رهیافت تربیت فضایل اخلاقی بر تحکیم جامعه در قرآن کریم با رویکردی بر نظریات علامه طباطبایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه ایلام

2 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه ایلام

3 کارشناسی ارشد نهج البلاغه دانشگاه کاشان

چکیده

دین مبین اسلام، دربردارندة آموزه‌هایی است که عمل بر اساس آن‎ها، کمال انسان و تحکیم جامعة انسانی را به ‌دنبال خواهد داشت. محتوای اصلی این آموزه‌ها، رشد فضیلت‎های اخلاقی به صورت مطلوب در جامعه است، چنان‎که می‌توان گفت یکی از اهداف رسالت پیامبران، پرورش این و تثبیت‎شان در جامعه بوده است. از این رو پرداختن به این موضوع و پرورش روحیة اخلاق‌مداری در جامعه، از ضروریات است، تا در سایه‌سار آن بتوان رشد و استحکام جامعه را به ارمغان آورد. اگر این مهم، به انحطاط رود، استحکام جامعه نیز دچار تزلزل خواهد شد. در این نوشتار با تکیه بر آیات قرآن کریم و کنکاشی در نظریات علامه طباطبایی، به تحلیل و بررسی برخی فضیلت‎های اخلاقی پرداخته‌ شده است که اگر در میان افراد جامعه نهادینه شوند به جامعه‌ی اسلامی و نبوی نزدیک‌تر شده‌ایم. جامعه‌ای که روابط اجتماعی افرادش، بر اساس اخلاق‌مداری و در سایه‌سار عمل به دستورهای اخلاقی سامان یابد، همان جامعة مطلوب خواهد بود. روش تحقیق در این پژوهش، تحلیلی- توصیفی و با استفاده از منابع کتاب‎خانه‌ای است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An approach to foster moral virtues on society consolidation in Quran with an emphasis on Allameh Tabatabai’s Comments

نویسندگان [English]

  • mahdi akbarnezhad 1
  • abbas rasuly 2
  • ali dashti 2
  • maryam homauonnia 3
چکیده [English]

Islam includes teachings acting upon them would lead to human perfection and consolidation in human society. The foundation of these teachings is the desirable growth of moral virtues in society; so that, it can be said that one of the goals of prophets’ mission was developing and consolidating these virtues in society. Therefore, addressing the moral virtues and fostering a moral based spirit in society is crucial to the growth and stability of community. If this issue degenerates, the stability of the community will also be faltered.
In this paper, based on the verses of Quran and exploration in Allameh Tabatabai’s comments, some moral virtues analyzed to see if they are institutionalized in the society, an Islamic and prophetic society would be closer to achieve; a desirable one that social relations are organized based on the morals and performing moral commands. Analytical-descriptive method as well as library resources employed in this research.

کلیدواژه‌ها [English]

  • فضائل اخلاقی
  • جامعه
  • علامه طباطبایی
  • استحکام جامعه

 

  1. ‏ قرآن کریم، ترجمه آیة الله مکارم شیرازی.
  2. ابن بابویه، محمد بن على، (1413 ق‏)، ‏من لا یحضره الفقیه‏، محقق / مصحح على اکبر غفارى، چاپ دوم‏، قم‏: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‏.
  3. بیهقی، احمد بن حسین، (1424ق)، السنن الکبری، چاپ سوم، بیروت: دار الکتب العلمیة.
  4. جوادی آملی، عبدالله، (1389ش)، جامعه در قرآن، تفسیر موضوعی قرآن کریم، تحقیق حجة الاسلام مصطفی خلیلی، چاپ سوم، قم.
  5. دیلمی، ابومحمد، حسن بن محمد، (1408ق)، اعلام الدّین، الطبعه الاولی، قم: موسسه آل البیت لاحیاء التراث.
  6. راغباصفهانی، ابوالقاسم، (1392ق)، مفردات الفاظ قرآن، به تحقیق ندیم مرعشی، بیروت: المکتبه المرتضویه، مطبعه التقدم العربی.
  7. شریف الرضی، محمد بن حسین، ‏ترجمه و شرح نهج البلاغة، مترجم: فیض الاسلام اصفهانى،‏ محقق/ مصحح فیض الإسلام، تهران: مؤسسه چاپ و نشر تألیفات فیض الإسلام.
  8. حر عاملی، محمد بن حسن، (1409ق)، تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه، قم: مؤسسه آل البیت.
  9. طالقانى سید محمود، (1362ش)، پرتوى از قرآن، چاپ چهارم، تهران: شرکت سهامى انتشار.
  10. طباطبایى، سید محمد حسین، (1417 ق)، المیزان فى تفسیر القرآن، چاپ پنجم، قم: انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسین حوزه علمیه قم.
  11. --------------------،  (1388 ش)، شیعه در اسلام، چاپ پنجم، قم : موسسه بوستان کتاب.
  12. طبرسى، حسن بن فضل،‏ ( 1412)، مکارم الأخلاق، چاپ چهارم قم: الشریف الرضى‏. ‏
  13. طوسی، ابوجعفر محمّد بن الحسن، (1365)، تهذیب الاحکام، الطبعه الرابعه، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  14. طوسى، محمد بن الحسن‏، (1410)، ‏الأمالی، محقق/مصحح مؤسسة البعثة، چاپ اول، قم‏: دار الثقافة.
  15. فیض کاشانى، محمد محسن بن شامرتضى، (‏1406)، الوافی، ‏ چاپ اول، اصفهان‏: کتابخانه امام أمیرالمؤمنین(ع).
  16. کلینی ،محمد بن یعقوب،(1401)، الکافی، تحقیق علی اکبر غفاری ،بیروت: دار التعاریف.
  17. متّقی هندی، علاء الدین(1409)، کنز العمّال، بیروت: مؤسسه الرساله.
  18. مجلسى، محمدتقى بن مقصود على، ‏(1406)، روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، محقق/مصحح حسین موسوىکرمانى و على پناه اشتهاردى، چاپ دوم، قم‏: مؤسسه فرهنگى اسلامى کوشانبور.
  19. محمدی ری شهری، محمد، (1375)، میزان الحکمه، الطبعه الاولی،  قم: دارالحدیث.
  20. مطهری، مرتضی، (1358)،  بیست گفتار، چاپ پنجم، قم: انتشارات صدرا.
  21. مکارم شیرازى ناصر،(1374)، تفسیر نمونه، چاپاول، تهران: ناشردار الکتب الإسلامیة.
  22.  منسوب به جعفر بن محمد، (1360)، مصباحالشریعة، چاپ اول، ترجمه مصطفوى، تهران.
  23. ورام بن أبی فراس، مسعود بن عیسى‏، (1410)‏، مجموعة ورّام،‏ چاپ اول، قم‏: مکتبه فقیه‏.