آثار مرگ‌اندیشی در قرآن و سخنان امام علی(ع)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه خوارزمی تهران

2 کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه خوارزمی تهران

چکیده

در تعالیم دینی، مرگ همزاد و هم نفس آدمی است. مرگ و زندگی هر دو آفریدة خداوند و ابزاری برای آزمون کردار آدمی هستند. قرآن مرگ‌اندیشی را زمینه‌ای برای درک عظمت و قدرت خداوندو زمینه‌ساز سعادت جاوید می‌داند. سلوک و گفتار امام علی(ع) که نمونه بارز یک انسان مرگ‌اندیش است، با رویکرد تربیتی شایان توجه است. در این پژوهش ضمن بازخوانی مفهوم مرگ، آثار مرگ‌اندیشی با عناوین غفلت‌زدایی و آگاهی‌بخشی، تنظیم دنیا دوستی، مدیریت زمان و ...مطرح می‌شود که حاصل آن دست‎یابی به نتایجی چون معنا‎بخشی به زندگی انسان، تزریق عنصر حرکت به آن، قدر نهادن فرصت زندگی، افزایش صبر و بردباری در برابر ناملایمات، التزام به هنجارهای اخلاقی، کاهش جرایم و فساد، و وجود رابطه متقابل میان یاد مرگ و آثار آن است.
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effects of thinking about death in Quran and Imam Ali’s (as) speeches

نویسندگان [English]

  • maryam emani khoshkho 1
  • kobra esmaeili 2
چکیده [English]

In religious teachings, death is human’s double. Death and life are both created by God as a tool to test humans’ deeds. Quran considers thinking about death as a context to understand the greatness and power of God as well as a background to the eternal bliss. Imam Ali’s (as) conduct and sermon are taken into account as an obvious example of a man who thinks about death with educational approach. In this study, reviewing the concept of death, the effects of thinking about death like anti-negligence and information provision, worldliness regulation, time management, and etc. are presented. The result of thinking about death phenomenon is achieving the consequences such as signifying to human life, injecting the movement element to it, appreciating life chance, increasing tolerance against adversities, committing moral norms, reducing corruption and crimes, and existing the relationship between death remembrance and its effects

کلیدواژه‌ها [English]

  • Death
  • Imam Ali (AS)
  • anti-negligence
  • signifying
  • time management

 

