اصـول اخلاقـی و تربیتـی برخورد بـا دشمنـان در سیـره‌ی امیـرمؤمنان(ع)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 اســتـــادیــار گـــروه مــعــــارف اســلامــی، دانـشـــگاه کــاشــان

2 دانشجـوی دکتـری علوم و معـارف نهج‌البلاغه دانشگاه کاشان

چکیده

    برخورد درست و اصولی با هر پدیده‎ای، نقش بسیار مهمی در رسیدن به اهداف از راه صحیح دارد. از جمله این پدیده‌ها، رفتار در برابر دشمنان است، که اگر طبق مبانی اخلاق و تربیت اسلامی صورت گیرد، یکی از عوامل موفقیت و اقتدار واقعی در میدان نبرد خواهد بود.‌ در مقابل، بی‌توجهی در این زمینه، گاه باعث ضررهای جبران‌ناپذیری می‌شود. اسلام، دین تعلیم و تربیت است. از دیدگاه این آیین، رسیدن به پیروزی، با هر وسیله‌ای پذیرفته شده نیست و تعهد به اخلاق، تنها راه کامیابی واقعی و رضایت الهی خواهد بود. سؤال این است که چگونه باید با دشمنان برخورد کنیم تا به مطالبات بر حق خود برسیم؟ به عبارت دیگر، رعایت کدام اصول در برخورد با دشمنان، پیروزی  واقعی و رضایت الهی را به ارمغان خواهد آورد؟ پاسخ به این پرسش‌ها با تکیه بر سیره‌ی عملی امیرالمؤمنین علی(ع)، هدف این نوشتار است. از این روی، در این پژوهش به سبک مسئله محور و با روش تحقیق کتاب‎خآن‎های، سعی بر این است که به تحلیل اصول اخلاقی و تربیتی برخورد با دشمنان با توجه به سیره‌ی علوی پرداخته شود.   

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Ethics and educative principles of encountering enemies in Imam Ali’s (as) lifestyle

نویسندگان [English]

  • abasali farahati 1
  • akram ahmadyan 2
چکیده [English]

Appropriate and systematic dealing with each phenomenon is a key to approach target and goal. One of these phenomena is behaving with enemies. If it is done in accordance with ethical principles and Islamic education, it would be one of the successful factors and real power in the battle field; however, its ignorance would be resulted in irreparable harms. Islam is the religion of education. From this perspective, achieving victory by any means is not approved and following ethics is the only way for real victory and God consent. Nevertheless, the question is how the enemies should be treated to achieve the legitimate demands? Or in other words, what principles should be followed in dealing with enemies to bring real victory and God consent? The answers to these questions based on Imam Ali’s (as) practical lifestyle are the objectives of the present paper. Accordingly, an attempt was made to examine the ethics and educative principles of encountering enemies based on the Alavi’s lifestyle through problem-oriented style and library research method.

 

 قرآن‌‌کریم (1373)،               ترجمه ناصر مکارم شیرازی، قم: دارالقرآن الکریم.   

1. آمدی، عبدالواحد بن محمد، (1366)، تصنیف غررالحکم و دررالکلم، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.

2. ابن‌‌ابی‌‌الحدید، عزالدین ‌‌ابوحامد، (1341)، شرح نهج‌‌البلاغه، تحقیق محمد‌‌ابوالفضل ابراهیم، قم:  کتابخانه آیه‌‌الله مرعشی.

3. ابن‌‌اثیر، عزالدین ابوالحسن علی‌‌بن‌‌ابی‌‌الکرم، (1385ق)، الکامل فی التاریخ، بیروت: دارصادر.

4. ابن‌‌هشام، عبدالملک، (بی‌‌تا)، السیره النبویه،  تحقیق مصطفی السقا، بیروت: دارالمعرفه.

5. بوازار، مارسل، ‌‌(1358)، اسلام و حقوق بشر، ترجمه محسن مؤیدی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

6. جرداق، جرج، (1375)، امام علی(ع)، صدای عدالت انسانی، ترجمه هادی خسرو شاهی، قم: نشر خرم.

7. جعفری، محمدتقی، (1369)، حکمت اصول سیاسی اسلام، تهران: بنیاد نهج‌‌البلاغه.

8. حرّعاملی، محمد بن حسن، (1409ق)، وسایل الشیعه، قم: مؤسسه آل بیت علیهم‌‌السلام.

9. حسن ابراهیم، حسن، (1376)، تاریخ سیاسی اسلام، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران: جاویدان.

10. خمینی، روح الله، (1361)، صحیفه نور، تهران: مرکز مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی.

11. دیلمی، حسن ‌‌‌‌بن ‌‌ابی‌‌حسن محمد، (1412ق)، ارشاد القلوب الی الصواب، قم: شریف رضی.

12. دینوری، ابومحمد‌‌ عبدالله بن مسلم(ابن قتیبه)، (1410ق)، الامامه و السیاسه، تحقیق علی شیری، بیروت: دارالاضواء.

13. طباطبایی، محمدحسین، (1417ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.

14. طبری، محمد بن جریر(1967م)، تاریخ الطبری، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت: دارالتراث.

15. طبرسی، احمد بن علی بن ابیطالب، (1403ق)، الاحتجاج علی اهل اللجاج، مشهد: انتشارات مرتضی.

16. طوسی، محمد بن حسن، (بی‌‌تا)، المبسوط فی فقه الامامیه، تحقیق محمدباقر بهبودی، تهران: مکتبه المرتضویه.

17. علیخانی، علی‌‌اکبر و همکاران، (1386)، سیاست نبوی، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

18. عکبری بغدادی، محمد بن محمد بن نعمان(شیخ مفید)، (1413ق)، امالی المفید، قم: کنگره شیخ مفید.

19. -----------------------------، (1413ق)، الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، قم: کنگره شیخ مفید.

20. عمید زنجانی، عباسعلی، (1367)، فقه سیاسی( حقوق بین الملل اسلام)، تهران: امیرکبیر.

21. قمی، عباس، (1418ق)، سفینه البحار و مدینه الحکم و الآثار، تحقیق علی‌‌اکبر الهی خراسانی، مشهد: آستان قدس رضوی.

22.‌‌‌‌گیورگیو، کنستان ویرزیل، (1376)، محمد، پیغمبری که از نو باید شناخت، ترجمه ذبیح الله منصوری، تهران: انتشارات زرین.

23. مجلسی، محمد‌‌باقر، (1403ق)، بحارالأنوار، بیروت: دارإحیاء التراث العربی.

24. محمودی، محمدباقر، (1380)، نهج‌‌السعاده فی مستدرک نهج‌‌البلاغه، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

25.‌‌‌‌ مسعودی، ابوالحسن ‌‌علی بن حسین بن علی، (1409ق)، مروج الذهب و معادن الجوهر، تحقیق اسعد داغر، قم: دارالهجره.

26. مطهری، مرتضی، (1365)، آشنایی با قرآن، تهران: صدرا.

27. -----------، (1366)، جهاد، تهران: صدرا.

28. -----------، (1386)، سیری در سیره ائمه اطهار، تهران: صدرا.

29. -----------، (1377)، ولاءها و ولایت‌‌ها، (بی‌‌جا): صدرا.

30. مکارم شیرازی، ناصر، (1374)، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیه.

31. نهج‌‌البلاغه، (1386)، ترجمه محمد دشتی، مشهد: سنبله.        

32. واقدی، محمد بن عمر، (1989م)، المغازی، تحقیق مارسدن جونس، بیروت: مؤسسه الاعلمی.