فلسفه آزمایش و ابتلا در قرآن و روایات و نقش سازندگی آن در تربیت انسان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد یار گروه فلسفه تعلیم وتربیت، دانشکده روانشاسی وعلوم تربیتی ، دانشگاه خوارزمی

چکیده

     این پژوهش با هدف کنکاشی در فلسفه آزمایش و نقش سازنده آن در تربیت انسان  با تأکید بر قرآن کریم و روایت‎های معصومین (ع) صورت گرفته است. اسلام به تربیت همه جانبه انسان توجه دارد. در این میان امتحان الهی، سنتی جاری است که از طریق ابزارهایی تحقق می پذیرد. این سنت الهی، عملی و تکوینی است و آن عبارت است از سنت هدایت عامه الهیه، از آن جهت که با موجودات مکلف نظیر انسان و درجه ایمان او به خداوند ارتباط مستقیمی دارد. در این پژوهش نخست به تبیین مفهوم ابتلا، امتحان،  فتنه و تمحیص  پرداخته و سپس فلسفه و ابعاد امتحان و نقش سازنده آن در تربیت انسان بررسی شده است. روش پژوهش، توصیفی - تحلیلی  و قیاس  نظری است. نتایج حاکی از آن است که امتحان‎های الهی نقش مهمی در ایجاد انگیزه و پیشرفت، ترفیع درجه، تطهیر گناهان و آگاهی و بیداری برای توبه و بازگشت به خداوند را در پی‌ دارد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The philosophy of test and suffering in Quran and Narratives and its constructive role in human training

نویسنده [English]

  • akbar salehi
چکیده [English]

This study aimed at exploring the philosophy of test and its constructive role in human education with an emphasis on the Holy Quran and Infallible Imams’ (AS) narratives. Islam gives attention to human’s comprehensive education. Suffering and divine test is a current tradition that is realized through some instruments and tools. This divine tradition is a genetic and practical tradition encompassing the divine popular guidance tradition since it has a direct relationship with responsible creatures such as human being and the degree of his faith to God. In this research, first, an explanation to the concept of suffering, test, sedition, and purification is presented and then, the philosophy and dimensions of test as well as its constructive role in human education are investigated. The research method is descriptive-analytical and theoretical analogy. The results revealed that the divine tests play an important role in creating motivation and development, promotion, sins purgation as well as creating awareness and consciousness for repentance and return to God.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Suffering and test
  • test philosophy
  • test instruments
  • educational effects
  • Quran and narratives

قرآن کریم، ترجمه الهی قمشه ای.

 نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی.

  1. ابن ابی الحدید، ترجمه و شرح نهج البلاغه، ترجمه مهدوی دامغانی ، تهران: مرکز نشر رجاء.
  2. ابن فارس، ابوالحسین احمد، (1404)، معجم مقاییساللغه، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
  3.  ابن منظور، محمد بن مکرم، (بی تا)، لسان العرب، بیروت: دارالحیاء الثراث العربی.
  4. احمدی،(1364)، اصول و روشهای تربیت در اسلام، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
  5. ایمان، محمدتقی، (1390)، مبانی پارادایمی روش‌های تحقیق کمی و کیفی در علوم انسانی،تهران: انتشارات حوزه و دانشگاه.
  6.  باقری، خسرو، (1387)، نگاهی دوباره به تربیت اسلامی ، ج 1، تهران: انتشارات مدرسه.
  7. پسندیده، عباس، (1386)، رضایت از زندگی، چاپ پنجم، تهران: سازمان چاپ و نشر دارالحدیث.
  8. جوادی آملی ، عبدالله (1381) تفسیر تسنیم، دوره چند جلدی ، قم :اسراء.
  9.  الحرانی، حسن، (1379)، تحف العقول، ترجمه کمره‎ای، تهران: انتشارات اسلامی
  10. دشتی ، محمد، (1380)، ترجمه نهج البلاغه، قم : انتشارات مشهور.
  11. دلشاد تهرانی،  مصطفی، (1385)، سیری در تربیت اسلامی، تهران : انتشارات دریا.
  12.  راغب اصفهانی، حسین ابن محمد، (1362)، المفردات فی الفاظ قرآن، ترجمه غلامرضا خسروی، تهران: انتشارات مرتضوی.
  13. رهنما، اکبر، (1389)، نقادی رویکرد استنتاج در فلسفه‌ی تعلیم و تربیت، کتابچه‌ی نخستین همایش فلسفه‌ی تعلیم و تربیت در ایران.
  14. ساروخانی، باقر، (1378)، روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  15. طباطبائی، سید محمد حسین،(1364)، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه سید محمد باقر همدانی، ج4 و7، تهران: بنیاد علمی و فرهنگی علامه طباطبائی.
  16. طبرسی ، فضل ابن الحسن، (1367)، مجمع البیان، ترجمه حسن نوری وهمکاران، ج 1 و2 ، تهران ، انتشارات فراهانی.
  17. قطب، محمد، (1371)،روش تربیتی اسلام، ترجمه محمد مهدی جعفری ، شیراز : انتشارات دانشگاه شیراز.
  18.  کلینی، محمد بن یعقوب، (1368)، اصول کافی، چاپ چهارم، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  19. کیلانی، ماجد عرسان، (1389)، فلسفه تربیت اسلامی، ترجمه، نقد و اضافات بهروز رفیعی، تهران: انتشارات دانشگاه و حوزه.
  20.  مجلسی، محمد باقر، (1367)، بحارالانوار ، جلد 3-5، تهران: انتشارات دارالکتب اسلامی
  21. محمدی ری شهری، محمد، (1384)،منتخب میزان الحکمه، ترجمه محمد رضا شیخی، چاپ سوم، تهران: مؤسسه چاپ و نشر دارالحدیث.
  22.  مصطفوی، حسن، (1404)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، جلد1، تحقیق و ضبط عبدالسلام محمد هارون، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
  23. مطهری، مرتضی، (1373)، عدل الهی، تهران: انتشارات صدرا.
  24. -----------، (1377)، بیست گفتار،  چاپ اول، تهران: انشارات صدرا.
  25. مغنیه، محمد جواد، (1383)، الکاشف، ترجمه موسی دانش، چاپ اول، قم:  مؤسسه بوستان کتاب.
  26. موسوی نسب، سید جعفر، (1385)، ابتلاء و آزمایش انسان در قرآن، چاپ اول، تهران: ارزشمند.
  27. میر باقری، سید حسن (1378) سیمای انسان مختار در قرآن، تهران: انتشارات رایزن.