بررسی تأثیر نظارت بر فعالیت‌های گروهی از منظر نهج‌البلاغه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه تهران

2 کارشناس ارشد دانشگاه قرآن و حدیث

چکیده

نظارت از جمله مفاهیمی است که در ارتقای کیفی فعالیت‌ها، برنامه‌ها و اندیشه‌های فردی و گروهی، مورد تأکید ادیان الهی بوده و اسلام به صورت خاص بر آن اهتمام دارد. اهمیت و حساسیت امر نظارت در فعالیت‌های گروهی و روابط اجتماعی، بیش از همه در شرایط و مقتضیات زمانی حضرت امیر(علیه السلام) و در نهج‌البلاغه قابل مطالعه و بررسی است. تحقیق حاضر تلاش دارد تا مفهوم نظارت را مبتنی بر یک نظام طراحی شده مشخص و اهداف دقیق، با تکیه بر سیره حکومتی پنج‎ساله حضرتش استخراج و تبیین کند. اهتمام ایشان به انضباط فردی و اجتماعی، تشویق و تنبیه مبتنی بر حق و انصاف، به‎کارگیری روش‌های متنوع برای تحقق نظارت مستمر و مؤثر بر فرایندهای عمومی و  تامل در واژه‌های پرکاربردی چون: "اخبرنی" و "بلغنی"، به ویژه در نامه‌‌ها و مکاتبات اداری حکومتی، حاکی از جایگاه ویژه امر  نظارت از منظر ایشان برای تحقق کیفی و مطلوب ارزش‌های والای انسانی است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effect of the supervision on group activities from ‌Nahj‌-al-Balaghah perspective

نویسندگان [English]

  • mahmod vaezi 1
  • سثیثلاثا ahadi 2
چکیده [English]

Supervision is one of the emphasized concepts in divine religions to promote the quality of activities, programs, and the individual and group thoughts. Islam has a specific emphasis on the issue as well. The significance and sensitivity of supervision in group activities and social relations can be more studied in Imam Ali’s (as) conditions and age necessities and in noble Nahj-al-Balaghah. The present research made an attempt to extract and elaborate the concept of supervision based on a specific designed system and accurate objectives with a reliance on the five-year governmental biography of Imam Ali (as). His endeavor towards the individual and social discipline, encouragement, and punishment based on the truth and justice, employment of diverse methods to fulfill a constant and effective supervision of public processes, and contemplation on frequent terms such as “اَخبَرَنیAkhberni” [keep me informed] and “بَلَغَنیBalaqani” [I have been informed that…] particularly in administrative-governmental letters and correspondences all indicate the special place of supervision, from his perspective, to fulfill the qualitative and ideal human elevated values. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Imam Ali (AS)
  • ‌Nahj‌-al-Balaghah
  • Supervision
  • Evaluation

* قرآن کریم(ترجمه مکارم شیرازی)

*سیدرضی، نهج البلاغه، مترجم و شرح محمد تقی جعفری، 27جلد، چاپ هفتم، تهران:دفتر نشر فرهنگ اسلامی،1376.

