راهبردهای تربیتی اعتدال فرهنگی در قرآن و حدیث

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه ایلام

2 گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

چکیده

برای نیل به عزت، اقتدار و پیشرفت، مهم­ترین نیاز پیشِ روی جوامع اسلامی، اعتدال­خواهی و اعتدال­پذیری  است. فراوانی کانون­ها و مراکز تأثیرگذار فرهنگی، که لایه­هایی از افراط و تفریط به درون آنها راه یافته، دستیابی به این مهم را دشوار کرده است؛ بنابراین برای تحقق و گسترش فرهنگ مشترک؛ در معنای آرمانی آن، تعامل میان این کانون­ها و توافق آنها بر شاخص­های اعتدال، در فضای عمومی جوامع اسلامی، که امروز با خطر انحطاط مواجه­اند، الزامی است. این رفتار، سیره­ی روشن انبیاء و اولیای الهی است، که در قرآن و حدیث، به وضوح بیان شده است؛ بنابراین، باید به دقت فهمیده شود و الگو قرار گیرد. در این مقاله، تلاش شده است، که پس از معنا­شناسی اعتدال فرهنگی؛ الزامات، راه دستیابی و برجسته­ترین راهبردهای تربیتی آن، از منظر قرآن و حدیث در ساحات گوناگون فردی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و تعاملات بین المللی؛ تحلیل، تبیین و ارائه گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Educational Strategies of Cultural Moderation in Quran and Hadith

نویسندگان [English]

  • sohrab morovati 1
  • SALAHEDDIN GHOLAMI 2
2 Quran and Hadith Department, Theology Faculty, Ilam university, Ilam, Iran
چکیده [English]

Moving towards human dignity, power, and progression is the most important requirement in Islamic societies for moderation. The plethora of influential cultural centers, into which layers of extremities and excesses have penetrated, has made this target difficult. Accordingly, in order to achieve and develop a common culture in its ideal form, it is necessary that all such centers collaborate with each other based on the moderation indices on the Islamic social level, indices which are already on the edge evaporation. As such, the ideal criterion follows the ways of the prophets and holy men, a point constantly emphasized in Quran and Hadith. In this paper, the researchers have tried to delineate the essentials, the ways of access, and the most important educational strategies of cultural moderation, after defining the term proper, from the standpoints of Quran and Hadith as they can be applied to the individual, the social, the political, the economical, and the international levels.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • educational strategies
  • cultural moderation
  • Islamic criterial culture
قرآن کریم
نهج البلاغه(محمد دشتی)
آشوری، داریوش؛ تعریف‌ها و مفهوم فرهنگ؛ تهران: نشر آگاه، 1380.
آلوسی،محمود؛ روح‌المعانی فی تفسیرالقرآن العظیم؛ بیروت: دارالکتب العلمیه،1415 ق.
ابن‌ابی‌الحدید، عبدالحمید؛ شرح نهج البلاغه؛ قم: مکتبه آیه‌الله المرعشی النجفی، 1404ق.
ابن‌ابی‌جمهور، محمد؛ عوالی الآلی العزیزه فی الاحادیث الدینیه؛ قم: دارسیدالشهداللنشر، 1405ق.
ابن‌اشعث، محمدبن محمد؛ الجعفریات؛ تهران: مکتبه النینوی الحدیثه، بی تا.
ابن‌بابویه،محمدبن علی؛ الخصال؛ محقق غفاری علی اکبر؛ قم: جامعه مدرسین، 1362ش.
ابن‌شعبه حرانی، حسن‌بن علی؛ تحف العقول؛ محقق غفاری، قم: جامعه مدرسین، 1404ق.
ابن‌منظور، محمد‌بن مکرم؛ لسان العرب؛ بیروت: دارصادر، 1414ق.
تمیمی‌آمدی ،عبدالواحد؛ غررالحکم ودررالکلم؛ محقق رجایی، قم: دارالکتاب الاسلامی،1410ق.
جانسون، لزلی؛ منتقدان فرهنگ؛ ترجمه ضیاء موحد؛ تهران: نشرطرح نو، 1378ش.
خامنه‌ای، علی؛ فرهنگ در منظر مقام معظم رهبری؛ مرکز پژوهش‌های فرهنگی اجتماعی صدرا، تهران: نشر شهر،1390ش.
دهخدا، علی‌اکبر؛ لغت نامه؛ تهران: دانشگاه تهران،1372ش.
ذوعلم، علی؛ فرهنگ معیار از منظر قرآن کریم؛ چاپ دوم، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1392ش.
راغب اصفهانی، حسین‌بن محمد؛ المفردات؛ بیروت: دارالعلم الدارالشامیه،1412ق.
روح‌الامینی، محمود؛ در گستره فرهنگ؛ چاپ سوم، تهران: اطلاعات، 1385.
سید‌بن قطب؛ فی ظلال القرآن؛ بیروت: دارالشروق،1412ق.
شریف الرضی ،محمد‌بن حسین؛ المجازات النبویه؛ محقق هوشمند مهدی؛ قم: دارالحدیث،1422ق.
طباطبایی، سید محمدحسین؛ المیزان فی تفسیر القرآن؛ قم: جامعه مدرسین،1417ق.
طبرسی، فضل‌بن حسن؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن؛ تهران: ناصرخسرو،1372ش.
طریحی، فخرالدین؛ مجمع البحرین؛ محقق حسینی؛ تهران: کتاب فروشی مرتضوی،1375ش.
طوسی، محمد‌بن حسن؛ التبیان فی تفسیرالقرآن؛ بیروت: داراحیاءالتراث العربی، بی تا.
عده ای از علماء؛ الاصول السته عشر؛ قم: مؤسسه دارالحدیث الثقافیه،1423ق.
فخررازی؛ مفاتیح الغیب؛ بیروت: دار احیاء التراث العربی،1420ق.
فضل‌الله، محمد‌حسین؛ تفسیر من وحی القرآن، بیروت: دار الملاک للطباعه و النشر، 1419ق.
فیض کاشانی، ملا‌محسن؛تفسیرالصافی؛ تحقیق حسین اعلمی؛ تهران: الصدر، 1415ق.
قرشی، علی‌اکبر؛ تفسیر احسن الحدیث؛ تهران: بنیاد بعثت، 1377ش.
کلینی، محمد‌بن یعقوب؛ الکافی؛ تصحیح علی‌اکبر غفاری؛ تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1407ق.
مازندرانی، محمد‌صالح؛ شرح الکافی؛ محقق شعرانی، تهران: المکتبه الاسلامیه،1382ق.
مجلسی، محمد‌باقر؛ بحارالانوار؛ بیروت: داراحیاءالتراث العربی، 1403ق.
مدرسی، سید محمد‌تقی؛ من هدی القرآن؛ تهران: دارمحبّی الحسین، 1419ق.
مطهری، مرتضی؛ ده گفتار؛ قم: صدرا، 1368ش.
ـــــــــــــــ؛ مجموعه آثار؛ تهران: صدرا،1381ش.
مفید، محمد‌بن محمد‌ الامالی؛ محقق علی‌اکبر غفاری؛ قم: کنگره شیخ مفید، 1413ق.
مکارم، ناصر؛ تفسیر نمونه؛ تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1374ش.
ورام‌بن ابی‌فراس، مسعود؛ مجموعه ورام؛ قم: مکتبه فقیه، 1410ق.