گناه، بیماری و پیامدهای تربیتی آن از منظر قرآن و حدیث

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری مدرسی معارف اسلامی-استادیار دانشگاه ادیان و مذاهب

چکیده

پدیده گناه، با سرنوشت انسان رابطه‌ا‌ی تنگاتنگ دارد و هر انسان‌ غیرمعصوم به گونه‌ای با آن درگیر است. گناه، آثار زیان‌بخش فراوان دارد. در این باره مطالب زیادی نوشته شده است، اما تاکنون نوشتاری منسجم و مستقل، با رویکرد مقاله‌ی حاضر، تدوین و عرضه نشده است. رویکردی که «گناه» به منزلة «بیماری» تلقی و تبیین گردد و پیامدهای تربیتی آن از منظر قرآن و حدیث بررسی شود.
آیات و احادیث فراوان، بیانگر آن است که «گناه»، یک بیماری روحی و روانی است و پیامد‌های منفی زیادی دارد، نظیر: خواری و پستی نفس، عذاب روحی، شک و اضطراب، اندوه،‌ فقر روحی، دورویی، نا‌امیدی. آثار سوء بیماری گناه، از موانع بزرگ فرایند تهذیب و تربیت انسان، ویران‌ساز سلامت قلب و بازدارندة سعادت اوست. از این رو هرگونه تلاش برای دستیابی به شناخت آثار مخرب یاد شده، جهت پیشگیری یا درمان لازم، کاری شایسته و بایسته محسوب می‌شود و این امر ارزشمند، هدف نوشتار حاضر است.
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Sin, disease, and their educational consequences from Quran and Hadith viewpoint

نویسنده [English]

  • mostafa jafartayyari
چکیده [English]

The phenomenon of sin is closely correlated with human destiny and every fallible human is somehow involved with sin. Sin has many harmful effects. The literature has a lot to offer in this regard; however, no coherent and independent writing, with the approach of the present paper, has been provided. An approach that "sin" is taken into consideration as a "disease" and its educational consequences are examined from Quran and Hadith perspective. Multiple verses and abundant hadiths suggest that "sin", as a type of spiritual and mental illness, has many negative consequences, such as ego despicability, mental suffering, uncertainity and anxiety, anguish, spiritual poverty, hypocrisy, and disappointment. The adverse effects of sin disease are the major obstacles of human training and refinement process, the destroyer of heart health, and the preventer of his happiness. Accordingly, any attempt to achieve the recognition of the above-mentioned damaging effects, for the prevention or the necessary treatment, is considered an appropriate and essential work that is the objective of the present paper.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Effects of sin
  • sin disease
  • anxiety
  • Heart disease

 