  1. ابن خلدون، عبدالرحمن بن محمد،(1410)، مقدمه ابن خلدون من کتاب العبر و دیوان المبتدا و الخبر، تهران: نشر استقلال.
  2. ابن منظور، محمد بن مکرم،(1405)، لسان العرب، چاپ سوم، بیروت: دار صادر.
  3. ابی الحسین مسلم بن حجاج القشیری النیسابوری،(2004)، صحیح مسلم ، الطبعه الاولی، تحقیق محمد فؤاد عبدالباقی، بیروت: دارصادر.
  4. اختری، عباسعلی،(1384)، مدیریت علمی مکتبی از دیدگاه اسلام، چاپ اول، تهران: انتشارات امیرکبیر.
  5. آقاپیروز، علی و همکاران، زیر نظر سیدمهدیالوانی،(1384)، مدیریت در اسلام، چاپ دوم، قم: پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
  6. آنتونی گیدنز، دورکیم،(1363)، ترجمه یوسف اباذری، تهران: خوارزمی.
  7. بابازاده، علی اکبر، (1379)، سیمای حکومتی امام علی(ع)، چاپ دوم، قم: نشر انصاریان.
  8. بحرانی، میثم بن علی،(1375)، شرح نهج البلاغه، ترجمه قربانعلی محمدی مقدم، چاپ اول، مشهد: نشر بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی.
  9. پهلوان؛ منصور،(1387)، فرهنگ واژگان نهج البلاغه، چاپ نخست، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
  10. تقوی دامغانی، سیدرضا، (1387)، نگرشی بر مدیریت اسلامی، چاپ نهم، (بی جا): انتشارات سازمان تبلیغات اسلامی.
  11. التمیمی الآمدی عبدالواحدی،(1407)، غررالحکم و دررالکلم، بیروت: موسسة الاعلمی للمطبوعات.
  12. جاسبی، عبدلله،(بی‌تا)، مباحثی از مدیریت اسلامی(مجموعه مقالات)، چاپ دوم، نشر دانشگاه آزاد اسلامی.
  13. جواهری، محمدرضا،(1380)، نظارت از دیدگاه امیرالمومنین، چاپ اول، مشهد: انتشارات امام محمد باقر(ع).
  14. حاجی ده آبادی، محمد علی،(1383)، مدیریت فرهنگی، چاپ سوم، قم: نشر هاجر.
  15. حبیب­الله طاهری،(1384)، «نظارت (اصلی از اصول مدیریت) از دیدگاه قرآن و سنت»، مجموعه مدیریت، فرهنگ مدیریت، شماره 10.
  16. حر عاملی، محمد بن حسن،(1409ق)، تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه، قم: مؤسسه آل البیت.
  17. حسینی دشتی، سید مصطفی،(بی‌تا)، معارف و معاریف، چاپ دوم، تهران: انتشارات مفید.
  18. دادگر،داوود ،(1386)، «مبانی بازرسی و تهیه‌ی گزارش‌های ویژه نظارتی»، مجموعه مقالات دومین همایش نظارت و بازرسی..،www.gio.ir ، شماره25.
  19. دشتی، محمد،(1376)، فرهنگ واژه های معادل نهج االبلاغه، چاپ دوم، قم: نشر موسسه تحقیقاتی امام علی(ع).
  20. دلشاد تهرانی، مصطفی،(1379)، ارباب امانت (اخلاق اداری در نهج البلاغه)،چاپ پنجم، تهران: نشر دریا.
  21. دهخدا،علی اکبر،(1377)، لغت نامه دهخدا، چاپ دوم، تهران: نشر دانشگاه تهران.
  22. رشاد، علی اکبر،(1382)، دانشنامه امام علی (علیه السلام)، چاپ دوم، تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ واندیشه اسلامی.
  23. روسک، جوزف،(1369)، مقدمه­ای بر جامعه­شناسی، ترجمه بهروز نبوی، چاپ سوم، تهران: کتابخانه فروردین.
  24. سعید امیر کاوه،(1376)، «نظارت اجتماعی، مجموعه علوم انسانی»، معرفت، شماره21.
  25. سید صمصام الدین قوامی،(1383)، «مدیریت از منظر کتاب و سنت»، دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.
  26. طباطبایی، محمد حسین،(1374)، تفسیر المیزان، ترجمه موسوى همدانى سید محمد باقر، چاپ نجم، قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسین حوزه علمیه قم.
  27. عبد الباقی، محمد فواد،(1379)، المعجم المفهرس لالفاظ القرآن الکریم، چاپ اول، بی جا: نشر ذوی القربی.
  28. فروزنده دهکردی، لطف الله/ جوکار، علی‌اکبر،(1389)، مدیریت اسلامی و الگوهای آن، چاپ سوم، بی جا: نشر دانشگاه پیام نور
  29. کلینی، محمد بن یعقوب، (1365)، الکافی، چاپ دوم، تهران:دار الکتب الاسلامیه.
  30. کوئن، بروس، (بی تا)، مبانی جامعه شناسی، ترجمه توسّلی، غلامعباس ، چاپ دوم، تهران: سمت.
  31. متقی هندی،علاءالدین،(1412ق)، کنزالعمال فی سنن الاقوال والافعال، بیروت: مؤسسه الرساله.
  32. مجلسی، محمد باقر،(1405)، بحارالانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار، بیروت: موسسه الوفاء.
  33. محمدی ری‌شهری، محمد،(1378)، موسوعه الامام علی بن ابی طالب فی الکتاب و السنه و التاریخ، قم: نشر دارالحدیث.
  34. مدرسی، محمد تقی،(بی‌تا)، تفسیر من هدی القرآن، (بی جا).
  35. مشکینی، علی،(1363)، الهادی الی موضوعات نهج البلاغه، چاپ اول، بی جا: نشر وزارت ارشاد.
  36. مصباح یزدی، محمدتقی،(1386)، معارف قرآن، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
  37. مطهری، مرتضی،(1389)، جامعه و تاریخ، چاپ 24، تهران: انتشارات صدرا.
  38. معادیخواه، عبدالمجید،(1373)، فرهنگ آفتاب (فرهنگ تفصیلی مفاهیم نهج البلاغه)، 10جلد، چاپ اول، تهران: نشر وزارت فرهنگ و ارشاد.
  39. الموسوی، باقر محسن،(1384)، مدیریت و نظام اداری از دیدگاه امام علی(ع)، ترجمه سید حسین سیدی، چاپ سوم، مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی.
  40. نبوی، محمدحسن،(1384)، مدیریت اسلامی، چاپ نهم، قم: نشر بوستان کتاب قم.
  41. نصیرزاده، قاسم،(بی تا)، سیری در رساله­ی حقوق امام سجاد(علیه السلام)، چاپ اول، قم: نشر یاقوت.
  42. هادی حمیدزاده،(22/9/86) «مقاله ضرورت بازرسی»، نشریه حمایت.
  43. -----------، (1379)، سیاست نامه امام علی (ع)، ترجمه مهدی مهریزی، قم: نشر دارالحدیث.