛ چاپ دوم، قم: دار الهجره، 1409ق.

قائمی­مقدم، محمدرضا؛ روش­های تربیتی در قرآن(ج1)، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و سازمان سمت، 1391.

قرشی، سید علی­اکبر؛ تفسیر احسن الحدیث؛12ج، چاپ سوم، تهران: بنیاد بعثت، 1377.

قطب، سید محمد؛ فی ظلال القرآن؛ 6ج، چاپ هفدهم، بیروت – قاهره: دار الشروق، 1412ق.

کاشف­الغطاء، هادی؛ مستدرک نهج­البلاغه؛ بیروت: مکتبه الاندلس، بی تا.

کلینی رازی، محمد­بن­یعقوب؛ الکافی(ط – الاسلامیه)؛ 8ج، تصحیح علی­اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران: دار الکتب الاسلامیه ،1407 ق.

گنجی، حمزه؛ روانشناسی عمومی؛ چاپ 33، تهران: ساوالان، 1385.

مصباح یزدی، محمدتقی؛ پیام مولا از بستر شهادت؛ چاپ چهارم، قم: موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی، 1389.

مطهری، مرتضی؛ مجموعه آثار؛ ج3، چاپ هشتم، تهران: صدرا، 1380.

معین، محمد؛ فرهنگ فارسی معین(دوره یک جلدی)؛ چاپ چهارم، تهران: انتشارات اشجع، 1388.

مکارم شیرازی، ناصر و همکاران؛ تفسیر نمونه، 27ج، تهران: دار الکتب الاسلامیه، 1374.

موسوی، مهدی، روش­های تربیت،  قم: دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم، 1379.

نجاتی، محمدعثمان؛ الدراسات النفسانیه عند العلماء المسلمین؛ الطبعه الاولی، القاهره: دار الشروق، 1414ق.