  1. ابن ابی الحدید، عزالدین بن هبة الله،(1404ش)، شرح نهج البلاغه، قم:کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی.
  2. ابن جوزی، ابوالفرج،(1422ق)، زاد المسیر فی علم التفسیر، چاپ اول، بیروت: دارالکتاب العربی.
  3. ابن شعبه حرانی، ابومحمد،(1400ق)، تحف العقول، تهران: چاپ اسلامیه.
  4. ابن فارس، ابوالحسین احمد،(1422ق)، مقاییس اللغة، چاپ اول، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  5. ابن­اثیر، مجدالدین،(1364ش)، النهایة فی غریب الحدیث و الاثر، چاپ چهارم، قم: اسماعیلیان.
  6. ابن­عربی، محیی الدین،(1422ق)، تفسیر ابن­عربی، چاپ اول، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  7. ابن­کثیر دمشقی، اسماعیل بن عمرو،(1419ق)،تفسیرالقرآن العظیم، چاپ اول،بیروت: دارالکتب العلمیه.
  8. ابن­منظور، محمدبن مکرم،(1414ق)، لسان العرب، چاپ سوم: بیروت: دار صادر.
  9. -----------------،(1414ق)، لسان العرب، چاپ سوم، بیروت:دار صادر.
  10. آرام، احمد و دیگران، (1377ش)، تفسیر هدایت، چاپ اول،مشهد: آستان قدس رضوی.
  11. آلوسی، سید محمود،(1415ق)، روح المعانی فی تفسیرالقرآن العظیم،چاپ اول، بیروت: دار الکتب العلمیه.
  12. بلاغی نجفی، محمدجواد،(1420ق)، آلاء الرحمن فی تفسیر القرآن، چاپ اول، قم: بنیاد بعثت.
  13.  بیضاوی، عبدالله بن عمر،(1418ق)، انوارالتنزیل و اسرار التأویل، چاپ اول، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  14. ثعالبی، عبدالرحمان،(1418ق)، جواهر الحسان فی تفسیرالقرآن، چاپ اول، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  15. ثقفی تهرانی، محمد،(1398ق)، تفسیر روان جاوید، چاپ سوم، تهران: انتشارات برهان.
  16. حر عاملی، محمدبن حسن،(1409ق)، وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة، چاپ اول، قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام.
  17. حسینی کفوی، ایوب بن موسی،(1413ق)، الکلیات، چاپ دوم، بیروت: مؤسسة الرسالة.
  18. حقی بروسوی، اسماعیل،(بی تا)، تفسیر روح البیان،بیروت: دارالفکر.
  19. حویزی، عبدعلی جمعه،(1415ق)، تفسیر نور الثقلین، چاپ چهارم،قم: انتشارات اسماعیلیان.
  20. خوانساری، جمال الدین،(1373ش)، شرح غررالحکم و دررالکلم، چاپ پنجم،تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  21. دشتی، محمد،(1379ش)، ترجمه نهج البلاغه، چاپ اول، قم: انتشارات قم.
  22. رازی، ابوالفتوح،(1408ق)، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیرالقرآن، مشهد: آستان قدس رضوی.
  23. راغب اصفهانی،(1412ق)، المفردات فی غریب القرآن، چاپ اول، دمشق- بیروت: دارالعلم- الدارالشامیه.
  24. زحیلی، وهبة،(1418ق)، التفسیر المنیر فی العقیدة و الشریعة و المنهج،چاپ دوم، بیروت- دمشق: دارالفکر المعاصر.
  25. زمخشری، محمود،(1407ق)، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، چاپ سوم، بیروت: دارالکتب العربی.
  26. سیوطی، جلال­الدین و جلال الدین محلی،(1416ق)،تفسیر الجلالین، چاپ اول، بیروت: مؤسسة ­النور للمطبوعات.
  27. شبّر، سید عبدالله،(1412ق)،تفسیر القرآن الکریم، چاپ اول،بیروت: دار البلاغةللطباعة و النشر.
  28. شریف لاهیجی، محمد بن علی،(1373ق)،تفسیر شریف لاهیجی، چاپ اول، تهران: دفتر نشر داد.
  29. شوکانی، محمدبن علی،(1414ق)،فتح القدیر، چاپ اول، دمشق ـ  بیروت: دار ابن­کثیر ـ دار الکلم الطیب.
  30. شهرستانی، عبدالکریم،(1395ق)، الملل و النحل، چاپ دوم ،بیروت: دارالمعرفة.
  31. صدرالدین شیرازی،محمدبن ابراهیم،(1366ش)،تفسیر القرآن الکریم، چاپ دوم، قم: انتشارات بیدار.
  32. صدوق، محمد بن علی بن حسین،(1410ق)، الامالی، چاپ پنجم، بیروت: منشورات الاعلمی.