  • قرآن کریم،(1373)، ترجمه ی ناصر مکارم شیرازی،قم: انتشارات دار القرآن الکریم.
  • نهج البلاغه،(1389)، ترجمه ی سید جعفر شهیدی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی،چاپ سی ام.
  1. ابن ابی الحدید، عزالدین ابوحامد،(1385ق)، شرح نهج البلاغه، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، چاپ دوم، بیروت: انتشارات دار الاحیاء الکتب العربیه.
  2. ابن ابی فراس، ورام،(بی تا)، مجموعه ورام، قم: انتشارات مکتب فقهیه.
  3. ابن فارس، احمد بن زکریا،(1411ق)، معجم مقائیس اللغة، تحقیق عبدالسلام محمد هارون، بیروت: انتشارات دارالجلیل.
  4. ابن منظور، محمد بن مکرم،(1414ق)، لسان العرب، چاپ سوم، بیروت: انتشارات دارصادر.
  5. آذرنوش، آذرتاش،(1385)، فرهنگ معاصر عربی فارسی، چاپ هفتم، تهران: نشر نی.
  6. بانوی اصفهانی، سیده نصرت امین،(1361)، مخزن العرفان در تفسیر قرآن، تهران: انتشارات زنان مسلمان.
  7. بحرانی، سید هاشم،(1419)، البرهان فی تفسیر القرآن، چاپ اول، تهران: انتشارات بنیاد بعثت،.
  8. بحرانی، میثم بن علی بن میثم،(1375ق)، شرح نهج البلاغه، ترجمه ی قربانعلی محمدی مقدم و علی اصغر نوایی یحیی زاده، مشهد: انتشارات بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی.
  9. پاشنگ، مصطفی،(1377)، فرهنگ ریشه یابی واژگان، تهران: انتشارات محور.
  10. تمیمی آمدی، عبدالواحدبن محمد،(1366)،غررالحکم و درر الکلم، قم: مؤسسه بوستان کتاب.
  11. الجر، خلیل،(1384)، فرهنگ لاروس، تحقیق سید حمید طبیبیان،چاپ پانزدهم،تهران: انتشارات امیرکبیر.
  12. جعفری، محمد تقی،(1361)، ترجمه و تفسیر نهج البلاغه، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
  13. جعفری، یعقوب،(بی تا)، تفسیر کوثر، چاپ اول، قم: انتشارات هجرت.
  14. جوهری، اسماعیل بن حماد،(1414)، صحاح اللغة، تحقیق شعیب الارناط، بیروت: موسسه الرساله.
  15. حر عاملی، محمد بن حسن،(1409)، وسائل الشیعه فی تحصیل مسائل الشریعه، قم: مؤسسه نشر آل البیت.
  16. حرانی، حسن بن شعبه،(1404)، تحف العقول، تحقیق علی اکبر غفاری، چاپ دوم، قم: انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  17. حسینی زبیدی، سید محمد بن محمد،(1414ق)،اتحاف السّادة المتقین بشرح إحیاء علوم الدین، بیروت: انتشارات دار الکتب العلمیه.
  18. خوانساری، جمال الدین محمد،(1366)، شرح غرر الحکم، تصحیح میر جلال الدین حسینی ارموی محدث، چاپ چهارم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  19. دشتی، محمد،(1376)، فرهنگ واژه های معادل نهج البلاغه، چاپ دوم، قم: مؤسسه تحقیقاتی امیرالمؤمنین.
  20. دهخدا،علی اکبر،(1373)، لغت نامه دهخدا،چاپ اول،تهران: انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
  21. راغب اصفهانی، حسین بن محمد،(1412)، المفردات فی غریب القرآن، بیروت: انتشارات دارالعلم.
  22. سیاح، احمد،(1380)، فرهنگ بزرگ جامع نوین، چاپ سوم تهران: انتشارات اسلام.
  23. شرقی، محمد علی،(1366)، قاموس نهج البلاغه، تهران: انتشارات دارالکتب الاسلامیه.
  24. شریعتی سبزواری،محمد باقر،(1361)، معاد در نگاه وحی و فلسفه، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  25. شفیعی مازندرانی، سید محمد،(1372)، زندگی پس از مرگ، تهران: دفتر انتشارات اسلامی.
  26. صالح، صبحی،(1431)، نهج البلاغه، چاپ چهارم، قم: انتشارات انوار الهدی.
  27. طالقانی، سید محمود،(1362)، تفسیر پرتوی از قرآن، چاپ چهارم،تهران: شرکت سهامی انتشار.
  28. طباطبایی، محمد حسین،(1371)، مجموعه مقالات، قم: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
  29. --------------،(1382)، معاد از دیدگاه علامه طباطبایی، تحقیق مرتضی متقی نژاد، قم: انتشارات عصر غیبت.
  30. --------------،(1417ق)،المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه محمد باقر موسوی همدانی، چاپ پنجم، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه ی مدرسین حوزه علمیه قم.
  31. طریحی، فخرالدین،(1375)، مجمع البحرین، تهران: کتاب فروشی مرتضوی.
  32. عروسی حویزی، عبد علی بن جمعه،(1415ق)، تفسیر نور الثقلین، چاپ چهارم،تحقیق سید هاشم رسولی محلاتی، قم: انتشارات اسماعیلیان.
  33. فراهیدی، خلیل بن احمد،(1410ق)، العین، قم: انتشارات هجرت.
  34. فیروزآبادی، محمد بن یعقوب،(1408ق)، قاموس المحیط، بیروت: انتشارات دارالفکر.
  35. قرشی بنائی، سید علی اکبر،(1377)، مفردات نهج البلاغه، تصحیح محمد حسین بکائی، تهران: مؤسسه فرهنگی نشر قبله.
  36. مجلسی، محمد باقر،(1416ق)، بحارالانوار، بیروت: مؤسسه نشر الوفا.
  37. محمدی ری شهری، محمد،(1375)، میزان الحکمة، قم: انتشارات دارالحدیث.
  38. مدرسی، محمد تقی،(1377)، تفسیر هدایت، ترجمه ی عبدالمحمد آیتی و احمد آرام، چاپ اول، مشهد: بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی.
  39. مصباح یزدی، محمد تقی،(1377)، اخلاق در قرآن،چاپ سوم، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
  40. مصطفوی، حسن،(1360)، التحقیق فی الکلمات القرآن کریم، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
  41. -----------،(1380)، تفسیر روشن، تهران: مرکز نشر کتاب.
  42. معین، محمد،(1371)، فرهنگ معین، تهران: انتشارات امیرکبیر.
  43. مکارم شیرازی، ناصر و همکاران،(1374)، تفسیر نمونه، چاپ پنجم، تهران: انتشارات دارالکتب الاسلامیه.
  44. منسوب به امام جعفر صادق(ع)،(1400ق)، مصباح الشریعة(منسوب امام جعفر صادق)، (بی جا): مؤسسه الأعلمی للمطبوعات.
  45. نوری، میرزا حسین،(1407ق)، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم: مؤسسه نشر آل البیت.
  46. هاشمی خویی، حبیب الله،(1360)، منهاج البراعه فی شرح نهج البلاغه، تصحیح و تهذیب ابراهیم میانجی، تهران: انتشارات مکتبة الاسلامیه.