  33. -------------------،(1398ق)،التوحید، چاپ اول، قم:انتشارات جامعه مدرسین.
  34. -------------------،(1385ش)، علل الشرایع، چاپ اول،قم: کتابفروشی داوری.
  35. -------------------،(1403ق)،معانی الاخبار،چاپ اول،قم: انتشارات جامه مدرسین.
  36. ------------------،(1413ق)، من لا یحضره الفقیه، چاپ اول، قم: انتشارات جامعه مدرسین.
  37. -------------------،(1362ش)،کتاب الخصال، چاپ اول، قم:انتشارات جامعه مدرسین.
  38. طباطبایی، سید محمدحسین،(1417ق)،المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ پنجم، قم: انتشارات جامعه مدرسین.
  39. طبرسی، فضل بن حسن،(1377ش)، تفسیر جوامع الجامع، چاپ اول، تهران: انتشارات دانشگاه تهران و مدیریت حوزه علمیه قم.
  40. ------------،(1372ش)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن،چاپ سوم، تهران: انتشارات ناصر خسرو.
  41. طبری،محمدبن جریر،(1412ق)، جامع­البیان فی تفسیرالقرآن،چاپ اول،بیروت: دارالمعرفة.
  42. طریحی، فخرالدین،(1375ش)، مجمع البحرین،چاپ سوم، تهران: کتابفروشی مرتضوی.
  43. طوسی، محمدبن حسن،(بی تا)، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  44. عمید، حسن،(1351ش)، فرهنگ عمید، چاپ اول، تهران: جاویدان.
  45. فخررازی،ابوعبدالله محمدبن عمر،(1420ق)، مفاتیح الغیب،چاپ سوم، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  46. فراهیدی، خلیل بن احمد،(1410ق)، کتاب العین، چاپ دوم، قم: انتشارات هجرت.
  47. فیض کاشانی، ملامحسن،(1415ق)، تفسیر الصافی، چاپ دوم، تهران: انتشارات الصدر.
  48. فیومی، احمد بن محمد،(1928 م)، المصباح المنیر، چاپ هفتم، قاهره: وزارت معارف مصر.
  49. قرطبی، محمدبن احمد،(1364ش)، الجامع لأحکام القرآن،چاپ اول، تهران: انتشارات ناصرخسرو.
  50. قمی، علی بن ابراهیم،(1367ش)، تفسیر القمی، چاپ چهارم، قم: دارالکتاب.
  51. قمی مشهدی، محمد بن محمدرضا،(1368ش)، تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب،چاپ اول، تهران: انتشارات وزارت ارشاد اسلامی.
  52. کاشانی، ملافتح الله،(1336ش)، تفسیر منهج الصادقین فی الزام المخالفین، چاپ اول، تهران:کتابفروشی محمدحسن علمی.
  53. کلینی، محمدبن یعقوب،(1365ش)، الکافی، چاپ چهارم، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  54. -----، (بی تا)، اصول کافی، ترجمه سید جواد مصطفوی، تهران:دفتر نشر فرهنگ اهل بیت علیهم السلام.
  55. مارتین هنری و دیگران،(2002م)،کتاب مقدس، ترجمه قدیم، چاپ سوم، انتشارات ایلام.
  56. مجلسی، علامه محمدباقر،(1403ق)، بحارالانوار الجامعة لدرر الأخبارالائمة الاطهار، چاپ دوم، بیروت:مؤسسة الوفاء.
  57. محمدی ری شهری، محمد،(1377ش)، میزان الحکمة، چاپ اول ، قم: دارالحدیث.
  58. مراغی، احمدبن مصطفی، (بی تا)، تفسیرالمراغی،بیروت: داراحیاء التراث العربی.
  59. مصطفوی، حسن،(1360ش)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: بنگاه ترجمه و نشرکتاب.
  60. ---------،(1380ش)، تفسیر روشن، چاپ اول ، تهران: مرکز نشر کتاب.
  61. مغنیه، محمدجواد، (بی­تا)، التفسیر المبین، چاپ اول، قم: بنیاد بعثت.
  62. --------- ،(1424ق)، تفسیر الکاشف، چاپ اول، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  63. مقاتل بن سلیمان،(1423ق)،تفسیر مقاتل بن سلیمان، چاپ اول، بیروت: دار احیاء التراث.
  64. مکارم شیرازی، ناصر،(1374ش)،تفسیر نمونه، چاپ اول، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  65. نوری، میرزاحسین،(1407ق)، مستدرک الوسائل، چاپ اول، مشهد: مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث.

   66 . هندی، علی بن حسام الدین،(1405ق)،کنزالعمال فی سنن الاقوال و الافعال،چاپ پنجم، بیروت: مؤسسة الرسالة.